Holographic vs Notarial Will: Ano ang Pagkakaiba?
Mabilis na sagot
Dalawang klase ng will ang pinapayagan ng Civil Code. Ang holographic will ay buong isinulat, nilagyan ng petsa at pinirmahan ng sariling kamay ng testator, nang walang witness at walang notary. Puwedeng typed ang notarial will, pero kailangan nito ng tatlo o higit pang witness, pirma sa bawat page, attestation clause at acknowledgment sa harap ng notary public. Dapat pareho silang nakasulat, nasa wikang alam ng testator, at dapat pareho silang payagan ng korte sa probate bago mailipat ang ari-arian.
Sa Gaspi v. Pacis-Trinidad (2020), simple ang pagkakasabi ng Supreme Court: "Wills may be notarial or holographic", ibig sabihin puwedeng notarial o holographic ang will.
| Aspekto | Holographic will | Notarial will | Batayan sa batas |
|---|---|---|---|
| Sino ang sumusulat | Buong isinulat ng sariling kamay ng testator, ang taong gumawa ng will (Art. 810). | Puwedeng typed. Gaya ng lahat ng will, dapat nakasulat ito at nasa wika o dialect na alam ng testator (Art. 804). | Article 810, Civil Code, Article 805, Civil Code |
| Pirma | Pinirmahan ng sariling kamay ng testator (Art. 810). | Pinirmahan sa dulo ng testator, o ng ibang taong nagsulat ng pangalan ng testator sa harap niya at sa malinaw niyang utos (Art. 805). | Article 810, Civil Code, Article 805, Civil Code |
| Petsa | Dapat may petsang isinulat ng sariling kamay ng testator (Art. 810). | Wala sa mga formality na nakalista sa Arts. 805 at 806. | Article 810, Civil Code |
| Witnesses | Hindi kailangan (Art. 810). | Tatlo o higit pang credible witnesses, na pumipirma sa harap ng testator at ng isa't isa (Art. 805). | Article 810, Civil Code, Article 805, Civil Code |
| Notary public | Hindi kailangan: ang holographic will ay "subject to no other form", walang ibang form na hinihingi (Art. 810). | Dapat i-acknowledge sa harap ng notary public ng testator at ng mga witness (Art. 806). | Article 810, Civil Code |
| Rules sa mga page at attestation clause | Wala. | Pirmado sa left margin ang bawat page maliban sa huli, may numero ang mga page na nakasulat sa letra sa itaas, at may attestation clause na nagsasabi ng bilang ng page at kung paano pinirmahan ang will (Art. 805). | Article 805, Civil Code |
| Pagbabago pagkatapos pumirma | Dapat may petsa at pirma ang mga disposition sa ilalim ng pirma (Art. 812); dapat i-authenticate ng buong pirma ng testator ang anumang insertion, cancellation, erasure o alteration (Art. 814). | Walang espesyal na rule ang Arts. 805 at 806 sa mga pagbabago pagkatapos. Puwedeng i-revoke ang will sa pamamagitan ng mas bagong will, codicil o ibang sulat na ginawa gaya ng will (Art. 830). | |
| Patunay sa probate | Hindi bababa sa isang witness na kilala ang sulat-kamay at pirma ng testator; hindi bababa sa tatlo kung kinokontra ang will; expert testimony kung kailangan (Art. 811). | Kung walang kumokontra, puwedeng sapat ang isang subscribing witness; kung may kumokontra, dapat iharap ang lahat ng subscribing witnesses at ang notary kung nasa Pilipinas sila at hindi baliw (Rule 76, Secs. 5 at 11). | |
| Mga problemang nakikita sa korte | Duda kung sulat-kamay talaga ng testator ang will at pirma. Sa Codoy v. Calugay (1999), ibinalik ang kaso para maiharap ng mga kumokontra ang ebidensya nila. | Attestation clause na walang bilang ng page o hindi pinirmahan ng mga witness, o jurat imbes na acknowledgment (Azuela v. Court of Appeals, 2006). |
Ano ang kailangan sa holographic will?
Tatlong requirement lang ang itinakda ng Article 810, lahat gawa ng sariling kamay ng testator:
A person may execute a holographic will which must be entirely written, dated, and signed by the hand of the testator himself. It is subject to no other form, and may be made in or out of the Philippines, and need not be witnessed.
Sa madaling salita: dapat buong isinulat, may petsa at pirmado ng sariling kamay ng testator, puwedeng gawin sa loob o labas ng Pilipinas, at hindi kailangan ng witness.
Dapat sulat-kamay ang buong will. Hindi holographic ang typed na will na may sulat-kamay na pirma. May dalawa pang rule sa mga pagbabago. Sinasabi ng Article 812 na dapat may petsa at pirma ang mga disposition na isinulat sa ilalim ng pirma para maging valid. Sinasabi ng Article 814 na dapat i-authenticate ng buong pirma ng testator ang anumang insertion, cancellation, erasure o alteration.
Sa Seangio v. Reyes (2006), itinuring ng Court na holographic will ang sulat-kamay na deed of disinheritance dahil isinulat, nilagyan ng petsa at pinirmahan ito ng ama mismo. Sinabi nito na ang mga holographic will, na kadalasang gawa ng mga taong hindi abogado, ay "should be construed more liberally than the ones drawn by an expert", ibig sabihin dapat mas maluwag ang pagbasa sa mga ito kaysa sa gawa ng eksperto.
Ano ang kailangan sa notarial will?
Mahigpit na formality ang itinakda ng Article 805 at Article 806:
- pirmado sa dulo ng testator, o ng ibang taong nagsulat ng pangalan ng testator sa harap niya at sa malinaw niyang utos;
- in-attest at pinirmahan ng tatlo o higit pang credible witnesses, sa harap ng testator at ng isa't isa;
- pirmado ng testator at ng mga witness ang left margin ng bawat page maliban sa huli, at may numerong nakasulat sa letra sa itaas ng lahat ng page;
- attestation clause na nagsasabi ng bilang ng page at kung paano pinirmahan ang will; at
- acknowledgment sa harap ng notary public ng testator at ng mga witness.
The attestation shall state the number of pages used upon which the will is written, and the fact that the testator signed the will and every page thereof, or caused some other person to write his name, under his express direction, in the presence of the instrumental witnesses, and that the latter witnessed and signed the will and all the pages thereof in the presence of the testator and of one another.
Sa madaling salita: dapat sabihin ng attestation clause kung ilang page ang will, at na pinirmahan ng testator at ng mga witness ang will at bawat page nito sa harap ng isa't isa.
Pinapalampas ng Article 809 ang maliliit na depekto sa attestation clause kapag ginawa talaga ang will nang may substantial compliance sa Article 805. Hindi ito masyadong pinalawak ng Court. Sa Azuela v. Court of Appeals (2006), sinabi nito na "fatally defective" ang will kapag hindi sinasabi ng attestation clause ang bilang ng page, o hindi ito pinirmahan ng mga witness, o may jurat lang imbes na acknowledgment. Ibig sabihin, depekto ito na sumisira sa buong will. Sa Lopez v. Lopez (2012), hindi pinayagan ang isang will dahil hindi sinabi ng attestation clause ang bilang ng page at hindi tugma sa will ang bilang na nasa acknowledgment.
Paano pinapatunayan ang bawat isa sa korte?
Walang will na makakapaglipat ng ari-arian hangga't hindi ito pinapayagan ng korte. Sinasabi ng Article 838 na walang will na "shall pass either real or personal property unless it is proved and allowed in accordance with the Rules of Court", ibig sabihin hindi nito maililipat ang ari-arian hangga't hindi napapatunayan at pinapayagan ayon sa Rules of Court. Magkaiba ang patunay:
- Holographic will. Kailangan ng Article 811 ang hindi bababa sa isang witness na kilala ang sulat-kamay at pirma ng testator para magsabing kanya ang will at ang pirma, at hindi bababa sa tatlong ganitong witness kung kinokontra ang will. Sa Codoy v. Calugay (1999), sinabi ng Court na mandatory ang rule na ito: "The word 'shall' connotes a mandatory order", ibig sabihin utos ang salitang "shall". Kapag ang testator mismo ang humiling ng probate habang buhay pa at walang kumokontra, sapat na ang sarili niyang pahayag na sulat-kamay niya ang will (Rules of Court, Rule 76, Section 12).
- Notarial will. Kung walang kumokontra, puwedeng payagan ito ng korte batay sa testimony ng isang subscribing witness (Rule 76, Section 5). Kung may kumokontra, dapat iharap ang lahat ng subscribing witnesses at ang notary, kung nasa Pilipinas sila at hindi baliw (Section 11).
Mas mabuti ba ang isang form kaysa sa isa?
Walang pinapaboran na form ang batas. Mas simpleng gawin ang holographic will pero nakadepende ito sa patunay ng sulat-kamay sa bandang huli. Mas maraming hakbang ang notarial will pero may mga witness at notary na puwedeng tumestigo. Nakadepende sa sitwasyon ng tao kung aling form ang bagay. Tingnan ang Requirements sa holographic will at Requirements sa notarial will. Kung walang valid na will, batas ang magpapasya kung kanino mapupunta ang estate: tingnan ang Mana kapag walang will at ang topic tungkol sa mana.
Para sa overview ng will at probate, tingnan ang will at probate sa Pilipinas.
Paano ito sa totoong buhay?
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang rules. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Si Maria ay sumulat ng buong will niya gamit ang kamay, nilagyan ito ng petsa at pinirmahan. Pasok ito sa Article 810 kahit walang witness. Pagkatapos, sumulat siya ng isang linya sa ilalim ng pirma niya na iniiwan ang singsing niya sa isang pamangkin. Dapat may petsa at pirma rin niya ang linyang iyon, kung hindi, hindi ito valid na disposition (Article 812).
Si Rogelio ay nagpa-type sa abogado ng will na may apat na page. Pumirma siya sa dulo at sa left margin ng page isa hanggang tatlo, at ganoon din ang ginawa ng tatlong witness sa harap niya at sa harap ng isa't isa. May numerong nakasulat sa letra ang mga page, sinasabi ng attestation clause na apat ang page, at in-acknowledge nilang lahat ang will sa harap ng notary. Sumusunod ito sa Articles 805 at 806.
Si Nena ay nag-type ng will niya, pinirmahan ito at ipina-notaryo, pero walang witness na pumirma. Hindi ito holographic, dahil hindi ito sulat-kamay, at hindi rin ito valid na notarial will, dahil kulang ito ng tatlong witness.
Kailan kailangan ng abogado?
Kumonsulta sa abogado kapag gagawa ng notarial will, dahil puwedeng mabigo ang buong will sa probate kapag may kulang na formality, at kapag kailangang i-probate o kontrahin ang isang will. Kung hindi mo kaya ang bayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Ano ang pagkakaiba ng holographic at notarial will?
Ang holographic will ay buong isinulat, nilagyan ng petsa at pinirmahan ng sariling kamay ng testator, at hindi kailangan ng witness o notary (Article 810). Puwedeng typed ang notarial will, pero dapat pirmahan ito ng tatlo o higit pang witness, may attestation clause, at i-acknowledge sa harap ng notary public (Articles 805 at 806).
Holographic will ba ang typed na will na may sulat-kamay na pirma?
Hindi. Sa Article 810, dapat buong isinulat, nilagyan ng petsa at pinirmahan ng kamay ng testator ang holographic will. Kailangang sumunod ang typed na will sa mga formality ng notarial will.
Kailangan ba ng petsa ang notarial will?
Wala ang petsa sa mga formality na nakalista sa Articles 805 at 806 para sa notarial will. Sa holographic will, kailangan ng Article 810 ang petsang isinulat ng sariling kamay ng testator.
Aling will ang mas madaling gawin?
Mas kaunti ang formality ng holographic will: isusulat, lalagyan ng petsa at pipirmahan lang ito ng testator gamit ang sariling kamay. Kailangan naman ng notarial will ang tatlong witness, pirma sa bawat page, attestation clause at notary. Pero pareho pa rin silang dapat mapatunayan sa korte bago mailipat ang ari-arian.
Puwede bang gumawa ng holographic will sa abroad?
Oo. Sinasabi ng Article 810 na puwedeng gawin ang holographic will sa loob o labas ng Pilipinas. Pinapayagan din ng Article 815 ang Pilipinong nasa abroad na gamitin ang mga form ng bansang kinaroroonan niya.
May bisa ba ang will kahit hindi dumaan sa korte?
Wala. Sa Article 838, walang will na makakapaglipat ng real o personal property hangga't hindi ito napapatunayan at pinapayagan ng korte sa ilalim ng Rules of Court. Pareho itong applicable sa dalawang klase ng will.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?