Intestate Shares: Sino ang Magmamana Kung Walang Will
Sino ang magmamana kapag walang will: hati ng mga anak, asawa, magulang, illegitimate children, kapatid at ng State ayon sa rules ng Civil Code.
| Sino ang naiwan ng namatay | Paano hahatiin ang estate | Mga article ng Civil Code | Pinagkunan |
|---|---|---|---|
| Legitimate children lang | Pantay-pantay ang hati ng mga anak. Kung may anak na namatay bago ang magulang, ang sarili niyang mga anak ang papalit sa kanya (representation) | Arts. 979, 980 at 981 | Civil Code, Articles 979 to 981, Supreme Court E-Library |
| Legitimate children (o ang kanilang descendants) at ang naiwang asawa | Ang asawa ay may "the same share as that of each of the children" (kapareho ng hati ng bawat anak) | Art. 996 | Civil Code, Article 996, Supreme Court E-Library |
| Legitimate children at illegitimate children | Binibigyan ng Article 983 ang illegitimate children ng hati "in the proportions prescribed by article 895". Ngayon, ang legitime ng bawat illegitimate child ay kalahati (one-half) ng legitime ng isang legitimate child (Family Code Art. 176) | Art. 983; Family Code Art. 176 | Civil Code, Article 983, Supreme Court E-Library (Family Code Article 176 as amended by Republic Act No. 9255: see its article page) |
| Legitimate children, illegitimate children at ang naiwang asawa | Ang asawa ay "entitled to the same share as that of a legitimate child" (kapareho ng hati ng isang legitimate child). Ang hati ng illegitimate children ay ayon sa Article 983, kasama ang Family Code Art. 176 (tingnan ang row sa itaas) | Arts. 999 at 983; Family Code Art. 176 | Civil Code, Articles 983 and 999, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents lang (walang anak o descendants) | Pantay ang hati ng ama at ina; kung isa lang ang buhay, sa kanya ang buong estate. Kung pareho silang patay na, ang pinakamalapit na ascendants (halimbawa, lolo at lola) ang magmamana: pantay ang hati kung iisang linya, kalahati sa side ng ama at kalahati sa side ng ina kung magkaibang linya | Arts. 985, 986 at 987 | Civil Code, Articles 985 to 987, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents o ascendants at ang naiwang asawa | Kalahati sa asawa, kalahati sa mga magulang o ascendants | Art. 997 | Civil Code, Article 997, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents o ascendants at illegitimate children | Kalahati sa illegitimate children, kalahati sa ascendants, "whatever be the number of the ascendants or of the illegitimate children" (kahit ilan pa sila) | Art. 991 | Civil Code, Article 991, Supreme Court E-Library |
| Legitimate parents o ascendants, ang naiwang asawa at illegitimate children | Kalahati sa ascendants, one-fourth (isang-kapat) sa asawa, one-fourth sa illegitimate children | Art. 1000 | Civil Code, Article 1000, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate children lang (walang legitimate descendants o ascendants) | Ang buong estate. Kung may illegitimate child na patay na, ang descendants niya ang papalit sa kanya | Arts. 988 at 989 | Civil Code, Articles 988 and 989, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate children at ang naiwang asawa | Kalahati sa asawa, kalahati sa illegitimate children o sa kanilang descendants | Art. 998 | Civil Code, Article 998, Supreme Court E-Library |
| Naiwang asawa lang | Ang buong estate, pero kung may mga kapatid o pamangkin ang namatay, may karapatan pa rin sila sa ilalim ng Article 1001 (susunod na row) | Art. 995 | Civil Code, Article 995, Supreme Court E-Library |
| Naiwang asawa at mga kapatid ng namatay (o ang kanilang mga anak) | Kalahati sa asawa, kalahati sa mga kapatid o sa kanilang mga anak | Art. 1001 | Treyes v. Larlar (2020), applying Civil Code Article 1001, Supreme Court E-Library |
| Mga kapatid lang | Pantay ang hati kung lahat ay full blood (iisang ama at ina). Kung may full-blood at half-blood na kapatid, doble ang hati ng bawat full-blood na kapatid kumpara sa half-blood. Kung half-blood lang ang naiwan, pantay ang hati | Arts. 1004, 1006 at 1007 | Civil Code, Articles 1004, 1006 and 1007, Supreme Court E-Library |
| Mga kapatid kasama ang mga pamangkin (anak ng kapatid na patay na) | Per capita ang mana ng mga kapatid (bawat isa sa sariling karapatan); per stirpes ang mga pamangkin (magkakasama nilang kukunin ang hati sana ng magulang nila) | Art. 1005 | Civil Code, Article 1005, Supreme Court E-Library |
| Ibang collateral relatives lang (walang kapatid o pamangkin) | Ang pinakamalapit sa degree ang magmamana, anuman ang linya at full o half blood man, pero hindi lalampas sa fifth degree (nasa fourth degree ang first cousins o magpinsang buo) | Arts. 962, 966, 1009 at 1010 | Civil Code, Articles 962, 966, 1009 and 1010, Supreme Court E-Library |
| Walang may karapatang magmana | Ang State. Pagkatapos bayaran ang mga utang, ang personal property ay mapupunta sa city o municipality kung saan huling tumira ang namatay, at ang real property sa city o municipality kung saan ito nakatayo, para sa mga public school at public charitable institution | Arts. 1011 at 1013 | Civil Code, Articles 1011 and 1013, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate child ang namatay at wala siyang anak | Ang ama o ina ang kukuha ng buong estate (pantay ang hati ng mga magulang kung napatunayan ang filiation sa kanilang dalawa). Kung wala nang buhay na magulang, ang naiwang asawa ang kukuha; kung may asawa at may mga kapatid o pamangkin, kalahati sa asawa at kalahati sa kanila | Arts. 993 at 994 | Civil Code, Articles 993 and 994, Supreme Court E-Library |
| Isang illegitimate child at ang legitimate relatives ng ama o ina niya | Sabi ng Article 992, hindi sila nagmamana sa isa't isa kung walang will. Exception na itinakda ng Supreme Court sa Aquino v. Aquino (2021): ang isang bata, anuman ang sitwasyon ng kapanganakan niya, ay puwedeng magmana sa lolo o lola sa pamamagitan ng right of representation ng magulang niya | Art. 992 | Aquino v. Aquino (2021), En Banc, Supreme Court E-Library |
| Naiwang asawa na siyang naging dahilan ng legal separation | Walang hati: nawawala sa asawa ang mga karapatan sa mga row sa itaas | Art. 1002 | Civil Code, Article 1002, Supreme Court E-Library |
Mga tala
- Ginagamit ang mga rule na ito kapag namatay ang isang tao nang walang will, may will na void, o may will na hindi sumasaklaw sa lahat ng ari-arian (Article 960). Kapag may valid na will, ang rules ng legitime ang gagamitin: tingnan ang Legitime table.
- Sa net estate ang mga fraction: inuuna munang bayaran ang mga utang at gastusin. Kung may asawa ang namatay, ili-liquidate muna ang community o conjugal property ng mag-asawa, at ang hati lang ng namatay dito, kasama ang sarili niyang separate property, ang mamanahin.
- Ang adopted child ay legitimate child ng adopter pagdating sa mana. Sabi ng Article 979, ang adopted child ay nagmamana "in the same manner as a legitimate child", at binibigyan ng Republic Act No. 11642, Section 43, ang mga adopter at ang adoptee ng "reciprocal rights of succession without distinction from legitimate filiations" (RA 11642). Hindi ipinapakita sa table na ito kung sino ang magmamana sa adopted child na namatay nang walang anak, dahil hindi pa napagtutugma ang Article 984 ng Civil Code at ang mas bagong adoption law sa isang desisyong nabasa namin.
- Illegitimate children: ipinapasa pa rin ng Articles 983 at 999 ang hati nila sa Article 895, na gumagamit ng lumang klasipikasyon ng illegitimate children noong 1950. Ngayon, itinatakda ng Family Code, Article 176 ayon sa amyenda ng Republic Act No. 9255, ang legitime ng bawat illegitimate child sa "one-half of the legitime of a legitimate child". Kung paano ito pagsasamahin sa isang partikular na estate na walang will ay tanong para sa abogado. Kailangang mapatunayan ang filiation. Tingnan ang Mana ng illegitimate child.
- Ang mas malapit na kamag-anak ang magmamana, at hindi na kasama ang mas malayo, maliban kung may right of representation (Article 962). Pababa ang representation sa direct line (mga apo para sa anak na patay na) at, sa collateral relatives, para lang sa mga anak ng mga kapatid (Article 972). Hindi puwedeng i-represent ang heir na tumanggi (nag-repudiate) sa mana (Article 977).
- Kung may taong may karapatan sa estate pero huli nang lumitaw, puwede pa niya itong i-claim mula sa State sa loob ng limang taon mula nang maibigay ang ari-arian sa State (Article 1014).
- Gawa-gawang halimbawa: Namatay si Jose nang walang will. ₱1,200,000 ang net estate niya at naiwan niya ang asawang si Maria at tatlong legitimate children. Sa ilalim ng Article 996, kapareho ng hati ng bawat anak ang kay Maria: apat na pantay na hati na tig-₱300,000.
- Gawa-gawang halimbawa: Namatay si Elena nang walang will at walang anak. ₱800,000 ang net estate niya at naiwan niya ang asawa niya at ang nanay niya. Sa ilalim ng Article 997, tig-kalahati sila: ₱400,000 bawat isa.
- Gawa-gawang halimbawa: Namatay si Ramon, single at walang anak, nang walang will. Nauna nang namatay ang mga magulang niya. ₱600,000 ang net estate niya at naiwan niya ang dalawang kapatid na lalaki na full blood. Sa ilalim ng Article 1004, tig-₱300,000 sila.
- Higit pa tungkol dito: Sino ang magmamana kung walang will?, Hati ng naiwang asawa sa mana, Article 996, intestate succession sa glossary, Extrajudicial settlement of estate at ang topic tungkol sa mana. Sa totoong buhay, madalas may problema sa filiation, may pinagtatalunang will o may nawawalang heir: tingnan ang Libreng legal help.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?