Pila ang Panubli sang Nabilin nga Asawa (Surviving Spouse)?

Antes makakuha sang bahin ang bisan sin-o nga manunubli, ginahusay anay ang propiedad sang mag-asawa. Kon mapatay ang isa ka asawa, siling sang Family Code nga ang community ukon conjugal property ginaliquidate sa amo man nga proseso sang settlement sang panubli. Kon wala sang kaso sa korte, dapat ini i-liquidate sang surviving spouse sa sulod sang isa ka tuig (absolute community, Article 103) ukon sa sulod sang anom ka bulan (conjugal partnership, Article 130). Kon wala ini nahimo sa tion, void ang bisan ano nga baligya ukon mortgage sang sina nga propiedad.

Ginatipigan sang surviving spouse ang iya kaugalingon nga bahin sang propiedad sang mag-asawa. Indi ina panubli. Ang bahin lang sang napatay, pagkatapos mabayaran ang utang, amo ang panubli nga ginapartihon suno sa mga patakaran sa idalom. Tan-awa ang Pagbaligya sang conjugal property pagkatapos mapatay ang asawa.

Amo ini ang intestate succession. Ang bahin sang asawa depende kon sin-o pa ang nabilin:

Ang patakaran nga kasagaran naagihan sang mga pamilya amo ang Article 996:

Gani kon may tatlo ka legitimate nga anak, ginapartihon ang panubli sa apat ka pareho nga bahin. Ang Article 996 nagahambal sang "each of the children". Kon isa lang ang legitimate nga anak, wala ginasiling sang mga artikulo sa iban nga pulong kon paano ang partihanay; pamangkota ang abogado.

Kon ang asawa nabilin upod ang mga utod sang napatay, ginahatag sang Article 1001 ang katunga sa kada pihak. Sa Treyes v. Larlar (2020), siling sang Supreme Court nga kon ang mga utod sang napatay nga babayi nga may asawa nabilin upod ang iya bana, may kinamatarong ang bana sa katunga kag ang mga utod sa isa pa ka katunga. Gindugang sang Korte nga, basta mapamatud-an ang kinahanglan, may kinamatarong sila sini paagi sa layi mismo, nga indi na kinahanglan ang una nga deklarasyon sang korte nga manunubli sila.

Para sa bahin sang kada grupo sang manunubli sa isa ka table, tan-awa ang intestate shares: sin-o ang makakuha sang ano.

Puede hatagan sang testamento ang asawa sang mas dako, pero indi magnubo sa legitime. Ang surviving spouse isa ka compulsory heir (Article 887). Ang legitime sang asawa depende man kon sin-o pa ang nabilin:

Ang legitimate nga mga anak, tanan sila, makakuha sang katunga sang panubli bilang ila legitime (Article 888). Ang legitime sang asawa ginakuha sa free portion, ang bahin nga puede ihatag sang testator sa bisan sin-o (Articles 892 kag 893). Para sa tanan nga bahin, tan-awa ang table sang legitime shares kag Pila ang legitime?

May isa ka pinasahi nga kaso. Kon ang asawa amo lang ang compulsory heir kag ang kasal ginhimo in articulo mortis (sang ang isa sa ila malapit na mapatay), kag napatay ang testator sa sulod sang tatlo ka bulan halin sa kasal, ang legitime ikatlo nga bahin imbes nga katunga. Indi ini gamiton kon nag-istar na sila bilang mag-asawa sang labaw sa lima ka tuig (Article 900).

Sa legal separation, ang asawa nga naghatag sang kabangdanan sang separation wala sang intestate share (Article 1002). Para sa legitime, siling sang Article 892 nga sa legal separation, puede makapanubli ang surviving spouse kon ang napatay ang naghatag sang kabangdanan. Tan-awa ang Mga rason para sa legal separation.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Jose napatay nga wala testamento. Pagkatapos ma-liquidate ang propiedad sang mag-asawa kag mabayaran ang utang, ₱1,200,000 ang iya panubli. Nabilin ang iya asawa nga si Maria kag tatlo ka legitimate nga anak. Suno sa Article 996, pareho ang bahin ni Maria sa kada anak: apat ka pareho nga bahin nga tig-₱300,000.

Si Elena napatay nga wala testamento kag wala anak. ₱800,000 ang iya panubli. Nabilin ang iya bana kag ang iya iloy. Suno sa Article 997, ang kada isa makakuha sang ₱400,000.

Si Rosie napatay nga wala testamento. Wala sia anak kag nauna nga napatay ang iya ginikanan. Nabilin ang iya bana kag tatlo ka utod. Suno sa Article 1001, ang iya bana makakuha sang katunga sang panubli kag ang tatlo ka utod magapartihanay sa isa pa ka katunga.

Makighambal sa abogado kon indi magkasugot ang pamilya sa mga bahin, kon may mga anak halin sa lain-lain nga relasyon, kon may testamento nga daw mas gamay sa legitime ang ginabilin sa asawa, ukon kon wala pa na-liquidate ang propiedad sang mag-asawa. Ini nga mga kaso depende sa mga kamatuoran nga dapat mapamatud-an, pareho sang filiation (pagkaanak) kag kon diin nga propiedad ang sakop sang kasal.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas. Para husayon ang panubli nga indi magkadto sa korte, tan-awa ang Extrajudicial settlement of estate. Para sa bug-os nga topiko, tan-awa ang Sin-o ang manunubli kon wala sang testamento? kag ang pahina sang Article 996.