Intestate Shares sa Pilipinas: Sin-o ang Makabaton?
Sin-o ang makatubli kon wala sing will: bahin sang mga anak, asawa, ginikanan, illegitimate nga anak, mga utod kag State suno sa Civil Code.
| Sin-o ang nabilin sang napatay | Paano ginapartihan ang estate | Mga article sang Civil Code | Ginhalinan |
|---|---|---|---|
| Legitimate nga mga anak lang | Pareho nga bahin ang mga anak. Ang anak nga napatay una sa ginikanan ginarepresentar sang iya kaugalingon nga mga anak | Arts. 979, 980 kag 981 | Civil Code, Articles 979 to 981, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga mga anak (ukon ila mga kaliwat) kag ang buhi nga asawa | Ang asawa may "the same share as that of each of the children": pareho sa bahin sang kada anak | Art. 996 | Civil Code, Article 996, Supreme Court E-Library |
| Legitimate kag illegitimate nga mga anak | Ang Article 983 naghatag sa illegitimate nga mga anak sang bahin "in the proportions prescribed by article 895". Subong, ang legitime sang kada illegitimate nga anak katunga sang legitime sang isa ka legitimate nga anak (Family Code Art. 176) | Art. 983; Family Code Art. 176 | Civil Code, Article 983, Supreme Court E-Library (Family Code Article 176 as amended by Republic Act No. 9255: see its article page) |
| Legitimate nga mga anak, illegitimate nga mga anak kag ang buhi nga asawa | Ang asawa "entitled to the same share as that of a legitimate child": pareho sa bahin sang isa ka legitimate nga anak. Ang bahin sang illegitimate nga mga anak nagasunod sa Article 983, upod ang Family Code Art. 176 (tan-awa ang row sa ibabaw) | Arts. 999 kag 983; Family Code Art. 176 | Civil Code, Articles 983 and 999, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga mga ginikanan lang (wala sing anak ukon kaliwat) | Pareho nga bahin ang amay kag iloy; kon isa lang ang buhi, sia ang makakuha sang bug-os nga estate. Kon patay na ang duha, ang pinakamalapit nga ascendant (halimbawa ang mga lolo kag lola) ang makatubli: pareho nga bahin kon pareho ang linya, katunga sa bahin sang amay kag katunga sa bahin sang iloy kon lain-lain ang linya | Arts. 985, 986 kag 987 | Civil Code, Articles 985 to 987, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga mga ginikanan ukon ascendant kag ang buhi nga asawa | Katunga sa asawa, katunga sa mga ginikanan ukon ascendant | Art. 997 | Civil Code, Article 997, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga mga ginikanan ukon ascendant kag illegitimate nga mga anak | Katunga sa illegitimate nga mga anak, katunga sa mga ascendant, "whatever be the number of the ascendants or of the illegitimate children": bisan pila sila | Art. 991 | Civil Code, Article 991, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga mga ginikanan ukon ascendant, ang buhi nga asawa kag illegitimate nga mga anak | Katunga sa mga ascendant, ikaapat nga bahin (one-fourth) sa asawa, ikaapat nga bahin sa illegitimate nga mga anak | Art. 1000 | Civil Code, Article 1000, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate nga mga anak lang (wala sing legitimate nga kaliwat ukon ascendant) | Ang bug-os nga estate. Ang napatay nga illegitimate nga anak ginarepresentar sang iya mga kaliwat | Arts. 988 kag 989 | Civil Code, Articles 988 and 989, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate nga mga anak kag ang buhi nga asawa | Katunga sa asawa, katunga sa illegitimate nga mga anak ukon sa ila mga kaliwat | Art. 998 | Civil Code, Article 998, Supreme Court E-Library |
| Ang buhi nga asawa lang | Ang bug-os nga estate, pero ang mga utod kag mga hinablos sang napatay, kon may ara, may kinamatarong pa suno sa Article 1001 (sunod nga row) | Art. 995 | Civil Code, Article 995, Supreme Court E-Library |
| Ang buhi nga asawa kag ang mga utod sang napatay (ukon ila mga anak) | Katunga sa asawa, katunga sa mga utod ukon sa ila mga anak | Art. 1001 | Treyes v. Larlar (2020), applying Civil Code Article 1001, Supreme Court E-Library |
| Mga utod lang | Pareho nga bahin kon tanan sila full blood (pareho ang amay kag iloy). Kon may full-blood kag half-blood nga mga utod, ang kada full-blood nga utod makabaton sang doble sang bahin sang half-blood nga utod. Kon half-blood lang ang nabilin, pareho nga bahin | Arts. 1004, 1006 kag 1007 | Civil Code, Articles 1004, 1006 and 1007, Supreme Court E-Library |
| Mga utod upod ang mga hinablos (mga anak sang napatay nga utod) | Ang mga utod makatubli per capita (kada isa sa iya kaugalingon nga kinamatarong); ang mga hinablos per stirpes (nga tingob, ang bahin nga para kuntani sa ila ginikanan) | Art. 1005 | Civil Code, Article 1005, Supreme Court E-Library |
| Iban nga collateral nga paryente lang (wala sing utod ukon hinablos) | Ang pinakamalapit sa degree ang makatubli, wala sing pinasahi sa linya ukon sa full ukon half blood, pero indi gid lapaw sa ikalima nga degree (ang mga pakaisa, ukon first cousin, yara sa ikaapat nga degree) | Arts. 962, 966, 1009 kag 1010 | Civil Code, Articles 962, 966, 1009 and 1010, Supreme Court E-Library |
| Wala sing may kinamatarong magtubli | Ang State. Pagkatapos mabayaran ang mga utang, ang personal property mapadulong sa siyudad ukon banwa diin ulihi nga nag-istar ang napatay, kag ang real property sa siyudad ukon banwa diin ini yara, para sa kaayuhan sang mga public school kag public charitable institution | Arts. 1011 kag 1013 | Civil Code, Articles 1011 and 1013, Supreme Court E-Library |
| Ang napatay isa ka illegitimate nga anak kag wala nagbilin sang anak | Ang amay ukon iloy ang makakuha sang bug-os nga estate (pareho ang bahin sang duha kon napamatud-an ang filiation sa duha). Kon wala na sing buhi nga ginikanan, ang buhi nga asawa ang makakuha sini; kon may mga utod ukon hinablos, katunga sa asawa kag katunga sa ila | Arts. 993 kag 994 | Civil Code, Articles 993 and 994, Supreme Court E-Library |
| Isa ka illegitimate nga anak kag ang legitimate nga mga paryente sang iya amay ukon iloy | Siling sang Article 992, indi sila makatubli sa isa kag isa kon wala sing will. Eksepsyon nga gintalana sang Supreme Court sa Aquino v. Aquino (2021): ang anak, bisan ano pa ang kahimtangan sang iya pagkatawo, mahimo makatubli sa lolo ukon lola paagi sa right of representation sang iya ginikanan | Art. 992 | Aquino v. Aquino (2021), En Banc, Supreme Court E-Library |
| Ang buhi nga asawa nga amo ang rason sang legal separation | Wala sing bahin: madula sa asawa ang mga kinamatarong sa mga row sa ibabaw | Art. 1002 | Civil Code, Article 1002, Supreme Court E-Library |
Mga nota
- Ini nga mga rule ginagamit kon ang tawo napatay nga wala sing will, may will nga void, ukon may will nga wala nagbahin sang tanan niya nga pagkabutang (Article 960). Kon may valid nga will, ang mga rule sang legitime ang ginagamit: tan-awa ang Table sang Legitime.
- Ang mga fraction para sa net estate: ginabayaran anay ang mga utang kag galastuhan. Kon kasal ang napatay, ginaliquidate anay ang community ukon conjugal property sang mag-asawa, kag ang bahin lang sang napatay sini, upod ang iya kaugalingon nga pagkabutang, ang ginatubli.
- Ang adopted nga anak isa ka legitimate nga anak sang nag-adopt para sa palanublion. Siling sang Article 979, ang adopted nga anak makatubli "in the same manner as a legitimate child", kag ang Republic Act No. 11642, Section 43, naghatag sa mga nag-adopt kag sa gin-adopt sang "reciprocal rights of succession without distinction from legitimate filiations" (RA 11642). Wala sa sini nga table kon sin-o ang makatubli sa adopted nga anak nga napatay nga wala sing anak, kay ang Article 984 sang Civil Code kag ang ulihi nga law sa adoption wala pa napasibu sa isa ka desisyon nga amon nabasa.
- Illegitimate nga mga anak: ang Articles 983 kag 999 nagatudlo pa gihapon sang ila bahin sa Article 895, nga nagagamit sang daan nga mga klase sang illegitimate nga anak sang 1950. Subong, ang Family Code, Article 176 suno sa pagbag-o sang Republic Act No. 9255, nagtalana sang legitime sang kada illegitimate nga anak sa "one-half of the legitime of a legitimate child". Kon paano ini magtingob sa isa ka estate nga wala sing will, pamangkot ina para sa abogado. Dapat mapamatud-an ang filiation. Tan-awa ang Kinamatarong sa palanublion sang illegitimate nga anak.
- Ang mas malapit nga paryente nagapaguwa sa mas malayo, luwas kon may right of representation (Article 962). Ang representation nagapanaug sa direct line (ang mga apo para sa napatay nga anak) kag, sa mga collateral nga paryente, para lang sa mga anak sang mga utod (Article 972). Ang manunubli nga nagbalibad sa palanublion indi mahimo irepresentar (Article 977).
- Ang tawo nga may kinamatarong sa estate pero ulihi na nagpakita mahimo pa magsingil sini sa State sa sulod sang lima ka tuig halin sa adlaw nga gintugyan ang pagkabutang sa State (Article 1014).
- Ginhimo-himo nga halimbawa: Si Jose napatay nga wala sing will. Ang iya net estate ₱1,200,000 kag nabilin niya ang iya asawa nga si Maria kag tatlo ka legitimate nga anak. Suno sa Article 996, pareho ang bahin ni Maria sa kada anak: apat ka pareho nga bahin nga tig-₱300,000.
- Ginhimo-himo nga halimbawa: Si Elena napatay nga wala sing will kag wala sing anak. Ang iya net estate ₱800,000 kag nabilin niya ang iya bana kag ang iya iloy. Suno sa Article 997, katunga ang kada isa: ₱400,000.
- Ginhimo-himo nga halimbawa: Si Ramon, single kag wala sing anak, napatay nga wala sing will. Una sa iya napatay ang iya mga ginikanan. Ang iya net estate ₱600,000 kag nabilin niya ang duha ka full-blood nga utod nga lalaki. Suno sa Article 1004, ₱300,000 ang kada isa.
- Dugang parte sini: Sin-o ang makatubli kon wala sing will?, Bahin sang buhi nga asawa sa palanublion, Article 996, intestate succession sa glossary, Extrajudicial settlement of estate kag ang topic parte sa palanublion. Ang matuod nga mga estate kasagaran may filiation nga indi klaro, will nga ginakontra ukon manunubli nga indi makita: tan-awa ang Libre nga legal nga bulig.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?