Article 130 sang Family Code: Liquidation sang conjugal partnership pagkapatay
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 130?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Upon the termination of the marriage by death, the conjugal partnership property shall be liquidated in the same proceeding for the settlement of the estate of the deceased.
If no judicial settlement proceeding is instituted, the surviving spouse shall liquidate the conjugal partnership property either judicially or extra-judicially within six months from the death of the deceased spouse. If upon the lapse of the six-month period no liquidation is made, any disposition or encumbrance involving the conjugal partnership property of the terminated marriage shall be void.
Should the surviving spouse contract a subsequent marriage without compliance with the foregoing requirements, a mandatory regime of complete separation of property shall govern the property relations of the subsequent marriage.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 130 sang Family Code, kon matapos paagi sa kamatayon ang kasal nga sakop sang conjugal partnership of gains, dapat i-liquidate ang conjugal property. Ginahimo ini sa kaso sa korte para sa estate. Kon wala sang kaso nga gin-file, ang nabilin nga asawa ukon bana ang dapat mag-liquidate sini sa sulod sang anom ka bulan halin sa pagkapatay. Pagkatapos sang anom ka bulan nga wala sang liquidation, void ang bisan ano nga baligya ukon mortgage sang conjugal property.
Ang conjugal partnership of gains kasagaran amo ang sistema sang mag-asawa nga nagpakasal antes nag-epekto ang Family Code nga wala sang prenup, kag sang mag-asawa nga nagpili sini sa marriage settlement. Ang mag-asawa nga sakop sang absolute community nagasunod sa pareho nga rule sa Article 103, pero isa ka tuig imbes anom ka bulan.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Rey kag Luz: nagpakasal sang 1980
Nagpakasal si Rey kag Luz sang 1980 nga wala sang prenup, gani conjugal partnership of gains ang ila sistema. Napatay si Luz sang 2024 kag wala sang estate case nga gin-file. Suno sa Article 130, dapat i-liquidate ni Rey ang conjugal property, sa korte ukon sa gwa sang korte, sa sulod sang anom ka bulan halin sa iya pagkapatay. Kon ibaligya niya ang conjugal nga lote pagkatapos sang anom ka bulan nga wala sang liquidation, siling sang layi ang baligya "shall be void".
Rey: ikaduha nga kasal
Nagpakasal liwat si Rey pagligad sang isa ka tuig nga wala nag-liquidate. Suno sa ulihi nga paragraph sang Article 130, ang iya bag-o nga kasal sakop sang mandatory regime of complete separation of property.
Ini mga himo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Kon ano nga sistema ang ginagamit nagadepende sa petsa sang kasal kag sa prenup kon may ara. Tan-awa ang Article 75 kag ang pagkumparar absolute community vs conjugal partnership.
- Samtang buhi pa ang mag-asawa, ang baligya ukon mortgage sang conjugal property nagakinahanglan sang written consent sang isa ukon authority sang korte (Article 124). Tan-awa man ang mahimo bala ibaligya sang asawa ukon bana ang conjugal property nga wala sang pagtugot?
- Ang settlement sang estate sa gwa sang korte ginapaathag sa extrajudicial settlement of estate.
- Para sa giya nga pamangkot kag sabat, tan-awa ang pagbaligya sang conjugal property pagkapatay sang asawa ukon bana.
Ano ang ginasiling sang Article 130?
Upon the termination of the marriage by death, the conjugal partnership property shall be liquidated in the same proceeding for the settlement of the estate of the deceased.
If no judicial settlement proceeding is instituted, the surviving spouse shall liquidate the conjugal partnership property either judicially or extra-judicially within six months from the death of the deceased spouse. If upon the lapse of the six-month period no liquidation is made, any disposition or encumbrance involving the conjugal partnership property of the terminated marriage shall be void.
Should the surviving spouse contract a subsequent marriage without compliance with the foregoing requirements, a mandatory regime of complete separation of property shall govern the property relations of the subsequent marriage.
Paano gina-liquidate ang conjugal partnership?
Ginalista sang Article 129 ang mga tikang. Sa malip-ot:
- Sa inventory, ginalista sing bulag ang conjugal nga propiedad kag ang eksklusibo nga propiedad sang kada asawa ukon bana.
- Ang kantidad nga ginpaabante sang partnership para sa personal nga utang sang asawa ukon bana ginabalik sa partnership, kag ginabayaran ang kada isa sang iya eksklusibo nga kwarta ukon propiedad nga gin-gamit sang partnership.
- Ginabayaran ang mga utang kag obligasyon sang partnership halin sa conjugal assets, kag ang nabilin sa eksklusibo nga propiedad sang kada isa ginahatag sa iya.
- Ang net nga nabilin amo ang ganansya. Ginapartihan ini sing patas sang bana kag asawa, luwas kon iban nga partihan ang ginasiling sang marriage settlement ukon ang bahin sang isa ginbayaan ukon na-forfeit.
Ano ang ginsiling sang Supreme Court sa baligya antes sang liquidation?
Duha ka desisyon ang nagtan-aw sa baligya sang nabilin nga bana antes na-liquidate ang conjugal property:
- Sa Heirs of Protacio Go, Sr. v. Servacio (2011), siling sang Korte nga ang baligya sang bahin sang conjugal property sang nabilin nga asawa ukon bana nga wala sang nauna nga liquidation nga ginapangayo sang Article 130 "is not necessarily void" kon ina nga bahin wala pa naitudlo sa iban nga manunubli. Siling man sini nga ang requirement sang nauna nga liquidation indi makadaot sa vested rights (kinamatarong nga nakuha na).
- Sa Domingo v. Spouses Molina (2016), siling sang Korte nga indi magamit ang rule sang Article 130 kay ang Family Code "without prejudice" sa vested rights nga nakuha sa idalom sang Civil Code. Ang nabilin nga asawa ukon bana may tunga nga undivided share (bahin nga wala pa ginpartihan) sa mga propiedad samtang wala pa ang liquidation.
Sa duha nga kaso, napatay ang asawa antes nag-epekto ang Family Code (sang 1987 kag sang 1968), gani ang Civil Code kag ang mga rule sa co-ownership ang gin-apply sang Korte. Sa una nga kaso, siling man sini nga, para sa conjugal partnership nga nagaexist pa sang nag-epekto ang Family Code, ang disposition pagkatapos ma-dissolve ang partnership dapat himuon lang pagkatapos sang liquidation, kon indi void ini. Wala sang desisyon nga ginbasa para sini nga pahina nga nag-apply sang Article 130 sa kamatayon pagkatapos nag-epekto ang Family Code.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
Masami nga pamangkot
Ano ang matabo sa conjugal property kon mapatay ang asawa ukon bana?
Ginali-liquidate ang conjugal partnership sa proseso sa korte para sa settlement sang estate sang napatay. Kon wala sang amo nga proseso, ang nabilin nga asawa ukon bana ang dapat mag-liquidate sini, sa korte ukon sa gwa sang korte, sa sulod sang anom ka bulan halin sa pagkapatay.
Paano kon wala sang liquidation sa sulod sang anom ka bulan?
Siling sang Article 130, pagkatapos sang anom ka bulan nga wala sang liquidation, void ang bisan ano nga disposition ukon encumbrance sang conjugal partnership property sang natapos nga kasal.
Mahimo bala ibaligya sang nabilin nga asawa ukon bana ang conjugal property antes sang liquidation?
Ginahimo sang Article 130 nga void ang amo nga baligya kon maglampas ang anom ka bulan nga wala sang liquidation. Sa Heirs of Protacio Go, Sr. v. Servacio (2011) kag Domingo v. Spouses Molina (2016), gin-uphold sang Supreme Court ang baligya sang nabilin nga bana, pero sa duha nga kaso napatay ang asawa antes nag-epekto ang Family Code, gani ang vested rights sa idalom sang Civil Code ang ginsunod.
Paano kon magpakasal liwat ang nabilin nga asawa ukon bana nga wala nag-liquidate?
Siling sang Article 130, mandatory regime of complete separation of property ang magasakop sa propiedad sang bag-o nga kasal.
Paano ginapartihan ang conjugal partnership?
Ang Article 129 ang nagasiling sang mga tikang: inventory, pagbayad sang mga utang kag reimbursement, kag dayon ang net nga nabilin, ang ganansya, ginapartihan sing patas sang mag-asawa, luwas kon iban ang ginasiling sang marriage settlement ukon may bahin nga ginbayaan ukon na-forfeit.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?