Puwede Bang Taasan o Babaan ang Child Support?

Ganito ang Article 202:

Sumusunod ito sa pangunahing patakaran sa halaga sa Article 201:

Dalawang bagay ang nagpapagalaw sa halaga: ang pangangailangan ng bata at ang kakayahan ng magulang na nagbabayad. Kapag tumaas o bumaba ang alinman, puwedeng sumunod ang support.

Dahil pansamantala ang karapatan sa support ayon sa kalikasan nito. Sa Lam v. Chua (2004), sinabi ng Supreme Court na "the amount of support is by no means permanent," at sinipi ang naunang desisyon: "Judgment for support does not become final." Paliwanag ng sinipi na desisyon, habang may karapatan sa support ang isang tao, puwedeng baguhin ang halaga ayon sa pagtaas o pagbaba ng pangangailangan niya at sa kakayahan ng nagbibigay.

Inulit ng Lim-Lua v. Lua (2013) ang parehong bahagi. Sa trial court na humahawak ng kaso dapat ihain ang hiling na baguhin ang support.

Hindi, kung iyon lang. Sa Lam v. Chua, may compromise ang mga magulang sa support na inaprubahan ng ibang korte. Sinabi ng Supreme Court na ito ay "cannot be considered final and res judicata since any judgment for support is always subject to modification, depending upon the needs of the child and the capabilities of the parents to give support." Ibig sabihin, laging puwedeng baguhin ang anumang judgment for support depende sa pangangailangan ng bata at kakayahan ng mga magulang.

Dalawang dahilan ang itinuturo ng Article 202:

• Tumaas ang pangangailangan ng bata. Halimbawa, tumaas ang tuition, nag-college na ang bata, o kailangan niya ng pagpapagamot. Sakop ng support ang lahat ng kailangang-kailangan para sa pagkain, tirahan, damit, pagpapagamot, pag-aaral at transportasyon (Article 194). Kasama sa pag-aaral ang schooling o training "even beyond the age of majority" (kahit lampas na sa edad ng majority).
• Tumaas ang kakayahan ng magulang na nagbabayad. Puwedeng maging dahilan ng mas malaking bahagi ang mas mataas na kita o bagong resources.

Sa kabaligtarang mga dahilan: bumaba ang pangangailangan ng bata, o bumaba ang resources o kakayahan ng magulang na nagbabayad. Tinitimbang ng korte ang ebidensya. Ang magulang na nagsasabing bumaba ang kita niya ay dapat magpakita ng patunay.

Sa Lam v. Chua, sinabi ng Court: "It is incumbent upon the trial court to base its award of support on the evidence presented before it." Sa madaling salita: dapat ibatay ng trial court ang support sa ebidensyang iniharap dito. Dapat mapatunayan ng ebidensyang iyon ang kakayahan o resources ng dalawang magulang, at ang buwanang gastos ng bata sa pagkain, tirahan, damit, pagpapagamot, pag-aaral at transportasyon. Dahil nagtakda ang trial court ng ₱20,000.00 kada buwan nang walang ganitong ebidensya, isinantabi ng Supreme Court ang award at ibinalik ang kaso para tumanggap ng dagdag na ebidensya. Para sa isang pamilya lang ang halagang iyon at hindi ito standard na rate.

Kasama ang dalawang magulang. Sa ilalim ng Article 195, magkasamang obligado ang mga magulang na suportahan ang mga anak nila, kaya tinitingnan ng korte ang resources ng bawat isa. Sa Grande v. Antonio (2014), hinati sa dalawang magulang ang support sa award na pinanatili ng Court.

Sa korte ibinibigay ng Family Code ang pagbabago. Sa Lim-Lua v. Lua, ang tatay na nagbawas sa hindi pa nababayarang support ng halaga ng dalawang kotse para sa mga anak niya, ng maintenance ng mga ito at ng gastos sa biyahe ay hindi pinayagan sa mga kaltas na iyon at inutusang ituloy ang pagbabayad ng support na iniutos. Sinabi ng Court na sa trial court dapat iharap ang mga sinasabi niyang may sarili nang negosyo ang nanay at nagtatrabaho na ang mga anak.

Sabi ng Family Code, binabayaran ang support mula sa petsa ng judicial o extrajudicial demand (paniningil sa korte o sa labas ng korte) (Article 203). Hindi sinasabi ng mga article na nabasa para sa page na ito kung mula anong petsa umeepekto ang pagtaas o pagbaba na iniutos ng korte; nakadepende iyon sa order ng korte.

Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Sina Tess at Mario. Inutusan ng korte si Mario na magbigay ng buwanang support noong grade school pa ang anak nilang babae. Magko-college na siya ngayon, at mas mahal na ang gastos. Puwedeng humingi si Tess sa korte na taasan ang support, at ipakita ang bagong gastos sa school at ang kasalukuyang kita ni Mario (Article 202).

Si Jerome. Nawalan ng trabaho si Jerome at mas maliit na ang kinikita niya ngayon. Puwede siyang humingi sa korte na babaan ang support, kasama ang patunay ng bago niyang kita. Gaya ng ipinapakita ng Lim-Lua, korte ang gagawa ng pagbabago; hindi puwedeng basta magpasya si Jerome na magbayad nang mas kaunti.

Kumausap ng abogado bago humingi sa korte na taasan o babaan ang support, o kung humingi na ng pagbabago ang kabilang magulang. Matutulungan ka ng abogado na tipunin ang ebidensyang kailangan ng korte tungkol sa kita at gastos at maipapaliwanag kung aling korte ang hahawak sa hiling mo.

Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.