Ano ang Mangyayari Kung Bumalik ang Asawang Idineklarang Patay?
Mabilis na sagot
Kung bumalik ang asawang idineklarang presumptively dead (ipinapalagay na patay), hindi kusang natatapos ang ikalawang kasal ng naiwang asawa. Sa ilalim ng Article 42 ng Family Code, natatapos ito kapag nai-record ang sworn statement ng pagbalik sa civil registry ng tirahan ng ikalawang mag-asawa, nang may abiso sa kanila. Kung kinukuwestiyon ang pagbalik, korte ang magpapasya. Nananatiling legitimate ang mga anak sa ikalawang kasal na nabuo bago ito natapos.
Ano ang sinasabi ng batas?
Puwedeng mag-asawa ulit ang isang asawa habang nawawala ang una niyang asawa pagkatapos lang ideklara ng korte na presumptively dead ang nawawalang asawa (Article 41). Ginagawa ang deklarasyon nang "without prejudice to the effect of reappearance of the absent spouse" (hindi naaapektuhan ang epekto ng pagbalik ng nawawalang asawa). Ang Article 42 ang nagtatakda ng epektong iyon:
The subsequent marriage referred to in the preceding Article shall be automatically terminated by the recording of the affidavit of reappearance of the absent spouse, unless there is a judgment annulling the previous marriage or declaring it void ab initio.
A sworn statement of the fact and circumstances of reappearance shall be recorded in the civil registry of the residence of the parties to the subsequent marriage at the instance of any interested person, with due notice to the spouses of the subsequent marriage and without prejudice to the fact of reappearance being judicially determined in case such fact is disputed.
Ang "automatically terminated" ay tumutukoy sa pag-record, hindi sa mismong pagbalik. Hangga't hindi nai-record ang sworn statement, tuloy ang ikalawang kasal.
Ano ang mga kondisyon para matapos ang ikalawang kasal?
Sa Santos v. Santos (2014), binasa ng Supreme Court ang Article 42 na may apat na kondisyon:
- walang judgment na nag-annul sa unang kasal o nagdeklarang void ito;
- nai-record ang sworn statement ng facts at mga pangyayari ng pagbalik sa civil registry ng tirahan ng mag-asawa sa ikalawang kasal;
- nabigyan ng tamang abiso tungkol sa pagbalik ang mag-asawa sa ikalawang kasal; at
- hindi kinukuwestiyon ang pagbalik o napagpasyahan ito ng korte.
Sinabi ng Court na tinatapos ng pagbalik ang ikalawang kasal "only when all the conditions enumerated in the Family Code are present" (kapag kumpleto lang ang lahat ng kondisyon sa Family Code). Kaya puwedeng manatili ang ikalawang kasal kung na-annul o idineklarang void na ang unang kasal, kung walang nai-record na sworn statement, kung hindi naabisuhan ang ikalawang mag-asawa, o kung kinukuwestiyon sa korte ang pagbalik at hindi pa ito napagpapasyahan.
Binanggit din ng Court na puwedeng tapusin ang ikalawang kasal sa pamamagitan ng kaso sa korte para patunayan ang pagbalik at makakuha ng deklarasyong dissolved na ang ikalawang kasal.
Sino ang puwedeng mag-record ng sworn statement?
Sabi ng Article 42, ginagawa ang pag-record "at the instance of any interested person" (sa kahilingan ng sinumang may interes). Hindi lang ang asawang bumalik ang puwedeng gumawa nito. Hindi itinatakda ng Family Code ang mga form o bayad para sa pag-record.
Ano ang mangyayari sa mga anak?
Mananatili silang legitimate. Sabi ng Article 43(1), itinuturing na legitimate ang mga anak sa ikalawang kasal na nabuo bago ito natapos, at inulit ito ng Santos v. Santos para sa kasal na natapos dahil sa pagbalik.
Ano ang mangyayari sa ari-arian, mga regalo at mana?
Kapag natapos ang ikalawang kasal, itinatakda ng Article 43 ang mga epektong ito:
- dina-dissolve at lini-liquidate ang absolute community o conjugal partnership ng ikalawang kasal; mawawala sa asawang nagpakasal nang may bad faith ang bahagi niya sa net profits, at mapupunta ito sa mga anak nila, o kung wala, sa mga anak ng asawang may kasalanan sa naunang kasal, o kung wala, sa inosenteng asawa;
- nananatiling valid ang mga donation dahil sa kasal, pero awtomatikong binabawi ng batas ang mga ibinigay sa asawang nagpakasal nang may bad faith;
- puwedeng bawiin ng inosenteng asawa ang pagkakatalaga sa asawang may bad faith bilang beneficiary sa insurance policy, kahit nakasaad pang irrevocable ito;
- hindi puwedeng magmana sa inosenteng asawa ang asawang nagpakasal nang may bad faith, may will man o wala.
Kung parehong may bad faith ang mag-asawa sa ikalawang kasal, hindi kailanman naging valid ang kasal:
If both spouses of the subsequent marriage acted in bad faith, said marriage shall be void ab initio and all donations by reason of marriage and testamentary dispositions made by one in favor of the other are revoked by operation of law.
Guilty ba sa bigamy ang asawang nag-asawa ulit?
Ang ikalawang kasal habang may umiiral pang kasal ay puwedeng maging bigamy sa ilalim ng Article 349 ng Revised Penal Code. Sa Santos v. Santos, sinabi ng Court na "a judgment declaring presumptive death is a defense against prosecution for bigamy." Idinagdag ng Court na ang ikalawang kasal lang na pinasok nang may good faith ang protektado: ang asawang alam na buhay ang una niyang asawa ay walang "well-founded belief" (matibay na paniniwala) na hinihingi ng Article 41. Basahin ang Bigamy sa Pilipinas.
Paano kung hindi naman talaga nawala ang asawa?
Sa Santos v. Santos, sinabi ng misis na hindi siya kailanman nawala at na nakuha ng mister niya ang deklarasyon ng presumptive death niya sa pamamagitan ng panloloko. Sinabi ng Court: "An affidavit of reappearance is not the proper remedy when the person declared presumptively dead has never been absent." Ang tamang remedy sa deklarasyong nakuha sa extrinsic fraud ay kaso para i-annul ang judgment. Ipinaliwanag ng Court na ang pag-record ng affidavit ay tatapos lang sa ikalawang kasal; hindi nito buburahin ang deklarasyon ng presumptive death. Ibinalik ng Court ang kaso sa Court of Appeals para pagpasyahan kung may panloloko.
Paano ito nangyayari sa totoong buhay?
Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Sina Nena at Rico. Umalis si Nena at walang balita sa kanya nang apat na taon. Idineklara siya ng korte na presumptively dead, at nag-asawa ulit si Rico nang may good faith. Bumalik si Nena. Matatapos ang ikalawang kasal kapag nai-record ang sworn statement ng pagbalik niya sa civil registry ng tirahan ni Rico, nang may abiso kay Rico at sa ikalawa niyang asawa. Mananatiling legitimate ang batang nabuo nina Rico at ng ikalawa niyang asawa bago iyon.
Sina Dina at Paul. Nakakuha si Paul ng deklarasyong presumptively dead si Dina, kahit alam niya kung saan ito nakatira. Hindi kailanman nawala si Dina. Sa ilalim ng Santos v. Santos, ang remedy niya ay kaso sa korte para i-annul ang judgment, hindi affidavit of reappearance.
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumausap ng abogado kung ikaw ang bumalik na asawa, ang asawang nag-asawa ulit o ang ikalawang asawa, lalo na kung kinukuwestiyon ang pagbalik, kung may mga anak at ari-arian, o kung may nagsasabing nakuha sa panloloko ang deklarasyon ng presumptive death. Puwede ring magkaroon ng mga tanong na kriminal sa ganitong sitwasyon, gaya ng bigamy.
Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Awtomatiko bang void ang ikalawang kasal kapag bumalik ang nawawalang asawa?
Hindi. Sa ilalim ng Article 42 ng Family Code, natatapos ang ikalawang kasal kapag nai-record sa civil registry ang affidavit of reappearance, hindi dahil lang sa pagbalik. Hanggang doon, ipinapalagay na valid ang ikalawang kasal.
Anong mga kondisyon ang kailangan para matapos ang ikalawang kasal?
Sa Santos v. Santos (2014), apat ang inilista ng Supreme Court: walang judgment na nag-annul o nagpa-void sa unang kasal, nai-record ang sworn statement of reappearance sa civil registry ng tirahan ng ikalawang mag-asawa, may abiso sa mag-asawa ng ikalawang kasal, at hindi kinukuwestiyon ang pagbalik o napagpasyahan ito ng korte.
Legitimate ba ang mga anak sa ikalawang kasal?
Oo. Sa ilalim ng Article 43, itinuturing na legitimate ang mga anak sa ikalawang kasal na nabuo bago ito natapos. Inulit ito ng Santos v. Santos (2014) para sa kasal na natapos dahil sa pagbalik.
Puwede bang kasuhan ng bigamy ang asawang nag-asawa ulit?
Sa Santos v. Santos (2014), sinabi ng Court na depensa laban sa kasong bigamy ang judgment na nagdedeklara ng presumptive death. Sakop ng proteksyon ang ikalawang kasal na pinasok nang may good faith.
Paano kung hindi naman talaga nawala ang asawa?
Sinabi ng Court sa Santos v. Santos (2014) na hindi tamang remedy ang affidavit of reappearance kung hindi kailanman nawala ang taong idineklarang presumptively dead. Ang remedy sa deklarasyong nakuha sa extrinsic fraud ay kaso para i-annul ang judgment.
Ano ang mangyayari sa ari-arian kapag natapos ang ikalawang kasal?
Sabi ng Article 43, dina-dissolve at lini-liquidate ang property regime ng ikalawang kasal. Mawawala sa asawang nagpakasal nang may bad faith ang bahagi niya sa net profits, at awtomatikong binabawi ng batas ang mga donation sa kanya dahil sa kasal.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?