Article 176 ng Family Code: Illegitimate na anak: apelyido, parental authority, legitime
Status: Inamyendahan
Inamyendahan
Inamyendahan na ang probisyong ito. Ang teksto sa ibaba ang kasalukuyang bersyon.
- Inamyendahan ng: Republic Act No. 9255 (Wording as amended by this law.)
Ano ang sinasabi ng Article 176?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
Illegitimate children shall use the surname and shall be under the parental authority of their mother, and shall be entitled to support in conformity with this Code. However, illegitimate children may use the surname of their father if their filiation has been expressly recognized by the father through the record of birth appearing in the civil register, or when an admission in a public document or private handwritten instrument is made by the father. Provided, the father has the right to institute an action before the regular courts to prove non-filiation during his lifetime. The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Ang Article 176 ng Family Code, gaya ng binago ng Republic Act No. 9255, ay nagtatakda ng apat na patakaran para sa illegitimate na anak. Apelyido ng nanay ang gamit nila, pero puwede nilang gamitin ang apelyido ng tatay kung kinilala sila nito. Nasa parental authority sila ng nanay. May karapatan sila sa suporta. At ang legitime ng bawat isa ay kalahati ng sa legitimate na anak.
Ang illegitimate na anak ay batang nabuo at ipinanganak sa labas ng valid na kasal, maliban kung iba ang sinasabi ng Code (Article 165). Ang anak ng mag-asawa ay sakop naman ng Article 164.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Rina at Jake: pinirmahang birth record
Hindi kasal sina Rina at Jake. Nang iparehistro ang anak nilang lalaki, hayagang kinilala siya ni Jake sa birth record. Puwedeng gamitin ng bata ang apelyido ni Jake sa ilalim ng Article 176. Nananatili siya sa parental authority ni Rina.
Ivy at Rex: tatay na gustong ipagamit ang apelyido niya
Hindi kasal sina Ivy at Rex. Nakarehistro ang anak nilang babae sa apelyido ni Ivy. Makalipas ang ilang taon, pumirma si Rex ng public document na kumikilala sa kanya at gusto niyang palitan ang apelyido ng bata ng apelyido niya. Sa ilalim ng Grande v. Antonio, hindi ito mapipilit ni Rex. Ang sabi ng batas ay "may" gamitin ng bata ang apelyido ng tatay, hindi "shall", at nasa bata ang pagpili.
Ang mana ni Ella
Si Ella ang kinilalang illegitimate na anak ni Mario. Sa ilalim ng Article 176, ang legitime niya ay kalahati ng inilalaan ng batas para sa bawat legitimate na anak ni Mario. Ang eksaktong halaga sa piso ay depende sa buong ari-arian at sa iba pang tagapagmana.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Ang birth record sa civil register ay isa sa mga paraan para kilalanin ng tatay ang bata. Tingnan ang gabay ng site sa pagkuha ng PSA birth certificate online, o mag-request ng certificate sa PSA Serbilis.
- Ayon sa Article 175, pinatutunayan ang illegitimate filiation sa parehong paraan at sa parehong ebidensiya gaya ng legitimate filiation.
- May obligasyon ang tatay na magbigay ng suporta. Tingnan ang Article 195 at magkano ang child support?
- Kung magpakasal kalaunan ang mga magulang sa isa't isa, puwedeng maging legitimate ang bata sa mga kaso ng Article 177. Tingnan ang legitimation ng anak.
- Para sa mana, basahin ang puwede bang magmana ang illegitimate na anak?
Ano ang sinasabi ngayon ng Article 176?
Ito ang tekstong may bisa, gaya ng isinulat muli ng Republic Act No. 9255 (inaprubahan noong February 24, 2004):
Illegitimate children shall use the surname and shall be under the parental authority of their mother, and shall be entitled to support in conformity with this Code. However, illegitimate children may use the surname of their father if their filiation has been expressly recognized by the father through the record of birth appearing in the civil register, or when an admission in a public document or private handwritten instrument is made by the father. Provided, the father has the right to institute an action before the regular courts to prove non-filiation during his lifetime. The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child.
Sa madaling salita:
- Apelyido. Ang pangkalahatang patakaran ay apelyido ng nanay. Puwedeng gamitin ng bata ang apelyido ng tatay kung kinilala siya ng tatay sa isa sa tatlong paraan: sa birth record sa civil register, sa public document, o sa sulat-kamay na private document.
- Parental authority. Nasa nanay ito. Hindi ito nababago kahit apelyido ng tatay ang gamit.
- Suporta. May karapatan ang bata sa suporta ayon sa mga patakaran ng Code tungkol sa suporta.
- Legitime. Ang legitime ng bawat illegitimate na anak ay one-half ng legitime ng legitimate na anak.
- Karapatan ng tatay. Puwedeng pumunta sa korte ang tatay, habang buhay pa siya, para patunayang hindi siya ang ama.
Tingnan din ang paghahambing na legitimate vs illegitimate child.
Ano ang binago ng RA 9255?
Ang consolidated na pahina ng Family Code sa Supreme Court E-Library ay naglalaman pa rin ng orihinal na Article 176 ng 1987. Walang probisyon sa bersyong iyon na puwedeng gamitin ng bata ang apelyido ng tatay. Idinagdag ng Republic Act No. 9255 ang pangungusap tungkol sa apelyido ng tatay at sa karapatan ng tatay na patunayan ang non-filiation. Nanatili ang mga bahagi tungkol sa parental authority ng nanay, suporta at kalahating legitime. May huling pangungusap din ang orihinal na article tungkol sa mga patakaran ng Civil Code sa successional rights (karapatan sa mana); hindi ito inulit sa teksto ng RA 9255. Ipinapakita ng pahinang ito ang Article 176 gaya ng binago ng Republic Act No. 9255.
Puwede bang pilitin ng tatay ang bata na gamitin ang apelyido niya?
Hindi. Sa Grande v. Antonio (2014), binasa ng buong Supreme Court ang salitang "may" sa Article 176. Sinabi nitong permissive ang salita: ang kinilalang illegitimate na anak "is under no compulsion to use the surname of his illegitimate father", ibig sabihin, hindi siya napipilitang gamitin ang apelyido ng tatay. Nasa bata ang pagpili, hindi sa tatay o sa nanay. Idineklara ring void ng Korte ang dalawang patakaran sa 2004 implementing order ng Civil Registrar General na nagsasabing "shall use" ng bata ang apelyido ng tatay. Ibinalik nito ang kaso sa trial court para alamin kung aling apelyido ang pipiliin ng mga bata.
Ang mga hakbang para gamitin ang apelyido ng tatay ay ginagawa sa local civil registrar at sa PSA. Hindi ito inililista ng pahinang ito, dahil hindi mabasa ang kasalukuyang patakaran ng PSA sa isang opisyal na pahina. Para sa higit pa, basahin ang puwede bang gamitin ng illegitimate na anak ang apelyido ng tatay?
Sino ang may parental authority sa illegitimate na anak?
Ang nanay. Sa Briones v. Miguel (2004), sinabi ng Supreme Court na nasa sole parental authority (nag-iisang awtoridad) ng nanay ang illegitimate na anak. Batay sa isang naunang desisyon, sinabi nitong ang pagkilala ng tatay ay puwedeng dahilan para utusan siyang magbigay ng suporta, pero hindi para sa custody. Sa Masbate v. Relucio (2018), sinabi ng Korte na nasa nanay ang sole parental authority kahit kinilala ng tatay ang bata. Kung mapatunayang hindi siya karapat-dapat (unfit), ibinibigay ng batas ang substitute parental authority una sa natitirang buhay na lolo o lola (Articles 214 at 216). Sinabi rin ng Korte na ang patakarang nagpapanatili sa batang wala pang pitong taon sa nanay (Article 213) ay walang pinagkaiba sa legitimate at illegitimate na anak. Tingnan ang sino ang may custody ng illegitimate na anak?
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
- Grande v. Antonio (G.R. No. 206248)Grande v. Antonio: pwedeng gamitin ng illegitimate child ang surname ng ama pero hindi siya mapipilit, at sa nanay ang custody maliban kung unfit siya.
- Briones v. Miguel (G.R. No. 156343)Briones v. Miguel: nasa nanay ang sole parental authority at custody ng illegitimate child, at hindi nagbibigay ng custody ang pagkilala ng tatay.
- Masbate v. Relucio (G.R. No. 235498)Masbate v. Relucio: saklaw din ng tender-age rule ang illegitimate child, at puwede pa ring dumulog sa korte ang tatay na nag-alaga sa bata.
Mga madalas itanong
Anong apelyido ang gamit ng illegitimate na anak?
Ang apelyido ng nanay, ayon sa pangkalahatang patakaran ng Article 176. Mula nang ipasa ang Republic Act No. 9255, puwedeng gamitin ng bata ang apelyido ng tatay kung hayagang kinilala siya ng tatay sa birth record, o inamin ng tatay ang pagiging ama sa isang public document o sa sulat-kamay na private document.
Puwede bang pilitin ng tatay ang bata na gamitin ang apelyido niya?
Hindi. Sa Grande v. Antonio (2014), sinabi ng Supreme Court na permissive ang salitang 'may' sa Article 176, ibig sabihin, puwede pero hindi obligado. Hindi napipilitang gamitin ng kinilalang illegitimate na anak ang apelyido ng tatay, at hindi ito puwedeng idikta ng tatay.
Nakukuha ba ng tatay ang parental authority kung apelyido niya ang gamit ng bata?
Hindi. Pinanatili ng Article 176 ang patakaran na nasa parental authority ng nanay ang mga illegitimate na anak. Ang bahagi lang tungkol sa apelyido ang binago ng RA 9255. Sa Briones v. Miguel (2004), binanggit ng Supreme Court ang naunang desisyon at sinabing ang pagkilala ng tatay ay puwedeng dahilan para utusan siyang magbigay ng suporta, pero hindi para sa custody.
Magkano ang mamanahin ng illegitimate na anak?
Ayon sa Article 176, ang legitime ng bawat illegitimate na anak ay one-half (kalahati) ng legitime ng legitimate na anak. Ang legitime ay ang bahagi ng ari-arian ng namatay na inilalaan ng batas para sa compulsory heirs.
May karapatan ba sa suporta mula sa tatay ang illegitimate na anak?
Oo. Ayon sa Article 176, may karapatan sa suporta ang mga illegitimate na anak alinsunod sa Code, at pinangalanan ng Article 195(4) ang mga magulang at ang kanilang illegitimate na anak sa mga dapat magsuportahan sa isa't isa. Dapat mapatunayan ang filiation (relasyon ng magulang at anak).
Puwede bang itanggi ng tatay na siya ang ama matapos pumirma?
Ayon sa binagong Article 176, may karapatan ang tatay na magsampa ng kaso sa regular na korte para patunayan ang non-filiation (na hindi siya ang ama) habang buhay pa siya.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?