Acharon v. People (2021): Hindi Pagbibigay ng Sustento at RA 9262

Ikinasal si Christian at ang misis niya (tinawag na AAA sa decision para protektahan ang pagkakakilanlan niya) noong 2011. Anim na araw pagkatapos, umalis siya para magtrabaho sa Brunei. Umutang ang mag-asawa sa ninang nila para ipambayad sa placement fee niya, at dapat magpapadala siya ng pera buwan-buwan para bayaran ito. Hindi siya regular na nagpadala, at bahagi lang ng utang ang nabayaran niya.

Nagtestify ang misis na napahiya siya sa nagpautang at nalaman niyang may karelasyon ang mister niya na ibang babae sa abroad. Dahil dito, labis siyang nasaktan at na-depress. Nawalan na siya ng contact sa mister noong 2012.

Sabi ng mister, nagpapadala siya ng pera hanggang masunog ang inuupahan niya sa Brunei at naaksidente siya sa sasakyan, na nagpagastos sa kanya. Sabi niya, karamihan ng utang ay bayad na.

Kinasuhan siya ng paglabag sa Section 5(i) ng RA 9262 dahil sa pagdudulot sa misis ng mental o emotional anguish sa pamamagitan ng "denying financial support" (pagkakait ng financial support). Na-convict siya ng Regional Trial Court sa Valenzuela City, at in-affirm ito ng Court of Appeals. Umapela siya sa Supreme Court.

Ang tanong ay kung guilty ang mister sa pagdudulot ng mental o emotional anguish sa ilalim ng Section 5(i) nang hindi siya nakapagbigay ng financial support sa misis. Tiningnan din ng Court kung puwede siyang ma-convict sa halip sa ilalim ng Section 5(e), na tungkol sa pag-alis ng financial support sa babae.

Pinagbigyan ng Supreme Court ang appeal, binaliktad ang Court of Appeals at in-acquit ang mister.

• Ang charge lang ang mahalaga. Ang information (pormal na kaso) ay nag-akusa lang sa kanya ng pagkakait ng financial support. Sabi ng Court, mali ang trial court na umasa sa ebidensya ng affair, dahil wala iyon sa charge.
• Magkaiba ang pagkakait at ang hindi pagbibigay. Sa salita ng Court, "Mere failure or an inability to provide financial support is not punishable by R.A. 9262" (hindi pinaparusahan ng R.A. 9262 ang simpleng hindi pagbibigay o hindi kayang pagbibigay ng sustento). Ang salitang "denial" sa Section 5(i) ay tumutukoy sa sinadyang act. Kailangang patunayan ng prosecution na sinadya o alam ng akusado na ipinagkait niya ang sustentong dapat ibigay sa babae ayon sa batas, para magdulot sa kanya ng mental o emotional anguish. Hindi sapat ang paghihirap lang ng babae.
• Krimen na nangangailangan ng intent. Nilinaw ng Court na mala in se (masama sa sarili nito) ang mga act na pinaparusahan sa Sections 5(i) at 5(e). Ibig sabihin, kailangang patunayan ang criminal intent, kahit special law ang RA 9262.
• Ang Section 5(e) ay nangangailangan ng layuning kontrolin. Krimen lang sa ilalim ng Section 5(e) ang pag-alis ng sustento sa babae kung ginawa ito para kontrolin o limitahan ang galaw o kilos niya o ng mga anak niya. Kung wala ang elementong iyon, civil liability lang ang dulot ng hindi pagbibigay ng sustento.
• Iniwan ang mga naunang kaso. Iniwan na ng Court ang Melgar v. People at Reyes v. People sa bahaging pumayag ang mga ito na ang kinasuhan sa ilalim ng Section 5(i) ay ma-convict sa ilalim ng Section 5(e) gamit ang variance doctrine. Magkaibang act ang pinaparusahan ng dalawang section.
• Sa mga pangyayari ng kaso. Ipinakita ng ebidensya na sinubukan ng mister na magbigay ng sustento, at nagbigay nga siya nang ilang panahon, at tumigil lang pagkatapos ng sunog at aksidente. Malaking bahagi ng utang, na utang ng mag-asawa, ay bayad na. Walang patunay na sinadya niyang ipagkait ang sustento para saktan ang misis, o para kontrolin siya. Kaya hindi siya guilty sa alinmang section.

Sinabi rin ng Court na sa ilalim ng Family Code, parehong tungkulin ng mag-asawa ang sustento, at nakadepende ito sa kakayahan ng nagbibigay at sa pangangailangan ng tumatanggap. Kung krimen ang hindi kayang magbayad, maraming tao, karamihan mga tatay, ang makukulong dahil lang mahirap sila.

Krimen lang sa ilalim ng RA 9262 ang pagkakait ng financial support kung sinadya ito at may tiyak na layunin: sa ilalim ng Section 5(i), para magdulot sa babae o sa anak niya ng mental o emotional anguish; sa ilalim ng Section 5(e), para kontrolin o limitahan ang kanilang galaw o kilos. Hindi krimen ang simpleng hindi pagbibigay o hindi kayang pagbibigay ng sustento, at ang remedyo ay civil action for support.

Binago ng Acharon kung paano ifina-file at pinapatunayan ang mga VAWC case tungkol sa sustento. Dapat ipakita ng complaint at ng ebidensya ang higit pa sa hindi nabayarang sustento. Dapat ipakita nila na dapat ibigay ang sustento ayon sa batas, na sinadya itong ipagkait, at kung bakit ito ipinagkait.

Halimbawa (gawa-gawang pangalan): Nawalan ng trabaho sa abroad si Ramon at ilang buwang hindi nakapagpadala ng pera. Hindi iyon agad krimen sa ilalim ng Section 5(i). Iba si Mark: malaki ang kita niya pero itinigil niya ang lahat ng sustento para parusahan ang misis niya sa pag-iwan sa kanya, at sinabi niya rito na gusto niyang maghirap ito. Puwedeng krimen iyon sa ilalim ng Section 5(i), kung mapapatunayan ito ng prosecution beyond reasonable doubt.

Hindi tinatanggal ng ruling ang tungkuling magbigay ng sustento. Ang nanay o anak na walang natatanggap na sustento ay puwede pa ring humingi nito sa korte sa civil case. Tingnan ang magkano ang child support sa Pilipinas at ang rule ng Family Code na nakadepende ang sustento sa kakayahan ng nagbibigay at pangangailangan ng tumatanggap.

Nakabatay ang Acharon sa Garcia v. Drilon, na nag-uphold sa RA 9262. Para sa kung paano mag-file ng VAWC complaint, tingnan ang paano mag-file ng VAWC case. Para sa tulong sa totoong sitwasyon, tingnan ang libreng legal na tulong.