Aling Ari-arian ang Mananatiling Iyo Pagkatapos ng Kasal?
Mabilis na sagot
Kung aling ari-arian ang mananatiling iyo ay depende sa property regime ninyo. Sa ilalim ng conjugal partnership of gains, kasama sa exclusive property mo ang pag-aari mo bago ang kasal, ang namana mo o natanggap bilang regalo habang kasal, at ang nabili mo gamit ang sarili mong pera (Article 109). Sa ilalim ng absolute community, ang default sa karamihan ng kasal mula 1988, halos lahat ay pinaghahatian, maliban sa mga regalo at mana, mga gamit na pansarili (pero hindi ang alahas), at ilang ari-arian ng asawang may mga anak sa naunang kasal (Article 92). Sa dalawang regime, ipinapalagay na pinaghahatian ang ari-ariang nakuha habang kasal hangga't hindi napapatunayang iba.
Aling property regime ang applicable sa inyo?
Depende ito sa marriage settlement ninyo at sa petsa ng kasal. Sabi ng Article 75:
In the absence of a marriage settlement, or when the regime agreed upon is void, the system of absolute community of property as established in this Code shall govern.
Kaya ang mag-asawang ikinasal sa ilalim ng Family Code nang walang prenuptial agreement ay may absolute community. Ang mag-asawang nagkaroon ng conjugal partnership of gains bago ang Family Code ay nananatili rito: ginagamit ng Article 105 sa kanila ang mga patakaran ng Family Code sa conjugal partnership, "without prejudice to vested rights already acquired" (nang hindi naaapektuhan ang mga karapatang nakuha na). Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), ginamit ng Court ang mga probisyon ng Family Code sa conjugal partnership sa mag-asawang ikinasal bago ito nagkabisa. Basahin ang Absolute community vs conjugal partnership.
Ano ang nananatiling exclusive sa ilalim ng conjugal partnership?
Nakalista ito sa Article 109:
The following shall be the exclusive property of each spouse: (1) That which is brought to the marriage as his or her own; (2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title; (3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and (4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ang "gratuitous title" ay pagtanggap ng isang bagay nang libre, gaya ng mana o donation. Sakop ng item 4 ang ari-ariang nabili habang kasal gamit ang perang sa bumili lang.
Ano ang nananatiling exclusive sa ilalim ng absolute community?
Mas kaunti. Kasama sa community ang "all the property owned by the spouses at the time of the celebration of the marriage or acquired thereafter" (Article 91), ibig sabihin lahat ng ari-arian ng mag-asawa noong ikinasal sila o nakuha pagkatapos, maliban sa hindi isinasama ng Article 92:
The following shall be excluded from the community property: (1) Property acquired during the marriage by gratuitous title by either spouse, and the fruits as well as the income thereof, if any, unless it is expressly provided by the donor, testator or grantor that they shall form part of the community property; (2) Property for personal and exclusive use of either spouse. However, jewelry shall form part of the community property; (3) Property acquired before the marriage by either spouse who has legitimate descendants by a former marriage, and the fruits as well as the income, if any, of such property.
Kaya sa ilalim ng absolute community, kadalasang nagiging common property ang bahay na pag-aari mo na bago ang kasal, maliban kung applicable ang item 3.
Ano ang presumption sa Article 116?
Para sa conjugal partnership, sabi ng Article 116:
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
May katulad na patakaran ang absolute community:
Property acquired during the marriage is presumed to belong to the community, unless it is proved that it is one of those excluded therefrom.
Sapat ba ang titulong nasa pangalan ng isang asawa?
Hindi. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Court: "The presumption is not rebutted by the mere fact that the certificate of title of the property or the tax declaration is in the name of one of the spouses only." Idinagdag ng Court na "the evidence required must be clear and convincing," at nasa partidong nagsasabing exclusive ang ari-arian ang burden. Sinabi rin sa parehong kaso na hindi natatapos ang kasal dahil nakatira nang maraming taon ang isang asawa sa ibang tao, kaya nanatiling ipinapalagay na conjugal ang ari-ariang nakuha habang tumatagal ang kasal.
Kailan hindi applicable ang presumption?
Applicable lang ito sa ari-ariang nakuha habang kasal. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), gamit ang parehong patakaran sa ilalim ng Civil Code, sinabi ng Court na "proof of acquisition during the marital coverture is a condition sine qua non for the operation of the presumption in favor of conjugal ownership." Ibig sabihin, kailangan munang mapatunayang nakuha ito habang kasal bago gumana ang presumption. Kung walang ipinakita kung kailan nakuha ang ari-arian, ang titulong nasa pangalan ng isang asawa ay nagpapakitang sa asawang iyon ito.
Kaya dalawa ang hakbang:
- Ang gumagamit ng presumption ay unang magpapakita na nakuha ang ari-arian habang kasal.
- Pagkatapos, ipinapalagay na common ang ari-arian, at ang nagsasabing exclusive ito ay dapat magpatunay gamit ang clear and convincing na ebidensya.
Paano ito nangyayari sa totoong buhay?
Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Sina Marites at Jun. Ikinasal sila sa ilalim ng conjugal partnership. Makalipas ang dalawang taon, bumili si Marites ng lote na nakapangalan sa kanya lang. Ipinapalagay na conjugal ang lote (Article 116). Para ituring itong kanya lang, dapat niyang patunayan nang malinaw na ang ipinambayad niya ay perang kanya lang, halimbawa galing sa pagbenta ng lupang pag-aari niya bago ang kasal (Article 109(4)).
Sina Celia at Mark. Ikinasal sila nang walang prenuptial agreement, kaya absolute community ang applicable (Article 75). Namatay ang tatay ni Celia at iniwan sa kanya ang isang bukid. Hindi kasama sa community ang bukid at ang kita nito (Article 92(1)), maliban kung iba ang sinasabi ng will.
Para sa iba pang tungkol sa ari-arian ng mag-asawa, basahin ang Ari-arian ng mag-asawa.
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumausap ng abogado kapag pinagtatalunan kung kanino ang isang ari-arian, halimbawa sa kaso ng annulment o legal separation, kapag namatay ang isang asawa at hinahati ang estate, o kapag hinahabol ng creditor ang ari-ariang itinuturing mong iyo. Masusuri ng abogado ang regime ninyo at ang ebidensya kung paano at kailan nakuha ang ari-arian.
Kung hindi mo kaya ang abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Anong ari-arian ang exclusive sa isang asawa sa ilalim ng conjugal partnership?
Apat ang nakalista sa Article 109 ng Family Code: ang dala ng bawat asawa sa kasal, ang nakuha ng bawat isa habang kasal sa gratuitous title gaya ng mana o donation, ang nakuha sa redemption, barter o exchange gamit ang ari-arian ng isang asawa lang, at ang nabili gamit ang sariling pera ng misis o mister.
Awtomatiko bang akin ang ari-ariang nakapangalan lang sa akin?
Hindi. Ipinapalagay ng Article 116 na conjugal ang ari-ariang nakuha habang kasal kahit nakarehistro ito sa pangalan ng isang asawa. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Court na hindi napapabulaanan ang presumption ng titulo o tax declaration na nasa isang pangalan.
Sino ang dapat magpatunay na exclusive ang isang ari-arian?
Ang asawa o partidong nagsasabi nito. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Court na nasa partidong nagsasabi nito ang burden at dapat clear and convincing ang ebidensya.
Applicable ba ang presumption kung walang nakakaalam kung kailan nabili ang ari-arian?
Sa Metrobank v. Pascual (2008), sinabi ng Court na kondisyon para sa presumption ang patunay na nakuha ito habang kasal. Kung walang ipinakita kung kailan nakuha ang ari-arian, ang titulong nasa pangalan ng isang asawa ay nagpapakitang sa asawang iyon ito.
Kasama ba ang mana sa absolute community?
Hindi, bilang patakaran. Hindi isinasama ng Article 92 sa community ang ari-ariang nakuha habang kasal sa gratuitous title, pati ang bunga at kita nito, maliban kung malinaw na sinabi ng nagbigay, testator o grantor na bahagi ito ng community.
Exclusive property ba ang alahas?
Hindi, sa absolute community. Hindi isinasama ng Article 92 ang ari-ariang para sa personal at exclusive na gamit ng alinmang asawa, pero sinasabi nitong bahagi ng community property ang alahas.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?