Lim-Lua v. Lua (2013): Support Habang Nakabinbin ang Kaso

Noong September 2003, nag-file si Susan Lim-Lua ng kaso sa Regional Trial Court ng Cebu City para ipa-declare na void ang kasal niya kay Danilo Lua. Habang nakabinbin ang kaso, humingi siya ng support pendente lite para sa sarili niya at sa dalawa nilang anak, dahil malaki raw ang kita ng asawa niya mula sa mga negosyo sa Pilipinas at sa abroad.

Inutusan ng trial court si Danilo na magbayad ng buwanang support na ₱250,000.00, dagdag ang support para sa mga buwan mula nang i-file ang kaso. Kinuwestyon ito ni Danilo. Nakita ng Court of Appeals na itinakda ng trial court ang halagang ito nang walang sapat na ebidensya ng aktuwal niyang kita. Ibinaba nito ang buwanang support sa ₱115,000.00 at inutusan siyang bayaran ang mga hindi pa nababayarang buwan, bawas ang naibigay na niya sa asawa at mga anak bilang buwanang support. Walang umapela sa desisyong iyon.

Pagkatapos, maliit na balanse lang ang binayaran ni Danilo. Ibinawas niya sa hindi pa nababayarang support ang mahigit dalawang milyong piso na sinabi niyang nagastos na niya para sa pamilya. Halos lahat nito ay presyo ng dalawang kotse para sa mga anak, maintenance ng mga ito at credit card bills ng isang anak. Kalaunan, naglista pa siya ng iba, gaya ng medical at dental bills, biyahe, gastos sa salon, gastos sa paaralan at cash na ibinigay sa mga anak.

Tinanggihan ng trial court ang mga kaltas at ipinag-utos ang execution. Sa petition ni Danilo, pinayagan ng Court of Appeals ang lahat ng kaltas at ibinasura ang petition ni Susan na i-contempt siya. Umapela si Susan sa Supreme Court.

Puwede bang ibawas ng asawang inutusang magbayad ng support pendente lite sa hindi pa nababayarang support ang mga gastos na direkta niyang binayaran para sa mga anak, gaya ng kotse, maintenance nito at biyahe?

Bahagyang pinagbigyan ng Supreme Court ang petition ni Susan at binago ang desisyon ng Court of Appeals.

Ano ang saklaw ng support. Ayon sa Article 194 ng Family Code, ang support "comprises everything indispensable for sustenance, dwelling, clothing, medical attendance, education and transportation, in keeping with the financial capacity of the family" (binubuo ng lahat ng kailangang-kailangan sa pagkain, tirahan, damit, pagpapagamot, pag-aaral at transportasyon, ayon sa kakayahang pinansyal ng pamilya). Ayon sa Article 201, ang halaga ay ayon sa proporsyon ng kakayahan ng nagbibigay at pangangailangan ng tumatanggap.

Pansamantala ang support pendente lite. Sa mga kaso ng nullity, annulment o legal separation, puwedeng magbigay ang korte ng support habang nakabinbin ang kaso, kusa man o kapag hiniling. Dahil pansamantala ito, hindi kailangang suriin nang buo ng korte ang merits. Sapat na ang affidavits at mga dokumento sa record. Sinipi rin ng Court ang mga factor sa Rule on Provisional Orders para sa support ng asawa at anak.

Mga konektadong gastos lang ang puwedeng ibawas. Ang buwanang support na ₱115,000.00 ay pangunahing para sa pagkain, gastos sa bahay gaya ng sahod ng mga driver at kasambahay, at therapy ni Susan. Kaya dapat limitado ang mga kaltas sa mga pangunahing pangangailangan na isinaalang-alang ng mga korte nang itakda nila ang halagang iyon. Ang dalawang mamahaling kotse, ang maintenance ng mga ito, ang mga gastos sa biyahe at ang mga binili sa credit card na hindi groceries at dry goods ay mga gastos na, ayon sa Court, "bear no relation to the judgment awarding support pendente lite" (walang kinalaman sa judgment na nagbibigay ng support pendente lite). Ang pinayagan lang ng Court ay ang medical expenses ni Susan, dental expenses ng isang anak at mga binili ng mga anak sa credit card na groceries at dry goods, na umabot sa kabuuang Php 648,102.29. Kinailangang ituloy ni Danilo ang pagbabayad ng buwanang support.

Binanggit ng Court ang mga ruling ng mga korte sa America na ang magulang na inutusang magbayad ng support sa kabilang magulang ay karaniwang hindi puwedeng mag-claim ng credit para sa mga bayad na pinili niyang ibigay nang direkta sa mga anak, maliban kung malinaw na patas ito at walang inhustisya sa kabilang magulang.

Walang contempt. Hindi guilty si Danilo ng indirect contempt. Patuloy niyang binabayaran ang pag-aaral at pangangailangan ng mga anak niya, at naniniwala siya nang may good faith na papayagan siya ng mga korte na ibawas ang nagastos niya. Kailangan sa contempt ang sinadyang gawain na may hindi tamang layunin.

Puwedeng magbago ang halaga. Sabi ni Danilo, may sarili nang mga negosyo si Susan at nagtatrabaho na ang mga anak. Sabi ng Court, sa trial court na humahawak ng pangunahing kaso dapat dalhin ang ganitong hiling. Inulit nito ang isang naunang ruling: "Judgment for support does not become final." (Hindi nagiging final ang judgment for support.) Puwedeng bawasan o dagdagan ang support habang nagbabago ang pangangailangan at kakayahan.

Pansamantala ang support pendente lite at puwedeng itakda batay sa affidavits at mga dokumento; kapag naitakda na, ang mga gastos lang na konektado sa mga pangangailangang isinaalang-alang sa pagtakda nito ang puwedeng ibawas sa hindi pa nababayarang support, hindi ang walang kinalamang paggastos gaya ng kotse at biyahe ng mga anak; at hindi kailanman nagiging final ang judgment for support, dahil puwedeng magbago ang halaga ayon sa pangangailangan ng tumatanggap at kakayahan ng nagbibigay.

Habang nakabinbin ang kaso tungkol sa kasal, puwedeng kailanganin agad ng asawa at mga anak ang support. Dalawang bagay ang ipinapakita ng Lim-Lua. Puwedeng mag-utos ang korte ng support nang maaga, nang hindi hinihintay ang katapusan ng kaso. At hindi puwedeng magpasya nang mag-isa ang asawang dapat magbayad na magbayad sa ibang anyo, gaya ng regalo sa mga anak, at pagkatapos ay ibawas ito sa iniutos ng korte.

Ang mga halaga sa Lim-Lua ay itinakda para sa pamilyang iyon, batay sa pamumuhay nila. Hindi ito standard rate. Walang itinatakdang porsyento ang Family Code: nakadepende ang support sa kakayahan ng nagbibigay at pangangailangan ng tumatanggap. Tingnan ang magkano ang child support at ang Grande v. Antonio para sa isa pang kaso kung saan hinati ng korte ang support sa mga magulang.

Gawa-gawang halimbawa: Inutusan si Carlo na magbayad sa asawa niya ng fixed na buwanang support para sa kanya at sa anak nilang lalaki habang nakabinbin ang nullity case nila. Sa halip, binilhan niya ang anak ng bagong motorsiklo at binayaran ang bakasyon sa abroad, tapos mas maliit ang ibinigay niya sa asawa. Ayon sa Lim-Lua, karaniwang hindi niya puwedeng ibawas ang motorsiklo at ang biyahe sa support na utang niya, dahil hindi ito ang mga pangangailangang isinaalang-alang ng korte. Puwede siyang humiling sa korte na baguhin ang halaga kung magbago ang kakayahan niya o ang pangangailangan nila.

Basahin ang buong desisyon sa Supreme Court E-Library (link sa sources sa ibaba). Para sa tanong tungkol sa totoong support, tingnan ang saan makakakuha ng legal na tulong.