Article 129 sang Labor Code: Magagmay nga money claims sa DOLE Regional Director
Status: Gin-amyendahan
Gin-amyendahan
Gin-amyendahan na ini nga probisyon. Ang teksto sa idalom amo ang subong nga bersyon.
- Gin-amyendahan sang: Republic Act No. 6715
Ano ang ginasiling sang Article 129?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Upon complaint of any interested party, the Regional Director of the Department of Labor and Employment or any of the duly authorized hearing officers of the Department is empowered, through summary proceeding and after due notice, to hear and decide any matter involving the recovery of wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, owing to an employee or person employed in domestic or household service or househelper under this Code, arising from employer-employee relations: Provided, That such complaint does not include a claim for reinstatement: Provided, further, That the aggregate money claims of each employee or househelper do not exceed five thousand pesos (P5,000.00). The Regional Director or hearing officer shall decide or resolve the complaint within thirty (30) calendar days from the date of the filing of the same. Any sum thus recovered on behalf of any employee or househelper pursuant to this Article shall be held in a special deposit account, and shall be paid, on order of the Secretary of Labor and Employment or the Regional Director directly to the employee or househelper concerned. Any such sum not paid to the employee or househelper, because he cannot be located after diligent and reasonable effort to locate him within a period of three (3) years, shall be held as a special fund of the Department of Labor and Employment to be used exclusively for the amelioration and benefit of workers.
Any decision or resolution of the Regional Director or hearing officer pursuant to this provision may be appealed on the same grounds provided in Article 223 of this Code, within five (5) calendar days from receipt of a copy of said decision or resolution, to the National Labor Relations Commission which shall resolve the appeal within ten (10) calendar days from the submission of the last pleading required or allowed under its rules.
The Secretary of Labor and Employment or his duly authorized representative may supervise the payment of unpaid wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, found owing to any employee or house helper under this Code.
Basaha ang Labor Code sa website sang DOLE (daan pa ang article numbers didto, antes sang 2015)
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ginatugutan sang Article 129 sang Labor Code ang DOLE Regional Director, ukon isa ka DOLE hearing officer, nga magdesisyon sang magagmay nga money claims sang mga mamumugon sa isa ka madasig nga summary proceeding. Aplikable lang ini kon wala ginapangayo sa reklamo ang reinstatement kag ang kabilugan nga money claims sang kada empleyado indi maglapaw sa ₱5,000. Ang desisyon pwede i-appeal sa National Labor Relations Commission (NLRC) sa sulod sang lima ka calendar days.
Pareho gihapon ang numero sang artikulo pagkatapos sang 2015 nga renumbering sang Labor Code. Ang iya teksto halin sa Republic Act No. 6715.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ben: ₱3,800 nga wala nabayran nga sweldo
Ang claim lang ni Ben amo ang ₱3,800 nga wala nabayran nga sweldo, kag wala sia nagapangayo nga mabalik sa obra. Nagasulod ang iya claim sa Article 129: pwede ini desisyunan sang DOLE Regional Director ukon sang isa ka hearing officer sa summary proceeding.
Gina: wala nabayran nga sweldo kag gusto mabalik sa obra
Gin-dismiss si Gina kag may utang pa sa iya nga ₱4,500 nga wala nabayran nga sweldo. Gusto man niya mabalik sa iya obra. Tungod kay lakip sa iya reklamo ang reinstatement, indi aplikable ang Article 129, bisan gamay ang kantidad. Para sa Labor Arbiter ang iya kaso.
Dante: appeal sa ikapito nga adlaw
Nabaton sang employer ni Dante ang desisyon sang Regional Director suno sa Article 129 kag nag-file sang appeal sa NLRC pagkatapos sang pito ka adlaw. Lima ka calendar days halin sa pagbaton ang ginahatag sang Article 129, gani mahimo nga ulihi na ang appeal.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Kasagaran, ang labor complaint nagaagi anay sa mandatory conciliation-mediation sa DOLE (ang Single Entry Approach) suno sa Republic Act No. 10396. Kon wala sang paghusay, ginapasa ang kaso sa opisina nga may jurisdiction.
- Ang money claims dapat i-file sa sulod sang tatlo ka tuig halin sang nag-accrue ini. Tan-awa ang prescription sang labor money claims.
- Ginabanggit pa gihapon sang artikulo ang mga househelper. Ang mga kasambahay may kaugalingon na nga layi, ang Republic Act No. 10361, nga nagapadala sang ila mga reklamo sa DOLE Regional Office. Tan-awa ang mga kinamatarong sang kasambahay.
- Kon ilegal nga ginhawiran ang sweldo, ginatugot sang Article 111 ang attorney's fees nga napulo ka porsyento sang sweldo nga nabawi. Ang ilegal nga kaltas sakop sang Article 113.
- Kon indi ka sigurado kon diin dapat ang claim, makabulig ang abogado, union ukon ang Public Attorney's Office. Tan-awa ang libre nga legal help sa Pilipinas.
Ano nga mga claim ang sakop sang Article 129?
Ang una nga bahin sang artikulo nagatakda sang gahum kag sang iya duha ka limite:
Upon complaint of any interested party, the Regional Director of the Department of Labor and Employment or any of the duly authorized hearing officers of the Department is empowered, through summary proceeding and after due notice, to hear and decide any matter involving the recovery of wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, owing to an employee or person employed in domestic or household service or househelper under this Code, arising from employer-employee relations: Provided, That such complaint does not include a claim for reinstatement: Provided, further, That the aggregate money claims of each employee or househelper do not exceed five thousand pesos (P5,000.00).
Sa simple nga hambal, ang claim dapat makaabot sa tanan sini:
- Money claim ini (sweldo, iban pa nga money claims ukon benefits, upod ang legal interest).
- Halin ini sa relasyon sang employer kag empleyado.
- Wala ginapangayo ang reinstatement. Ang mamumugon nga gusto mabalik sa obra sa iban nga opisina dapat magkadto.
- Ang kabilugan para sa kada empleyado ₱5,000 ukon kubos pa.
Ang "summary proceeding" buot silingon nga madasig nga hearing nga wala ang bug-os nga pormal nga mga tikang sang trial.
Daw ano kadasig dapat ini desisyunan, kag diin makadto ang kwarta?
Siling sang artikulo nga ang Regional Director ukon hearing officer "shall decide or resolve the complaint within thirty (30) calendar days" halin sang pag-file.
Ang kwarta nga nabawi para sa mamumugon ginatipigan sa isa ka special deposit account kag ginabayad direkta sa mamumugon suno sa order sang Secretary of Labor and Employment ukon sang Regional Director. Kon indi makita ang mamumugon sa sulod sang tatlo ka tuig pagkatapos sang maid-id kag rasonable nga paninguha, ang kwarta mangin special fund sang DOLE nga gamiton lang para sa kaayuhan sang mga mamumugon.
Paano ginaappeal ang desisyon?
Ang ikaduha nga paragraph nagatakda sang appeal:
Any decision or resolution of the Regional Director or hearing officer pursuant to this provision may be appealed on the same grounds provided in Article 223 of this Code, within five (5) calendar days from receipt of a copy of said decision or resolution, to the National Labor Relations Commission which shall resolve the appeal within ten (10) calendar days from the submission of the last pleading required or allowed under its rules.
Ang "Article 223" sa sini nga teksto amo ang daan nga numero sang artikulo parte sa appeal halin sa mga Labor Arbiter, nga subong Article 229 [223] na. Ang lima ka adlaw nga tion diri mas malip-ot sangsa napulo ka calendar days para sa appeal halin sa Labor Arbiter.
Paano kon mas daku ang claim, ukon gusto sang mamumugon ang reinstatement?
Kon amo, indi aplikable ang Article 129, kag ang kaso makadto sa mga Labor Arbiter sang NLRC. Tan-awa ang paano mag-file sang labor complaint.
May isa pa ka dalan. Suno sa Article 128, nga gin-amend sang Republic Act No. 7730, pwede magpagwa ang DOLE sang compliance orders sa mga labor standards violation nga nakita sa inspection. Sa Del Monte Land Transport Bus Co. v. Armenta (2021), siling sang Supreme Court nga halin sang amo nga amendment, pwede gamiton sang DOLE ini nga gahum "regardless of the amount of the award claimed for provided there exists employer-employee relationship." Ang ₱5,000 nga limite sang Article 129 indi nagahigot sa sina nga gahum sa inspection.
Masami nga pamangkot
Ano nga mga claim ang pwede desisyunan sang DOLE Regional Director suno sa Article 129?
Mga claim para sa sweldo kag iban pa nga money claims kag benefits, lakip ang legal interest, nga halin sa relasyon sang employer kag empleyado, kon wala ginapangayo sa reklamo ang reinstatement kag ang kabilugan nga money claims sang kada empleyado indi maglapaw sa ₱5,000.
Daw ano kadasig dapat magdesisyon ang Regional Director?
Siling sang Article 129 nga ang Regional Director ukon hearing officer dapat magdesisyon ukon magresolba sang reklamo sa sulod sang katluan ka calendar days halin sang adlaw nga gin-file ini. Summary ang proseso, pagkatapos sang husto nga pahibalo.
Paano mag-appeal sa desisyon sang Regional Director suno sa Article 129?
Sa National Labor Relations Commission (NLRC), sa sulod sang lima ka calendar days halin sang pagbaton sang desisyon, sa amo man nga mga basehan nga ginatugot sa appeal halin sa mga Labor Arbiter. Dapat resolbahon ini sang NLRC sa sulod sang napulo ka calendar days halin sa ulihi nga pleading.
Paano kon labaw sa ₱5,000 ang akon claim ukon gusto ko mabalik sa akon obra?
Kon amo, indi aplikable ang Article 129. Ang mga claim nga may reinstatement, kag ang mas daku nga money claims, ginapamatian kag ginadesisyunan sang mga Labor Arbiter sang NLRC. Pwede gihapon mag-aksyon ang DOLE sa mga labor standards violation nga nakita sa inspection suno sa Article 128, bisan ano pa ang kantidad, samtang may relasyon sang employer kag empleyado.
Diretso bala ako sa Regional Director?
Kasagaran, indi. Ginapaagi sang Republic Act No. 10396 ang mga isyu sa labor kag employment anay sa mandatory conciliation-mediation, paagi sa Single Entry Approach sang DOLE. Ang kaso nga wala nahusay didto ginapasa sa opisina nga may jurisdiction.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?