Article 129 sa Labor Code: Gamay nga money claim sa DOLE Regional Director
Status: Giamyendahan
Giamyendahan
Giamyendahan na kini nga probisyon. Ang teksto sa ubos mao ang kasamtangang bersyon.
- Giamyendahan sa: Republic Act No. 6715
Unsa ang giingon sa Article 129?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
Upon complaint of any interested party, the Regional Director of the Department of Labor and Employment or any of the duly authorized hearing officers of the Department is empowered, through summary proceeding and after due notice, to hear and decide any matter involving the recovery of wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, owing to an employee or person employed in domestic or household service or househelper under this Code, arising from employer-employee relations: Provided, That such complaint does not include a claim for reinstatement: Provided, further, That the aggregate money claims of each employee or househelper do not exceed five thousand pesos (P5,000.00). The Regional Director or hearing officer shall decide or resolve the complaint within thirty (30) calendar days from the date of the filing of the same. Any sum thus recovered on behalf of any employee or househelper pursuant to this Article shall be held in a special deposit account, and shall be paid, on order of the Secretary of Labor and Employment or the Regional Director directly to the employee or househelper concerned. Any such sum not paid to the employee or househelper, because he cannot be located after diligent and reasonable effort to locate him within a period of three (3) years, shall be held as a special fund of the Department of Labor and Employment to be used exclusively for the amelioration and benefit of workers.
Any decision or resolution of the Regional Director or hearing officer pursuant to this provision may be appealed on the same grounds provided in Article 223 of this Code, within five (5) calendar days from receipt of a copy of said decision or resolution, to the National Labor Relations Commission which shall resolve the appeal within ten (10) calendar days from the submission of the last pleading required or allowed under its rules.
The Secretary of Labor and Employment or his duly authorized representative may supervise the payment of unpaid wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, found owing to any employee or house helper under this Code.
Basaha ang Labor Code sa website sa DOLE (karaan pa ang article numbers didto, sa wala pa ang 2015)
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Ang Article 129 sa Labor Code nagtugot sa DOLE Regional Director, o sa usa ka DOLE hearing officer, nga modesisyon sa gagmay nga money claims sa mga trabahante pinaagi sa paspas nga summary proceeding. Mogamit lang kini kung ang reklamo walay pangayo nga reinstatement ug ang total nga money claims sa matag empleyado dili molapas sa ₱5,000. Ang desisyon pwede i-appeal sa National Labor Relations Commission (NLRC) sulod sa lima ka calendar days.
Pareho gihapon ang numero sa artikulo human sa 2015 nga renumbering sa Labor Code. Ang teksto niini gikan sa Republic Act No. 6715.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Ben: ₱3,800 nga wala mabayri nga sweldo
Ang bugtong claim ni Ben mao ang ₱3,800 nga wala mabayri nga sweldo, ug wala siya mangayo nga i-reinstate. Mohaom ang iyang claim sa Article 129: ang DOLE Regional Director o hearing officer makadesisyon niini sa summary proceeding.
Gina: wala mabayri nga sweldo ug gusto mobalik sa trabaho
Gi-dismiss si Gina ug adunay ₱4,500 nga wala mabayri nga sweldo. Gusto usab niya mobalik sa trabaho. Tungod kay naglakip sa reinstatement ang iyang reklamo, dili mogamit ang Article 129, bisan gamay ra ang kantidad. Para sa Labor Arbiter ang iyang kaso.
Dante: appeal sa ikapito nga adlaw
Nadawat sa employer ni Dante ang desisyon sa Regional Director ubos sa Article 129 ug nag-file og appeal sa NLRC pito ka adlaw ang milabay. Lima ka calendar days gikan sa pagdawat ang gihatag sa Article 129, busa mahimong ulahi na ang appeal.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Kasagaran, ang labor complaint moagi una sa mandatory conciliation-mediation sa DOLE (ang Single Entry Approach) ubos sa Republic Act No. 10396. Kung walay settlement, i-refer ang kaso sa opisina nga adunay jurisdiction.
- Ang money claims kinahanglan i-file sulod sa tulo ka tuig gikan sa pagka-accrue niini. Tan-awa ang prescription sa labor money claims.
- Gihisgotan pa gihapon sa artikulo ang mga househelper. Ang kasambahay aduna nay kaugalingong balaod, ang Republic Act No. 10361, nga nagpadala sa ilang mga panagbingkil ngadto sa DOLE Regional Office. Tan-awa ang mga katungod sa kasambahay.
- Kung ilegal nga gipugngan ang sweldo, gitugotan sa Article 111 ang attorney's fees nga napulo ka porsyento sa sweldo nga nabawi. Ang ilegal nga mga kaltas sakop sa Article 113.
- Kung dili ka sigurado kung asa angay ang usa ka claim, makatabang ang abogado, union o ang Public Attorney's Office. Tan-awa ang libre nga legal help sa Pilipinas.
Unsang mga claim ang sakop sa Article 129?
Ang unang bahin sa artikulo nagtakda sa gahom ug sa duha ka limit niini:
Upon complaint of any interested party, the Regional Director of the Department of Labor and Employment or any of the duly authorized hearing officers of the Department is empowered, through summary proceeding and after due notice, to hear and decide any matter involving the recovery of wages and other monetary claims and benefits, including legal interest, owing to an employee or person employed in domestic or household service or househelper under this Code, arising from employer-employee relations: Provided, That such complaint does not include a claim for reinstatement: Provided, further, That the aggregate money claims of each employee or househelper do not exceed five thousand pesos (P5,000.00).
Sa yanong pagkasulti, kinahanglan matuman sa claim kining tanan:
- Money claim kini (sweldo, ubang money claims o benefits, uban ang legal interest).
- Gikan kini sa relasyon sa employer ug empleyado.
- Walay pangayo nga reinstatement. Ang trabahante nga gusto mobalik sa trabaho moadto sa laing opisina.
- Ang total para sa matag empleyado ₱5,000 o ubos pa.
Ang "summary proceeding" nagpasabot og paspas nga hearing nga walay tanang pormal nga lakang sa usa ka trial.
Unsa ka paspas kini desisyonan, ug asa moadto ang kwarta?
Matod sa artikulo, ang Regional Director o hearing officer "shall decide or resolve the complaint within thirty (30) calendar days" gikan sa pag-file.
Ang kwarta nga nabawi para sa trabahante tipigan sa usa ka special deposit account ug ihatag direkta sa trabahante sumala sa order sa Secretary of Labor and Employment o sa Regional Director. Kung dili makit-an ang trabahante sulod sa tulo ka tuig human sa diligent ug makatarunganong paningkamot, ang kwarta mahimong special fund sa DOLE nga gamiton lang para sa kaayohan sa mga trabahante.
Unsaon pag-appeal sa desisyon?
Ang ikaduhang paragraph nagtakda sa appeal:
Any decision or resolution of the Regional Director or hearing officer pursuant to this provision may be appealed on the same grounds provided in Article 223 of this Code, within five (5) calendar days from receipt of a copy of said decision or resolution, to the National Labor Relations Commission which shall resolve the appeal within ten (10) calendar days from the submission of the last pleading required or allowed under its rules.
Ang "Article 223" niini nga teksto mao ang daan nga numero sa artikulo bahin sa appeal gikan sa Labor Arbiters, karon Article 229 [223]. Ang lima ka adlaw nga panahon dinhi mas mubo kaysa napulo ka calendar days para sa appeal gikan sa Labor Arbiter.
Unsaon kung mas dako ang claim, o gusto sa trabahante ang reinstatement?
Dili na mogamit ang Article 129, ug ang kaso moadto sa Labor Arbiters sa NLRC. Tan-awa ang unsaon pag-file og labor complaint.
Aduna pay laing agianan. Ubos sa Article 128, ingon nga giusab sa Republic Act No. 7730, pwede mag-isyu ang DOLE og compliance orders sa mga labor standards violation nga nakit-an atol sa inspection. Sa Del Monte Land Transport Bus Co. v. Armenta (2021), matod sa Supreme Court, sukad sa maong amendment, magamit sa DOLE kini nga gahom "regardless of the amount of the award claimed for provided there exists employer-employee relationship." Ang ₱5,000 nga limit sa Article 129 dili mogapos sa maong gahom sa inspection.
Kanunay nga pangutana
Unsang mga claim ang pwede desisyonan sa DOLE Regional Director ubos sa Article 129?
Mga claim para sa sweldo ug ubang money claims ug benefits, lakip ang legal interest, nga gikan sa relasyon sa employer ug empleyado, kung ang reklamo walay pangayo nga reinstatement ug ang total nga money claims sa matag empleyado dili molapas sa ₱5,000.
Unsa ka paspas kinahanglan modesisyon ang Regional Director?
Matod sa Article 129, kinahanglan desisyonan o resolbahon sa Regional Director o hearing officer ang reklamo sulod sa katloan ka calendar days gikan sa adlaw nga gi-file kini. Summary ang proceeding, human sa igong pahibalo.
Unsaon pag-appeal sa desisyon sa Regional Director ubos sa Article 129?
Ngadto sa National Labor Relations Commission (NLRC), sulod sa lima ka calendar days gikan sa pagdawat sa desisyon, sa samang mga grounds nga gitugotan sa appeal gikan sa Labor Arbiters. Kinahanglan resolbahon kini sa NLRC sulod sa napulo ka calendar days gikan sa kataposang pleading.
Unsaon kung labaw sa ₱5,000 ang akong claim o gusto nako mobalik sa trabaho?
Dili na mogamit ang Article 129. Ang mga claim nga adunay reinstatement, ug ang mas dagkong money claims, dunggon sa Labor Arbiters sa NLRC. Pwede gihapon molihok ang DOLE sa mga labor standards violation nga nakit-an atol sa inspection ubos sa Article 128, bisan unsa pa ang kantidad, samtang naa pa ang relasyon sa employer ug empleyado.
Diretso ba ko sa Regional Director?
Kasagaran dili. Ubos sa Republic Act No. 10396, ang mga isyu sa labor ug employment kinahanglan moagi una sa mandatory conciliation-mediation, pinaagi sa Single Entry Approach sa DOLE. Ang kaso nga dili ma-settle didto i-refer sa opisina nga adunay jurisdiction.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?