Article 116 ng Family Code: Ari-ariang ipinapalagay na conjugal
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 116?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Sinasabi ng Article 116 ng Family Code na ipinapalagay na conjugal ang lahat ng ari-ariang nakuha habang kasal, kahit binili, kinontrata o nirehistro ito sa pangalan ng isang asawa lang. Puwedeng baligtarin ang presumption, pero sa patunay lang. Dalawang bagay ang hinihingi ng Supreme Court: una, na nakuha ang ari-arian habang kasal; tapos, clear and convincing na ebidensya mula sa nagsasabing pag-aari lang ito ng isang asawa.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Marites: lupang nasa pangalan niya
Dalawang taon matapos ikasal kay Jun sa ilalim ng conjugal partnership, bumili si Marites ng lupa at nirehistro ito sa pangalan niya lang. Ipinapalagay na conjugal ang lupa sa ilalim ng Article 116. Para ituring itong kanya lang, dapat niyang patunayan, halimbawa, na binayaran niya ito gamit ang perang exclusive niya, gaya ng mana (Article 109(4)).
Boy: bukid na walang petsa ng pagbili
Naka-title sa pangalan ni Boy ang isang bukid, pero walang makapagpakita kung binili niya ito bago o pagkatapos ng kasal niya. Ayon sa desisyon sa Metrobank, hindi gumagana ang presumption of conjugal ownership kung walang patunay na nakuha ang bukid habang kasal.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Mahalaga ang presumption kapag ibinebenta, isinasangla, kinukuha para sa utang o hinahati ang conjugal property matapos ang kamatayan o paghihiwalay.
- Nasa chapter ng conjugal partnership of gains ang Article 116. Para sa mag-asawang nasa absolute community, tingnan ang absolute community vs conjugal partnership.
- Para sa pagbebenta ng isang asawa, tingnan ang puwede bang magbenta ng conjugal property ang isang asawa nang walang pahintulot?; matapos mamatay ang isang asawa, tingnan ang pagbebenta ng conjugal property matapos mamatay ang asawa.
- Iba ang patakaran sa mga hindi kasal; tingnan ang ari-arian ng live-in partners.
Ano ang sinasabi ng Article 116?
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
Paano gumagana ang presumption?
Dalawang hakbang ang ginagamit ng mga korte:
- Nakuha ba ang ari-arian habang kasal? Ito muna ang dapat ipakita ng panig na umaasa sa presumption. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), ginamit ng Court ang katapat ng Article 116 sa Civil Code at sinabing condition sine qua non (mahalagang kondisyon) ng presumption ang patunay na nakuha ito habang kasal. Kapag walang naipakita kung kailan nakuha ang ari-arian, ang title sa pangalan ng isang asawa ay nagpapahiwatig na sa asawang iyon ito.
- May clear and convincing na patunay ba na exclusive ito? Kapag naipakita nang nakuha ito habang kasal, ipinapalagay na conjugal ang ari-arian. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Court na nasa panig na nagsasabing exclusive ang ari-arian ang pasanin na patunayan ito, at dapat clear and convincing ang ebidensya.
Ano ang hindi nakakabaligtad sa presumption?
Mula sa Villanueva v. Court of Appeals (2004):
- Title o tax declaration sa iisang pangalan. Hindi natatalo ang presumption dahil lang nasa pangalan ng isang asawa ang certificate of title o ang tax declaration.
- Paghihiwalay ng tirahan. Ang pakikisama ng isang asawa sa ibang tao, kahit matagal, ay hindi pumuputol sa ugnayan ng umiiral na kasal. Nanatiling ipinapalagay na conjugal ang ari-ariang nakuha habang tumatagal ang kasal na iyon.
Sa parehong kaso, ginamit ng Court ang mga patakaran ng Family Code sa conjugal partnership sa mag-asawang ikinasal bago naging epektibo ang Code, gaya ng itinatakda ng Article 105.
Ano ang puwedeng bumaligtad dito?
Patunay na pasok ang ari-arian sa isa sa mga item ng exclusive property sa Article 109: halimbawa, na minana o idinonate ito sa isang asawa, natanggap kapalit ng ari-arian ng isang asawa lang, o binili gamit ang perang pag-aari ng isang asawa lang.
Mga madalas itanong
Conjugal ba ang ari-ariang nasa pangalan lang ng asawa ko?
Ipinapalagay itong conjugal kung nakuha habang kasal. Ayon sa Article 116 ng Family Code, ganito kahit mukhang ginawa, kinontrata o nirehistro ang pagkuha sa pangalan ng isa o ng dalawang asawa, maliban kung mapatunayan ang kabaligtaran.
Sino ang dapat magpatunay na exclusive ang isang ari-arian?
Ang taong nagsasabi nito. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Supreme Court na nasa panig na nagsasabing exclusive property ng isang asawa ang ari-arian ang pasanin na patunayan ito, at dapat clear and convincing ang ebidensya.
Natatalo ba ng title o tax declaration sa pangalan ng isang asawa ang presumption?
Hindi. Sa Villanueva (2004), sinabi ng Court na hindi natatalo ang presumption dahil lang nasa pangalan ng isang asawa ang certificate of title o ang tax declaration.
Ano ang dapat ipakita bago gumana ang presumption?
Na nakuha ang ari-arian habang kasal. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), ginamit ng Court ang patakaran ng Civil Code na dinala ng Article 116, at sinabing condition sine qua non para gumana ang presumption ang patunay na nakuha ito habang kasal.
Napapatigil ba ng paghihiwalay (separation in fact) ang presumption?
Hindi, kung iyon lang. Sa Villanueva, matagal nang nakikisama ang isang asawa sa ibang tao, pero sinabi ng Court na hindi nito napuputol ang ugnayan ng umiiral na kasal, at nanatiling ipinapalagay na conjugal ang ari-ariang nakuha habang tumatagal ang kasal.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?