Article 109 ng Family Code: Sariling ari-arian ng bawat asawa
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 109?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
The following shall be the exclusive property of each spouse:
(1) That which is brought to the marriage as his or her own;
(2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title;
(3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and
(4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Nakalista sa Article 109 ng Family Code ang mga ari-ariang nananatiling exclusive property (sariling ari-arian) ng bawat asawa sa ilalim ng conjugal partnership of gains. Kasama rito ang dinala ng bawat asawa sa kasal, ang natanggap niya nang libre habang kasal (gaya ng mana o donasyon), ang ipinagpalit o tinubos gamit ang sariling ari-arian ng asawang iyon, at ang binili gamit ang sariling pera niya. Lahat ng iba pang nakuha habang kasal ay ipinapalagay na conjugal sa ilalim ng Article 116.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Marites: lupang binili gamit ang minanang pera
Nasa conjugal partnership sina Marites at Jun. Pagkatapos ng kasal, nagmana si Marites ng pera mula sa nanay niya at ginamit ito para bumili ng lupa. Binili ang lupa habang kasal, kaya ipinapalagay itong conjugal; pero kung mapatunayan niyang binili ito gamit ang sarili niyang pera, exclusive property niya ito sa ilalim ng Article 109(4).
Arturo: bahay na pag-aari na niya bago ang kasal
May bahay na si Arturo bago siya ikinasal kay Celia sa ilalim ng conjugal partnership. Dinala niya ang bahay sa kasal bilang sarili niya, kaya nananatili itong exclusive property niya sa ilalim ng Article 109(1).
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Ang patunay na exclusive ang ari-arian ay galing sa ebidensya gaya ng deeds of sale, bank records at mga papeles ng mana; tinitimbang ito ng korte sa bawat kaso.
- Para sa pagbebenta ng ari-arian habang kasal, tingnan ang puwede bang magbenta ng conjugal property ang isang asawa nang walang pahintulot?
- Para sa mas malawak na larawan, tingnan ang topic na ari-arian ng mag-asawa at ang kahulugan ng conjugal partnership of gains.
Ano ang sinasabi ng Article 109?
The following shall be the exclusive property of each spouse: (1) That which is brought to the marriage as his or her own; (2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title; (3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and (4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ano ang ibig sabihin ng apat na item?
| Item | Sa simpleng salita | Halimbawa |
|---|---|---|
| (1) Dinala sa kasal | Ari-ariang pag-aari na ng asawa sa araw ng kasal | Lupang binili noong single pa |
| (2) Gratuitous title | Ari-ariang natanggap nang libre habang kasal | Mana o donasyon sa isang asawa |
| (3) Redemption, barter, exchange | Ari-ariang ipinalit sa ari-arian ng isang asawa lang | Kotseng ipinagpalit sa motorsiklong pag-aari na bago ang kasal |
| (4) Sariling pera | Ari-ariang binili gamit ang perang pag-aari ng isang asawa lang | Condo unit na binayaran gamit ang perang minana ng isang asawa |
Para kanino ang Article 109?
Nasa chapter ng conjugal partnership of gains ang Article 109. Iiral ang regime na iyon kapag:
- pinili ito ng mga ikakasal sa kanilang marriage settlement (Article 75); o
- umiiral na ang conjugal partnership bago naging epektibo ang Family Code (Article 105, nang walang pinsala sa vested rights).
Kung walang pinirmahang marriage settlement ang mag-asawa, sinasabi ng Article 75 na absolute community of property ang iiral. Sa regime na iyon, baligtad ang simula ng patakaran: isinasama ng Article 91 sa community ang lahat ng ari-ariang pag-aari ng mag-asawa sa oras ng kasal o nakuha pagkatapos, maliban kung iba ang sinasabi ng Code o ng marriage settlements. Tatlong uri lang ng ari-arian ang hindi isinasama ng Article 92:
- ari-ariang nakuha habang kasal by gratuitous title, pati ang mga bunga at kita nito, maliban kung itinakda ng donor, testator o grantor na bahagi ito ng community;
- ari-ariang para sa personal at exclusive na gamit ng isang asawa, maliban sa alahas, na bahagi ng community;
- ari-ariang nakuha bago ang kasal ng asawang may legitimate descendants sa dating kasal, pati ang mga bunga at kita nito.
Kaya ang bahay na pag-aari na bago ang kasal ay exclusive sa ilalim ng conjugal partnership (Article 109(1)) pero, bilang patakaran, bahagi ng community sa ilalim ng absolute community (Article 91).
Para sa buong paghahambing ng dalawang regime, tingnan ang absolute community vs conjugal partnership.
Sino ang dapat magpatunay na exclusive ang ari-arian?
Ang asawang nagsasabi nito. Ipinapalagay ng Article 116 na conjugal ang lahat ng ari-ariang nakuha habang kasal, kahit kaninong pangalan pa ito nakapangalan, maliban kung mapatunayan ang kabaligtaran. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Supreme Court na nasa panig na nagsasabing exclusive property ng isang asawa ang ari-arian ang pasanin na patunayan ito, at dapat clear and convincing ang ebidensya. Hindi sapat ang tax declarations sa pangalan ng isang asawa.
Mga madalas itanong
Ano ang exclusive property ng asawa sa ilalim ng conjugal partnership?
Apat na uri ang nakalista sa Article 109 ng Family Code: ang dala ng bawat asawa sa kasal bilang sarili niya; ang nakuha ng bawat isa habang kasal by gratuitous title; ang nakuha sa redemption, barter o exchange gamit ang ari-arian ng isang asawa lang; at ang binili gamit ang sariling pera ng misis o ng mister.
Conjugal ba ang manang natanggap habang kasal?
Sa ilalim ng conjugal partnership, exclusive property ng asawa ang ari-ariang nakuha niya habang kasal by gratuitous title, gaya ng mana o donasyon (Article 109(2)).
Para ba sa lahat ng mag-asawa ang Article 109?
Hindi. Bahagi ito ng chapter tungkol sa conjugal partnership of gains. Ayon sa Article 75, ang mag-asawang ikinasal nang walang marriage settlement ay nasa absolute community of property, kung saan nasa Article 92 ang mga hindi kasama. Ginagamit ng Article 105 ang mga patakaran ng conjugal partnership sa mag-asawang pumili nito at sa mga conjugal partnership na umiiral na bago ang Family Code.
Awtomatikong exclusive ba ang lupang naka-title sa pangalan ng isang asawa?
Hindi. Ipinapalagay ng Article 116 na conjugal ang ari-ariang nakuha habang kasal, kahit nakarehistro sa pangalan ng isang asawa. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), sinabi ng Supreme Court na hindi natatalo ng title o tax declaration sa pangalan ng isang asawa ang presumption na iyon.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?