Ano nga Pagkabutang ang Imo Gihapon Pagkatapos sang Kasal?
Dasig nga sabat
Kon ano nga pagkabutang ang imo gihapon, depende sa inyo property regime. Sa conjugal partnership of gains, ang imo exclusive property nagaupod sang imo na antes sang kasal, sang imo napanubli ukon nabaton nga regalo samtang kasal, kag sang imo ginbakal gamit ang imo kaugalingon nga kuwarta (Article 109). Sa absolute community, nga amo ang default sang kalabanan nga kasal halin sang 1988, halos tanan duha ang tag-iya, luwas ang mga regalo kag panublion, ang mga butang para sa personal nga gamit (pero indi ang alahas), kag ang pila ka pagkabutang sang asawa nga may kabataan sa nauna nga kasal (Article 92). Sa duha ka regime, ang pagkabutang nga nakuha samtang kasal ginapresumir nga duha ang tag-iya tubtob mapamatud-an nga indi.
Diin nga property regime ang nagaaplikar sa imo?
Depende ini sa inyo marriage settlement kag sa petsa sang kasal. Siling sang Article 75:
In the absence of a marriage settlement, or when the regime agreed upon is void, the system of absolute community of property as established in this Code shall govern.
Gani ang mag-asawa nga nagpakasal suno sa Family Code nga wala sing prenuptial agreement may absolute community. Ang mag-asawa nga ang conjugal partnership of gains natukod antes sang Family Code nagapabilin sini: ginaaplikar sang Article 105 sa ila ang mga rule sang Family Code parte sa conjugal partnership, "without prejudice to vested rights already acquired" (nga indi ginakuha ang mga kinamatarong nga naangkon na). Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), gin-aplikar sang Court ang mga probisyon sang Family Code parte sa conjugal partnership sa mag-asawa nga nagpakasal antes ini nag-epekto. Tan-awa ang Absolute community vs conjugal partnership.
Ano ang nagapabilin nga exclusive sa conjugal partnership?
Ginalista ini sang Article 109:
The following shall be the exclusive property of each spouse: (1) That which is brought to the marriage as his or her own; (2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title; (3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and (4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ang "gratuitous title" buot silingon nga nabaton mo ang isa ka butang nga libre, pareho sang panublion ukon donasyon. Sakop sang item 4 ang pagkabutang nga ginbakal samtang kasal gamit ang kuwarta nga sa nagbakal lang.
Ano ang nagapabilin nga exclusive sa absolute community?
Mas diutay gid. Upod sa community ang "all the property owned by the spouses at the time of the celebration of the marriage or acquired thereafter" (tanan nga pagkabutang sang mag-asawa sang tion sang kasal ukon nakuha pagkatapos) (Article 91), luwas ang ginapagwa sang Article 92:
The following shall be excluded from the community property: (1) Property acquired during the marriage by gratuitous title by either spouse, and the fruits as well as the income thereof, if any, unless it is expressly provided by the donor, testator or grantor that they shall form part of the community property; (2) Property for personal and exclusive use of either spouse. However, jewelry shall form part of the community property; (3) Property acquired before the marriage by either spouse who has legitimate descendants by a former marriage, and the fruits as well as the income, if any, of such property.
Gani sa absolute community, ang balay nga imo na antes sang kasal kinaandan nga nagaupod sa common property, luwas kon nagaaplikar ang item 3.
Ano ang presumption sang Article 116?
Para sa conjugal partnership, siling sang Article 116:
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
May pareho nga rule ang absolute community:
Property acquired during the marriage is presumed to belong to the community, unless it is proved that it is one of those excluded therefrom.
Bastante na bala ang titulo sa ngalan sang isa ka asawa?
Indi. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Court: "The presumption is not rebutted by the mere fact that the certificate of title of the property or the tax declaration is in the name of one of the spouses only." (indi makontra ang presumption tungod lang nga ang titulo ukon tax declaration sa ngalan sang isa lang ka asawa). Gindugang sang Court nga "the evidence required must be clear and convincing," (ang ebidensya nga kinahanglan dapat klaro kag makapapati) kag ang burden yara sa partido nga nagasiling nga exclusive ang pagkabutang. Siling man sang amo nga kaso nga ang asawa nga nag-istar upod sa iban nga tawo sa sulod sang madamo nga tuig indi nagatapos sang kasal, gani ang pagkabutang nga nakuha samtang nagapadayon ang kasal nagpabilin nga ginapresumir nga conjugal.
San-o indi nagaaplikar ang presumption?
Nagaaplikar lang ini sa pagkabutang nga nakuha samtang kasal. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), nga nag-aplikar sang amo man nga rule suno sa Civil Code, siling sang Court nga "proof of acquisition during the marital coverture is a condition sine qua non for the operation of the presumption in favor of conjugal ownership." (ang pamatuod nga nakuha ini samtang kasal kinahanglan gid para mag-obra ang presumption nga conjugal ini). Kon wala sing pamatuod kon san-o nakuha ang pagkabutang, ang titulo sa ngalan sang isa ka asawa nagapakita nga iya ang pagkabutang.
Gani duha ang tikang:
- Ang nagagamit sang presumption una nga magpakita nga nakuha ang pagkabutang samtang kasal.
- Dayon ginapresumir nga duha ang tag-iya sang pagkabutang, kag ang nagasiling nga exclusive ini dapat magpamatuod sini paagi sa clear and convincing nga ebidensya.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Marites kag Jun. Nagpakasal sila sa idalom sang conjugal partnership. Pagligad sang duha ka tuig, nagbakal si Marites sang lote nga nakatitulo sa iya ngalan lang. Ginapresumir nga conjugal ang lote (Article 116). Para isipon nga iya lang ini, dapat niya pamatud-an sing klaro nga ginbayaran niya ini gamit ang kuwarta nga iya lang gid, pananglitan halin sa pagbaligya sang duta nga iya na antes sang kasal (Article 109(4)).
Celia kag Mark. Nagpakasal sila nga wala sing prenuptial agreement, gani absolute community ang nagaaplikar (Article 75). Napatay ang amay ni Celia kag ginbilinan sia sang uma. Ang uma kag ang kita sini wala upod sa community (Article 92(1)), luwas kon iban ang ginasiling sang testamento.
Para sa dugang parte sa pagkabutang sang mag-asawa, tan-awa ang Pagkabutang sang mag-asawa.
San-o ka nagakinahanglan sang abogado?
Magpakig-istorya sa abogado kon may away parte sa pagpanag-iya sang isa ka pagkabutang, pananglitan sa kaso sang annulment ukon legal separation, kon napatay ang isa ka asawa kag ginapartida ang estate, ukon kon may ginautangan nga nagakuha sang pagkabutang nga ginakabig mo nga imo. Masusi sang abogado ang inyo regime kag ang ebidensya kon paano kag san-o nakuha ang pagkabutang.
Kon indi mo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Ano nga pagkabutang ang exclusive sa isa ka asawa sa conjugal partnership?
Apat ang ginalista sang Article 109 sang Family Code: ang gindala sang kada asawa sa kasal, ang nakuha sang kada isa samtang kasal paagi sa gratuitous title pareho sang panublion ukon donasyon, ang nakuha paagi sa redemption, barter ukon exchange gamit ang pagkabutang sang isa lang ka asawa, kag ang ginbakal gamit ang exclusive nga kuwarta sang asawa nga babayi ukon sang bana.
Awtomatiko bala nga akon ang pagkabutang nga nakapangalan sa akon lang?
Indi. Ginapresumir sang Article 116 nga conjugal ang pagkabutang nga nakuha samtang kasal bisan nakarehistro ini sa ngalan sang isa lang ka asawa. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Court nga ang titulo ukon tax declaration sa isa lang ka ngalan indi makakontra sang presumption.
Sin-o ang dapat magpamatuod nga exclusive ang isa ka pagkabutang?
Ang asawa ukon partido nga nagasiling sini. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Court nga ang burden yara sa partido nga nagasiling sini kag ang ebidensya nga kinahanglan dapat clear and convincing (klaro kag makapapati).
Nagaaplikar bala ang presumption kon wala sing nakahibalo kon san-o ginbakal ang pagkabutang?
Sa Metrobank v. Pascual (2008), siling sang Court nga ang pamatuod nga nakuha ang pagkabutang samtang kasal isa ka kondisyon para sa presumption. Kon wala sing pamatuod kon san-o ini nakuha, ang titulo sa ngalan sang isa ka asawa nagapakita nga iya ini.
Bahin bala sang absolute community ang panublion?
Indi, sa kinaandan. Ginapagwa sang Article 92 sa community ang pagkabutang nga nakuha samtang kasal paagi sa gratuitous title, kag ang iya bunga kag kita, luwas kon klaro nga ginsiling sang donor, testator ukon grantor nga bahin ini sang community.
Exclusive property bala ang alahas?
Indi sa absolute community. Ginapagwa sang Article 92 ang pagkabutang para sa personal kag exclusive nga gamit sang bisan sin-o sa mag-asawa, pero siling sini nga ang alahas bahin sang community property.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?