Self-Defense sa Pilipinas: Kailan Ito Legal?

Nakalista sa Article 11 ang mga "justifying circumstances" (mga pangyayaring nagbibigay-katwiran sa ginawa). Ang una ay self-defense:

Ang ibig sabihin ng "concur" ay dapat sabay-sabay na naroon ang tatlo.

Ang unlawful aggression ang pinakamahalagang requisite. Sa People v. Nugas (2011), tinawag ito ng Supreme Court na "primordial element" at sinabing kung wala ito, "there can be no justified killing in defense of oneself."

Inilista ng Court ang tatlong elemento ng unlawful aggression:

1. may pisikal o materyal na atake o pananakit;
2. aktwal ang atake, o kahit imminent man lang; at
3. labag sa batas ang atake.

Ang "imminent" ay atakeng paparating na o malapit nang mangyari. Hindi ito dapat simpleng pagbabanta lang o guni-guni. Nagbigay ng halimbawa ang Court: ang pagtutok ng baril sa isang tao na may balak magpaputok, o ang pagbukas ng kutsilyo at pagkilos para umatake, ay puwedeng imminent aggression. Ang paghawak sa balakang kung saan nakasukbit ang baril, nang galit ang mukha, ay pagbabanta lang.

Sa Colinares v. People (2011), sinabi ng Supreme Court na ang unlawful aggression ay "an actual, sudden, and unexpected attack or an imminent danger of such attack". Idinagdag nito: "A mere threatening or intimidating attitude is not enough."

Tinatanong ng pangalawang requisite kung reasonably necessary ang paraang ginamit para pigilan o itaboy ang atake. Sinusukat ang ginawang depensa laban sa atake.

Tinatanong ng pangatlong requisite kung nagbigay ng sapat na provocation (pang-uudyok) ang nagtatanggol. Kung siya ang nagsimula ng gulo, puwedeng hindi tanggapin ang self-defense.

Ang akusado. Sa Nugas, sinabi ng Court: "By pleading self-defense, an accused admits the killing". Kailangan nang patunayan ng akusado ang self-defense sa credible, clear and convincing evidence. Kung hindi niya ito mapatunayan, puwede siyang ma-convict dahil sa pag-amin niya sa pagpatay.

Sa Nugas, sinabi ng akusado na sinuntok siya ng biktima at dumukwang ito na parang may kukunin sa clutch bag, kaya sinaksak niya ito sa pag-aakalang baril iyon. Inamin niyang hindi niya talaga nakita ang baril. Hindi tinanggap ng Court ang self-defense at pinagtibay ang conviction niya sa murder.

Sa Colinares, sinabi ng akusado na ang biktima ang unang umatake. Walang sumuporta sa kuwento niya, at wala siyang iniharap na medical certificate ng sarili niyang mga sugat. Hindi tinanggap ng Court ang self-defense. (Kilala rin ang kasong ito dahil sa ruling tungkol sa probation: basahin ang Sino ang puwedeng mag-apply ng probation?)

Oo. May dalawa pang paragraph ang Article 11:

• Pagtatanggol sa kamag-anak (paragraph 2): pagtatanggol sa asawa, ascendants (magulang, lolo't lola), descendants (anak, apo), lehitimo, natural o ampong kapatid, mga kamag-anak sa kasal (affinity) sa parehong degree, at mga kamag-anak sa dugo hanggang fourth civil degree. Kailangan ang unlawful aggression at reasonable means. Kung ang kamag-anak ang nag-provoke ng atake, dapat walang kinalaman sa provocation ang nagtatanggol.
• Pagtatanggol sa stranger o ibang tao (paragraph 3): kailangan ang unlawful aggression at reasonable means, at hindi dapat udyok ng paghihiganti, sama ng loob o ibang masamang motibo ang nagtatanggol.

Binabanggit din ng Article 11 ang pagtatanggol sa "rights". Ang pagtatanggol sa ari-arian ay hiwalay na tanong na hindi namin tinatalakay dito.

Kung kulang ang ilang requisites, hindi buong justified ang ginawa. Ginagawa itong mitigating circumstance (nagpapagaan ng parusa) ng Article 13, paragraph 1: puwede nitong pababain ang parusa, pero may pananagutan pa rin ang tao. Mas malayo pa ang Article 69: kung naroon ang karamihan ng mga kondisyon, ang parusa ay dapat isa o dalawang degree na mas mababa sa itinakda ng batas.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Pauwi si Edwin nang biglang iwasiwas sa kanya ng isang lasing ang bolo. Itinulak ni Edwin ang lalaki at inagaw ang bolo. Aktwal ang atake (unlawful aggression), makatwiran ang pagtulak at pag-agaw ng armas, at walang ginawa si Edwin para i-provoke ito. Puwedeng naroon ang tatlong requisites.

Sumigaw ang kapitbahay ni Gary ng "Papatayin kita!" mula sa kabilang kalye, nang walang hawak. Tumakbo si Gary papunta sa kanya at siya ang unang nanuntok. Hindi unlawful aggression ang simpleng pagbabanta, kaya hindi ito self-defense.

Nakita ni Lito na may lalaking umaatake sa nakababata niyang kapatid gamit ang kutsilyo. Pinalo ni Lito ng kahoy ang umaatake para pigilan ito. Puwedeng pagtatanggol ito sa kamag-anak, kahit ang kapatid ni Lito ang nagsimula ng away, basta walang kinalaman si Lito sa provocation na iyon.

Laging korte ang nagpapasya kung napatunayan ang self-defense, batay sa ebidensya. Kung nakasuhan ang tao, basahin ang Bailable ba ang murder? at Magkano ang bail?

Agad-agad, kung ikaw o ang kamag-anak mo ay nakasakit o nakapatay ng tao at self-defense ang sinasabi. Dahil kailangang patunayan ito ng akusado sa clear and convincing evidence, makakatulong ang abogado na maagang makakuha ng medical records, litrato, salaysay ng mga testigo at CCTV. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).