Magkano ang Bail sa Pilipinas at Paano Ito Kinukuwenta?

Ang bail ay garantiyang ibinibigay para makalaya ang taong nakakulong habang tumatakbo ang kaso. Tinitiyak nito na haharap ang akusado sa korte kapag kailangan (Rule 114, Section 1 ng Rules of Criminal Procedure).

Apat ang puwedeng anyo ng bail:

• Corporate [surety](/tl/law/glossary/suretyship): bond mula sa korporasyong lisensyado bilang surety.
• Property bond: lupa o bahay (real property) na ginagamit na garantiya. Dapat maitala ang lien sa titulo sa loob ng 10 araw matapos maaprubahan ang bond.
• Cash deposit: perang binayaran nang buo.
• Recognizance: pagpapalaya sa kustodiya ng isang qualified na tao, nang walang pera. Basahin ang release on recognizance.

Ayon sa Rule 114, Section 4, ang bail ay matter of right (karapatan):

• bago o pagkatapos ma-convict ng Metropolitan, Municipal, Municipal Trial Court in Cities o Municipal Circuit Trial Court; at
• bago ma-convict ng Regional Trial Court, para sa offense na hindi pinaparusahan ng death, reclusion perpetua o life imprisonment.

Pagkatapos ma-convict ng Regional Trial Court sa ganitong offense, nagiging discretionary ang bail (nasa judge na ang desisyon) (Section 5). Kung lampas anim na taon ang sentensya, hindi ibibigay o kakanselahin ang bail kapag naipakita ng prosecution, halimbawa, na recidivist (umuulit na nagkasala) ang akusado, tumakas na dati, gumawa ng krimen habang naka-probation o parole, puwedeng tumakas, o puwedeng gumawa ng ibang krimen.

Sa mga offense na may parusang reclusion perpetua o life imprisonment, walang bail kapag malakas ang ebidensya ng pagkakasala (Sections 7 at 8). Ganito ang sitwasyon sa murder. Basahin ang Bailable ba ang murder?

Ibinibigay ng Department Circular No. 013 ng DOJ (ang 2018 Bail Bond Guide) ang mga patakarang ito sa mga prosecutor. Panimulang batayan lang ang mga ito. Ang judge ang nagtatakda ng huling halaga.

Ang bahagi ng isang taon ay binibilang na isang buong taon. Ang theft o qualified theft na lampas ₱600,000, at estafa by check na lampas ₱1.2 million, ay balik sa ₱6,000 kada taon. May kalakip ding iskedyul ang guide na nakalista ang bawat krimen. Hindi pa namin nababasa ang iskedyul na iyon, kaya hindi kami naglilista ng halaga kada krimen.

Para malaman ang bilang ng taon, kailangan mo ang parusa sa krimen at ang tagal nito. Tingnan ang Tagal ng mga parusa sa Revised Penal Code.

Mga tantiya ito gamit ang formula sa itaas. Halimbawa lang ang mga ito. Ang korte ang magtatakda ng totoong halaga.

• Homicide. Pinaparusahan ng Article 249 ang homicide ng reclusion temporal, na mula 12 taon at 1 araw hanggang 20 taon (Article 27, ayon sa pagbabago ng Republic Act No. 7659). 20 taon ang maximum. 20 × ₱6,000 = mga ₱120,000.
• BP 22, isang tseke na ₱80,000. ₱6,000 para sa unang ₱40,000 dagdag ang ₱6,000 para sa susunod na ₱40,000 = mga ₱12,000.
• BP 22, isang tseke na ₱200,000. ₱6,000 para sa unang ₱40,000, dagdag ang 4 × ₱6,000 para sa natitirang ₱160,000 = mga ₱30,000.

Oo. Inililista ng Rule 114, Section 9 ang mga tinitingnan ng judge, "primarily, but not limited to" (pangunahin, pero hindi lang ang mga ito):

1. ang kakayahang pinansyal ng akusado na magbigay ng bail;
2. ang uri at mga pangyayari ng offense;
3. ang parusa;
4. ang pagkatao at reputasyon ng akusado;
5. edad at kalusugan;
6. ang bigat ng ebidensya;
7. ang posibilidad na haharap ang akusado sa trial;
8. kung na-forfeit na ang ibang bail niya;
9. kung pugante ang akusado nang arestuhin; at
10. ibang nakabinbing kaso kung saan naka-bail ang akusado.

Sinasabi rin ng parehong section na hindi dapat humingi ng sobrang taas na bail. Kapag nakapag-bail na ang akusado, puwedeng taasan o babaan ng korte ang halaga kung may mabuting dahilan (Section 20).

Ayon sa Rule 114, Section 14, puwedeng i-deposit ng akusado o ng sinumang kumikilos para sa kanya ang cash sa pinakamalapit na collector of internal revenue o sa provincial, city o municipal treasurer. Ang halaga ay ang itinakda ng korte, o ang nirekomenda ng prosecutor na nag-imbestiga o nag-file ng kaso. Lalaya ang akusado pagkatapos magsumite ng certificate of deposit at nakasulat na pangako (written undertaking).

Ibinabawas ang deposito sa multa at gastos. Ibinabalik ang sobra sa akusado o sa nag-deposit. Awtomatikong kinakansela ang bail kapag na-acquit ang akusado, na-dismiss ang kaso o naipatupad na ang judgment of conviction (Section 22).

Kapag hindi humarap ang akusado kung kailan kailangan, idedeklarang forfeited ang bail. May 30 araw ang mga bondsman para iharap ang akusado at ipaliwanag ang hindi niya pagsipot (Section 21).

Karaniwan sa korteng may hawak ng kaso. Kung wala ang judge, puwede itong i-file sa ibang trial judge sa parehong probinsya, city o munisipyo. Ang taong inaresto sa ibang lugar ay puwede ring mag-file sa korte doon. Pero kapag discretionary ang bail, o humihingi ang akusado ng release on recognizance, sa korte lang na may hawak ng kaso puwedeng i-file ang application. Ang taong nakakulong pero hindi pa nakakasuhan sa korte ay puwedeng mag-apply ng bail sa kahit anong korte sa probinsya, city o munisipyo kung saan siya nakakulong (Rule 114, Section 17).

Sinasabi ng Rule 114, Section 16 na ang taong nakakulong na nang kasinghaba ng posibleng maximum na kulong para sa offense na ikinaso ay dapat palayain agad. Tuloy pa rin ang trial o appeal. Ang taong nakakulong na nang kasinghaba ng minimum ng principal penalty ay puwedeng palayain sa mas mababang bail o sa recognizance, depende sa korte.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Kinasuhan si Jessa ng estafa dahil sa paggamit sa sariling pakinabang ng perang ipinagkatiwala sa kanya (Article 315, paragraph 1(b) ng Revised Penal Code). Ayon sa pagbabago ng Republic Act No. 10951, hindi puwedeng lumampas sa 20 taon ang kabuuang parusa sa ganitong estafa, kaya hindi ito reclusion perpetua at karapatan ang bail bago ma-convict. Nagrekomenda ng halaga ang prosecutor gamit ang DOJ formula. Hiniling ng abogado niya sa korte na ibaba ito dahil napakaliit ng kita niya. Ayon sa Section 9, ang kakayahang pinansyal niya ang unang tinitimbang ng judge.

Kinasuhan si Paolo sa ilalim ng BP 22 dahil sa tsekeng ₱80,000. Nagbayad ang kapatid niya ng mga ₱12,000 na cash bail sa city treasurer. Kung multa lang ang ipataw kay Paolo kalaunan, mapupunta ang deposito sa multa at gastos, at ibabalik ang matitira.

Walang kakayahan si Mario na magbayad ng kahit anong bail. Pagkatapos ng arraignment, puwede siyang humingi ng release on recognizance.

Puwede ring lumabas ang nakabinbing kaso kalaunan kapag nag-apply ang tao ng NBI clearance. Basahin ang ano ang ibig sabihin ng NBI HIT. Para sa buong overview, tingnan ang Pag-aresto, pagkakakulong at bail.

Agad-agad kapag may kamag-anak na inaresto o may inilabas na warrant. Kaya ng abogado na suriin kung karapatan ang bail, i-file ang application sa tamang korte, humingi ng mas mababang halaga, o humingi ng bail hearing sa kasong walang bail. Kung hindi kaya ng pamilya na magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).