Self-Defense sa Pilipinas: Kanus-a Kini Legal?
Mubo nga tubag
Legal ang self-defense sa Pilipinas kung tulo ka butang ang naa sa samang higayon: unlawful aggression (supak sa balaod nga pag-atake) gikan sa laing tawo, reasonable necessity sa paagi nga gigamit aron mapahunong kini, ug walay sufficient provocation gikan sa tawo nga nagdepensa. Mao kini ang mga requisites sa Article 11 sa Revised Penal Code. Ang tawo nga makapamatuod niini walay criminal liability. Pero ang tawo nga moingon nga self-defense kinahanglan mopamatuod niini sa korte, ug kung walay tinuod o imminent nga atake, wala gyuy self-defense.
Unsa ang giingon sa balaod?
Gilista sa Article 11 ang mga "justifying circumstances". Ang una mao ang self-defense:
- Anyone who acts in defense of his person or rights, provided that the following circumstances concur: First. Unlawful aggression; Second. Reasonable necessity of the means employed to prevent or repel it; Third. Lack of sufficient provocation on the part of the person defending himself.
Ang "concur" buot ipasabot nga kinahanglan naa ang tulo sa samang higayon.
Unsa ang unlawful aggression?
Ang unlawful aggression mao ang labing importante nga requisite. Sa People v. Nugas (2011), gitawag kini sa Supreme Court nga "primordial element" ug miingon nga kung wala kini, "there can be no justified killing in defense of oneself."
Gilista sa Korte ang tulo ka elemento sa unlawful aggression:
- adunay pisikal o materyal nga atake o pagdasmag;
- ang atake tinuod, o labing menos imminent; ug
- ang atake supak sa balaod.
Ang "imminent" buot ipasabot nga ang atake hapit na o moabot na. Dili kini mahimong hulga lang o butang nga gihanduraw ra. Naghatag og pananglitan ang Korte: ang pagtutok og pusil sa usa ka tawo nga adunay tuyo nga mopusil, o ang pag-abli og kutsilyo ug paglihok nga daw moatake, mahimong imminent aggression. Ang pagbutang sa kamot sa hawak diin naa ang pusil, uban ang nasuko nga nawong, hulga lang nga pamatasan.
Sa Colinares v. People (2011), matod sa Supreme Court, ang unlawful aggression nagpasabot og "an actual, sudden, and unexpected attack or an imminent danger of such attack". Midugang kini: "A mere threatening or intimidating attitude is not enough."
Unsa ang reasonable means ug lack of provocation?
Ang ikaduhang requisite nangutana kung ang paagi nga gigamit aron mapugngan o masumpo ang atake makatarunganon nga gikinahanglan. Ang tubag gisukod batok sa atake.
Ang ikatulong requisite nangutana kung ang tawo nga nagdepensa naghatag ba og sufficient provocation (igong pagpasuko). Kung siya ang nagsugod sa gubot, mahimong mapakyas ang self-defense.
Kinsa ang kinahanglan mopamatuod sa self-defense?
Ang akusado. Sa Nugas, matod sa Korte: "By pleading self-defense, an accused admits the killing". Unya kinahanglan pamatud-an sa akusado ang self-defense pinaagi sa credible, clear and convincing evidence. Kung mapakyas kana, ang pag-angkon sa pagpatay mahimong mosangpot sa conviction.
Sa Nugas, miingon ang akusado nga gisumbag siya sa biktima ug miduko kini nga daw adunay kuhaon sa clutch bag, busa iyang gidunggab kini, sa paghunahuna nga pusil kadto. Giangkon niya nga wala gyud siyay nakita nga pusil. Gisalikway sa Korte ang self-defense ug gi-affirm ang iyang conviction sa murder.
Sa Colinares, miingon ang akusado nga ang biktima ang unang miatake kaniya. Walay laing misuporta sa iyang istorya, ug wala siyay gipresentar nga medical certificate sa iyang kaugalingong samad. Gisalikway sa Korte ang self-defense. (Bantog usab kini nga kaso tungod sa ruling bahin sa probation: tan-awa ang Kinsa ang maka-apply og probation?)
Mahimo ba nimo depensahan ang membro sa pamilya o usa ka estranghero?
Oo. Adunay duha pa ka paragraph ang Article 11:
- Pagdepensa sa paryente (paragraph 2): pagdepensa sa asawa o bana, ascendants (ginikanan, apohan), descendants (anak, apo), legitimate, natural o adopted nga igsoon, mga paryente by affinity sa samang degree, ug mga paryente by consanguinity sulod sa fourth civil degree. Kinahanglan ang unlawful aggression ug reasonable means. Kung ang paryente ang nag-provoke sa atake, ang tawo nga nagdepensa kinahanglan walay labot sa provocation.
- Pagdepensa sa estranghero (paragraph 3): kinahanglan ang unlawful aggression ug reasonable means, ug ang tawo nga nagdepensa kinahanglan dili gitukmod sa panimalos, kasuko o laing daotang motibo.
- Anyone who acts in defense of the person or rights of a stranger, provided that the first and second requisites mentioned in the first circumstance of this article are present and that the person defending be not induced by revenge, resentment, or other evil motive.
Naghisgot usab ang Article 11 sa pagdepensa sa "rights". Ang pagdepensa sa kabtangan lahi nga pangutana nga wala namo hisguti dinhi.
Unsa ang incomplete self-defense?
Kung kulang ang pipila ka requisites, dili hingpit nga justified ang buhat. Ang Article 13, paragraph 1 naghimo niini nga mitigating circumstance: makapaubos kini sa silot, pero liable gihapon ang tawo. Mas layo pa ang Article 69: kung naa ang kadaghanan sa mga kondisyon, ang silot usa o duha ka degree nga mas ubos kaysa sa gitakda sa balaod.
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Kini mga hinimo-himo nga pananglitan. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Si Edwin naglakaw pauli dihang usa ka hubog nga lalaki ang miwasiwas og sundang ngadto kaniya. Gitukmod ni Edwin ang lalaki ug giilog ang sundang. Tinuod ang atake (unlawful aggression), makatarunganon ang pagtukmod ug pag-ilog sa iyang hinagiban, ug walay gibuhat si Edwin nga nag-provoke niini. Mahimong naa ang tulo ka requisites.
Ang silingan ni Gary misinggit og "Papatayin kita!" gikan sa pikas dalan, nga walay gikuptan. Midagan si Gary paingon niini ug siya ang unang misumbag. Ang hulga lang dili unlawful aggression, busa dili kini self-defense.
Nakita ni Lito ang usa ka lalaki nga nag-atake sa iyang manghod gamit ang kutsilyo. Gibunalan ni Lito og kahoy ang nag-atake aron mapahunong. Mahimong pagdepensa kini sa paryente, bisan pa ang manghod ni Lito ang nagsugod sa away, basta walay labot si Lito sa maong provocation.
Kanunay nga ang korte ang modesisyon kung napamatud-an ba ang self-defense, base sa ebidensya. Kung gikasohan ang tawo, tan-awa ang Bailable ba ang murder? ug Pila ang bail?
Kanus-a ka nagkinahanglan og abogado?
Dayon, kung ikaw o imong paryente nakasamad o nakapatay og tawo ug moingon nga self-defense. Tungod kay kinahanglan kini pamatud-an sa akusado pinaagi sa clear and convincing evidence, ang abogado makatabang sa pagtigom og medical records, litrato, pahayag sa mga saksi ug CCTV sa sayo pa. Kung dili nimo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
Unsang mga desisyon sa Supreme Court ang may kalabutan?
- Colinares v. People (G.R. No. 182748)Colinares v. People sa Bisaya: ang akusado nga miapelar makaaplay gihapon og probation kung gipaubos sa apela ang silot ngadto sa silot nga motugot niini.
- People v. Genosa (G.R. No. 135981)People v. Genosa sa Bisaya: giunsa pagtimbang sa Court ang battered woman syndrome isip self-defense, nganong napildi, ug nganong gikunhoran ang silot.
Kanunay nga pangutana
Unsa ang tulo ka requisites sa self-defense sa Pilipinas?
Ubos sa Article 11 sa Revised Penal Code: unlawful aggression; reasonable necessity sa paagi nga gigamit aron mapugngan o masumpo kini; ug lack of sufficient provocation gikan sa tawo nga nagdepensa sa iyang kaugalingon. Kinahanglan nga naa ang tulo.
Igo na ba ang hulga aron ma-justify ang self-defense?
Dili. Matod sa Supreme Court, ang hulga o pamugos nga pamatasan lang dili unlawful aggression. Ang atake kinahanglan tinuod, o labing menos imminent, buot ipasabot hapit na kini mahitabo.
Kinsa ang kinahanglan mopamatuod sa self-defense?
Ang akusado. Sa People v. Nugas (2011), matod sa Supreme Court, kung mo-plead ang akusado og self-defense, iyang giangkon ang pagpatay ug kinahanglan niyang pamatud-an ang self-defense pinaagi sa credible, clear and convincing evidence.
Mahimo ba nako depensahan ang membro sa pamilya o usa ka estranghero?
Oo. Sakop usab sa Article 11 ang pagdepensa sa asawa o bana, ginikanan, anak, igsoon ug ubang nalista nga paryente, ug pagdepensa sa estranghero. Kanunay kinahanglan ang unlawful aggression ug reasonable means; lahi-lahi ang ubang kondisyon.
Unsa man kung pipila ra sa mga requisites ang naa?
Incomplete self-defense kini. Dili kini makapagawas sa akusado, pero makapaubos kini sa silot. Kung naa ang kadaghanan sa mga kondisyon, ang Article 69 nangayo og silot nga usa o duha ka degree nga mas ubos.
Mahimo bang dakpon ang tawo nga nakapatay tungod sa self-defense?
Oo. Ang self-defense usa ka depensa nga ipresentar sa criminal case, ug ang korte ang modesisyon kung napamatud-an ba kini. Hangtod niana, mahimong kasohan ang tawo ug mahimong kinahanglan siyang mo-apply og bail.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?