Self-Defense iti Pilipinas: Kaano a Legal Daytoy?

Ilista ti Article 11 dagiti "justifying circumstances" (kasasaad a mangikalintegan iti aramid). Ti umuna ket ti self-defense:

Ti "concur" ket kayatna a sawen a masapul nga adda amin a tallo iti isu met laeng a tiempo.

Ti unlawful aggression ti kapapatgan a requisite. Iti People v. Nugas (2011), inawagan ti Supreme Court daytoy a "primordial element" ken kinunana nga no awan daytoy, "there can be no justified killing in defense of oneself."

Inlista ti Korte ti tallo nga elemento ti unlawful aggression:

1. adda pisikal wenno material a panangraut wenno panangdangran;
2. pudno ti panangraut, wenno uray imminent; ken
3. saan a legal ti panangraut.

Ti "imminent" ket kayatna a sawen a dandanin a mapasamak ti panangraut. Saan a mabalin a pangta laeng wenno imahinasion laeng. Nangted ti Korte kadagiti pagarigan: ti panangiturong iti paltog iti maysa a tao nga addaan panggep a paltogan, wenno ti panangukag iti kutsilio ken panaggaraw a kasla mangraut, ket mabalin nga imminent aggression. Ti panangipegpeg iti ima iti siket a yan ti paltog, a nakapungtot ti rupa, ket pangta laeng.

Iti Colinares v. People (2011), kinuna ti Supreme Court a ti unlawful aggression ket "an actual, sudden, and unexpected attack or an imminent danger of such attack". Innayonna: "A mere threatening or intimidating attitude is not enough."

Ti maikadua a requisite ket damagenna no nainkalintegan a kasapulan ti wagas a nausar a manglapped wenno mangsaranget iti panangraut. Maidilig ti sungbat iti panangraut.

Ti maikatlo a requisite ket damagenna no nangted ti mangsalsalaknib iti umanay a provocation. No isuna ti nangrugi iti riri, mabalin a saan nga agballigi ti self-defense.

Ti akusado. Iti Nugas, kinuna ti Korte: "By pleading self-defense, an accused admits the killing". Kalpasanna, masapul a paneknekan ti akusado ti self-defense babaen ti mapagtalkan, nalawag ken makakombinsir nga ebidensia. No saanna a maaramid, mabalin nga agtungpal iti conviction ti panangbigbigna iti pannakapatay.

Iti Nugas, kinuna ti akusado a dinanog ti biktima ket nagdumog a kasla adda alaenna iti clutch bag, isu a sinaksakna, ta impagarupna a paltog dayta. Binigbigna a saanna a pudno a nakita ti paltog. Saan nga inawat ti Korte ti self-defense ken pinatalgedanna ti conviction-na iti murder.

Iti Colinares, kinuna ti akusado nga immuna a rinaut ti biktima. Awan ti nangsuporta iti estoriana, ken awan ti inyegna a medical certificate dagiti bukodna a sugat. Saan nga inawat ti Korte ti self-defense. (Nalatak met daytoy a kaso gapu iti desision maipapan iti probation: kitaem ti Siasino ti mabalin nga agaplay iti probation?)

Wen. Adda pay dua a paragrapo ti Article 11:

• Panangsalaknib kadagiti kabagian (paragraph 2): panangsalaknib iti asawa, ascendants (dagiti nagannak, lolo ken lola), descendants (annak, appo), legitimate, natural wenno adopted a kakabsat, kabagian babaen ti affinity iti isu met laeng a degree, ken kabagian babaen ti consanguinity iti uneg ti fourth civil degree. Kasapulan ti unlawful aggression ken nainkalintegan a wagas. No ti kabagian ti nangsugsug iti panangraut, masapul nga awan ti paset ti mangsalsalaknib iti dayta a provocation.
• Panangsalaknib iti ganggannaet (paragraph 3): kasapulan ti unlawful aggression ken nainkalintegan a wagas, ken masapul a saan a naduyos ti mangsalsalaknib iti panagibales, gura wenno sabali a dakes a panggep.

Dakamaten met ti Article 11 ti panangsalaknib kadagiti "rights" (kalintegan). Ti panangsalaknib iti sanikua ket sabali a saludsod a saanmi a saklawen ditoy.

No adda kurang kadagiti requisite, saan a naan-anay a naikalintegan ti aramid. Pagbalinen dayta ti Article 13, paragraph 1 a mitigating circumstance: mabalinna a pababaen ti dusa, ngem addaan latta iti liability ti tao. Ad-adda pay ti Article 69: no adda ti kaaduan kadagiti kondision, ti dusa ket maysa wenno dua a degree a nababbaba ngem ti naituding ti linteg.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Edwin ket magmagna nga agawid idi inwasiwas ti maysa a nabartek a lalaki ti bolo a maiturong kenkuana. Tinulod ni Edwin ti lalaki ket inagawna ti bolo. Pudno ti panangraut (unlawful aggression), nainkalintegan ti panangtulod ken panangagaw iti armasna, ken awan ti inaramid ni Edwin a nangsugsug. Mabalin nga adda amin a tallo a requisite.

Ni Gary ket pinukkawan ti kaarrubana iti "Papatayin kita!" manipud iti bangir ti kalsada, nga awan ti iggem ti kaarruba. Nagtaray ni Gary ket isuna ti immuna a nangkabil. Ti pangta laeng ket saan nga unlawful aggression, isu a saan daytoy a self-defense.

Ni Lito ket nakitana ti maysa a lalaki a mangraraut iti ub-ubing a kabsatna babaen ti kutsilio. Binaut ni Lito ti nangraut iti maysa a kayo tapno isardengna. Mabalin a daytoy ket panangsalaknib iti kabagian, uray no ti kabsat ni Lito ti nangrugi iti riri, basta awan ti paset ni Lito iti dayta a provocation.

Kanayon a ti korte ti mangikeddeng no napaneknekan ti self-defense, maibatay iti ebidensia. No maidatagan iti kaso ti tao, kitaem ti Bailable kadi ti murder? ken ti Mano ti bail?

Dagus, no sika wenno ti kabagiam ket nakadangran wenno nakapatay iti tao ket ibagayo a self-defense. Gapu ta masapul a paneknekan ti akusado dayta babaen ti nalawag ken makakombinsir nga ebidensia, makatulong ti abogado a mangurnong a nasapa kadagiti medical record, ladawan, statement dagiti saksi ken CCTV. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO).