Bailable Ba ang Murder sa Pilipinas?

Sinasabi ng Article 248 ng Revised Penal Code, na binago ng Republic Act No. 7659, na murder ang pagpatay na may alinman sa mga nakalistang pangyayari (gaya ng treachery o pagtataksil, bayad o gantimpala, lason o apoy, evident premeditation o planadong pagpatay, o kalupitan):

Hindi na ipinapataw ang death penalty. Ipinagbabawal ito ng Republic Act No. 9346 at pinapalitan ng reclusion perpetua kapag ginagamit ng batas ang mga pangalan ng parusa sa Revised Penal Code. Kaya ang parusa sa murder ngayon ay reclusion perpetua, na mula 20 taon at 1 araw hanggang 40 taon (Article 27, ayon sa pagbabago ng Republic Act No. 7659). Dagdag ng Section 3 ng Republic Act No. 9346, ang mga na-convict sa offense na may parusang reclusion perpetua, o ang mga taong ibinaba ang sentensya sa reclusion perpetua dahil sa batas na iyon, ay hindi puwedeng mag-parole sa ilalim ng Indeterminate Sentence Law.

Dahil sa parusa. Sinasabi ng Rule 114, Section 7:

• walang taong kinasuhan ng capital offense, o ng offense na may parusang reclusion perpetua o life imprisonment,
• ang papayagang mag-bail kapag malakas ang ebidensya ng pagkakasala,
• anuman ang yugto ng kasong kriminal.

Hindi sinasabi ng rule na "hinding-hindi". Ang sinasabi nito ay "when evidence of guilt is strong" (kapag malakas ang ebidensya ng pagkakasala). Kaya mahalaga ang bail hearing.

Magfa-file ang akusado (sa pamamagitan ng abogado) ng application for bail. Kapag discretionary ang bail (nasa korte ang desisyon), sa korte lang na may hawak ng kaso ito puwedeng i-file (Section 17). Dapat bigyan ng korte ang prosecutor ng makatwirang abiso tungkol sa hearing o hingin ang rekomendasyon ng prosecutor (Section 18).

Sa hearing, nasa prosecution ang burden na ipakitang malakas ang ebidensya ng pagkakasala (Section 8). Hindi kailangang patunayan ng akusado na inosente siya sa yugtong ito.

• Kapag nakita ng korte na malakas ang ebidensya, walang bail. Mananatiling nakakulong ang akusado habang tumatakbo ang trial.
• Kapag nakita ng korte na hindi malakas ang ebidensya, puwede itong magbigay ng bail at itakda ang halaga.

Ang ebidensyang iniharap sa bail hearing ay awtomatikong ituturing na iniharap din sa trial. Puwedeng hilingin ng alinmang panig sa korte na ipatawag ulit ang isang saksi para sa dagdag na tanong, maliban kung patay na ang saksi, nasa abroad o hindi kayang tumestigo (Section 8).

Ang pag-apply ng bail ay hindi pumipigil sa akusado na kuwestiyunin ang pag-aresto o ang kawalan ng preliminary investigation, basta maitaas ito bago siya mag-plea (Section 26).

Ayon sa DOJ 2018 Bail Bond Guide (Department Circular No. 013), kapag reclusion perpetua o life imprisonment ang parusa, hindi karapatan ang bail, kaya "No Bail" ang rekomendasyon ng mga prosecutor. Rekomendasyon lang ito ng prosecutor. Hindi nito inaalis ang karapatan ng akusado na humingi sa korte ng bail hearing.

Oo. Pinaparusahan ng Article 249 ang homicide ng reclusion temporal:

Ang reclusion temporal ay mula 12 taon at 1 araw hanggang 20 taon. Hindi ito reclusion perpetua, kaya karapatan ang bail bago ma-convict ng Regional Trial Court (Rule 114, Section 4). Gamit ang DOJ formula, ang irerekomendang bail ay mga 20 × ₱6,000 = ₱120,000. Tantiya lang ito; korte ang magtatakda ng halaga. Basahin ang Magkano ang bail?

Pagkatapos ma-convict ng Regional Trial Court, nagiging discretionary ang bail (Section 5). Kung lampas anim na taon ang ipinataw na kulong, hindi ibibigay o kakanselahin ang bail kapag naipakita ng prosecution ang mga pangyayaring gaya ng recidivism (pag-uulit ng krimen), dating pagtakas, o panganib na tumakas.

Ang nagpapasya kung homicide o murder ay kung napatunayan ang isang pangyayari sa Article 248. Basahin ang Homicide vs murder.

Sakop ito ng Section 5. Kung binago ng desisyon ng trial court ang offense mula non-bailable papuntang bailable, halimbawa kung na-convict sa homicide sa halip na murder, ang application for bail ay sa appellate court lang puwedeng i-file at pagpasyahan.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Kinasuhan si Carlo ng murder. Ayon sa kaso, sinaksak niya ang biktima mula sa likod nang walang babala (treachery). No bail ang rekomendasyon ng prosecutor. Nag-file ang abogado ni Carlo ng application for bail. Sa hearing, iniharap ng prosecution ang mga saksi nito. Kung makita ng judge na malakas ang ebidensya ng pagkakasala, mananatiling nakakulong si Carlo habang tumatakbo ang trial.

Kinasuhan si Ben ng homicide pagkatapos ng away sa inuman. Walang binanggit sa kaso na pangyayari mula sa Article 248. Karapatan ang bail bago ma-convict, at puwedeng i-post ng pamilya niya ang halagang itatakda ng korte.

Kinasuhan si Ramon ng murder, pero walang nakitang treachery ang trial court at na-convict siya sa homicide. Kung mag-aapela siya at gusto niyang mag-bail, sa appellate court mapupunta ang application niya.

Sa bawat kaso ng murder o homicide, mula sa simula. Kaya ng abogado na mag-file ng application for bail, mag-cross-examine sa mga saksi ng prosecution sa bail hearing, at itaas ang anumang problema sa pag-aresto bago ang plea. Kung hindi kaya ng pamilya na magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).