Self-Defense sa Pilipinas: San-o Ini Legal?

Ginalista sang Article 11 ang mga "justifying circumstances". Ang una amo ang self-defense:

Ang "concur" buot silingon dapat ara ang tanan nga tatlo sing dungan.

Ang unlawful aggression amo ang pinakaimportante nga requisite. Sa People v. Nugas (2011), gintawag ini sang Supreme Court nga "primordial element" kag siling sini nga kon wala ini, "there can be no justified killing in defense of oneself."

Ginlista sang Korte ang tatlo ka elemento sang unlawful aggression:

1. may physical ukon material nga pagsalakay;
2. ang pagsalakay matuod, ukon imminent man lang; kag
3. ilegal ang pagsalakay.

Ang "imminent" buot silingon malapit na ukon matabo na gid ang pagsalakay. Indi ini dapat pagpakita lang sang hulga ukon butang nga ginahanduraw lang. May mga halimbawa ang Korte: ang pagtutok sang pusil sa isa ka tawo nga may tuyo nga lupukan, ukon ang pagbukas sang kutsilyo kag paghulag nga daw manalakay, puede mangin imminent aggression. Pero ang pagbutang sang kamot sa hawak nga may pusil sa holster, nga akig ang guya, pagpakita lang sang hulga.

Sa Colinares v. People (2011), siling sang Supreme Court nga ang unlawful aggression amo ang "an actual, sudden, and unexpected attack or an imminent danger of such attack". Dugang pa sini: "A mere threatening or intimidating attitude is not enough."

Ang ikaduha nga requisite nagapamangkot kon ang paagi nga gingamit para pugngan ukon sapuan ang pagsalakay kinahanglan gid kag makatarunganon. Ginatimbang ang sabat batok sa pagsalakay.

Ang ikatlo nga requisite nagapamangkot kon ang nagadepensa naghatag sang sufficient provocation. Kon sia ang nagsugod sang gubot, puede indi mag-agi ang self-defense.

Ang akusado. Sa Nugas, siling sang Korte: "By pleading self-defense, an accused admits the killing". Dayon dapat pamatud-an sang akusado ang self-defense paagi sa credible, clear and convincing evidence. Kon indi niya ini mapamatud-an, ang iya pagbaton nga sia ang nakapatay puede magdala sa conviction.

Sa Nugas, siling sang akusado nga ginsumbag sia sang biktima kag nagduko ini nga daw may kuhaon sa clutch bag, gani gin-dunggab niya ini kay abi niya pusil. Ginbaton niya nga wala niya matuod nakita ang pusil. Ginsikway sang Korte ang self-defense kag gin-affirm ang iya conviction sa murder.

Sa Colinares, siling sang akusado nga ang biktima ang una nga nagsalakay. Wala sang bisan sin-o nga nagpamatuod sang iya istorya, kag wala sia nagpresentar sang medical certificate sang iya kaugalingon nga pilas. Ginsikway sang Korte ang self-defense. (Bantog man ini nga kaso tungod sang desisyon parte sa probation: tan-awa ang Sin-o ang puede mag-apply sang probation?)

Huo. May duha pa ka paragraph ang Article 11:

• Pagdepensa sa paryente (paragraph 2): pagdepensa sa asawa, ascendants (ginikanan, lolo kag lola), descendants (kabataan, apo), legitimate, natural ukon adopted nga utod, mga paryente by affinity sa amo man nga degree, kag mga paryente by consanguinity sa sulod sang fourth civil degree. Kinahanglan ang unlawful aggression kag reasonable means. Kon ang paryente ang nag-provoke sang pagsalakay, ang nagadepensa dapat wala sang bahin sa provocation.
• Pagdepensa sa estranyo (paragraph 3): kinahanglan ang unlawful aggression kag reasonable means, kag ang nagadepensa indi dapat ginatulod sang panimalos, kangil-ad ukon iban nga malain nga motibo.

Ginasambit man sang Article 11 ang pagdepensa sang "rights". Ang pagdepensa sang property lain nga pamangkot nga wala namon ginasakop diri.

Kon may kulang nga requisites, indi bug-os nga justified ang buhat. Ang Article 13, paragraph 1 nagahimo sini nga mitigating circumstance: puede ini makapanubo sang silot, pero may liability gihapon ang tawo. Dugang pa sini ang Article 69: kon ara ang kalabanan sang mga kondisyon, ang silot dapat isa ukon duha ka degree nga mas nubo sangsa ginatakda sang layi.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Edwin nagalakat pauli sang ginwasiwasan sia sang bolo sang isa ka hubog nga lalaki. Gintulod ni Edwin ang lalaki kag gin-agaw ang bolo. Matuod ang pagsalakay (unlawful aggression), makatarunganon ang pagtulod kag pag-agaw sang armas, kag wala sang ginhimo si Edwin nga nag-provoke sini. Puede nga ara ang tanan nga tatlo ka requisites.

Ang isa ka kaingod ni Gary nagsinggit "Patyon ta ka!" halin sa pihak sang dalan, nga wala sang ginauyatan. Nagdalagan si Gary pakadto sa iya kag sia ang una nga nagbunal. Ang hulga lang indi unlawful aggression, gani indi ini self-defense.

Si Lito nakakita sang isa ka lalaki nga ginasalakay ang iya manghod nga lalaki gamit ang kutsilyo. Ginbunal ni Lito ang nagasalakay sang kahoy para untaton sia. Puede ini mangin pagdepensa sa paryente, bisan ang manghod ni Lito ang nagsugod sang away, basta wala sang bahin si Lito sa sina nga provocation.

Ang korte pirme ang magadesisyon kon napamatud-an ang self-defense, base sa ebidensya. Kon makasuhan ang tawo, tan-awa ang Puede bala mag-bail sa murder? kag Pila ang bail?

Dayon gid, kon ikaw ukon ang imo paryente nakapilas ukon nakapatay sang isa ka tawo kag ginasiling nga self-defense ini. Kay dapat pamatud-an sang akusado ini paagi sa clear and convincing evidence, makabulig ang abogado nga matipon sing temprano ang medical records, litrato, pahayag sang mga saksi kag CCTV. Kon indi ka makabayad sang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).