Cyber Libel: Puwede Ka Bang Kasuhan Dahil sa Facebook Post?

Ito ay libel (paninirang-puri sa sulat) na ginawa online. Pinaparusahan ng Section 4(c)(4) ng RA 10175 ang "the unlawful or prohibited acts of libel as defined in Article 355 of the Revised Penal Code, as amended, committed through a computer system or any other similar means which may be devised in the future." Ibig sabihin, ang libel na ginawa gamit ang computer system o anumang katulad na paraan.

Nasa Article 353 ng Revised Penal Code ang mismong depinisyon ng libel:

Sa madaling salita: ang libel ay hayag at may malisyang paratang ng krimen, bisyo, depekto o anumang bagay, totoo man o gawa-gawa, na nakakasira sa dangal o pangalan ng isang tao o kompanya, o sa alaala ng isang patay na.

Para sa mga pangkalahatang patakaran sa libel, at kung paano ito naiiba sa pasalitang insulto at sa online post, tingnan ang Libel vs cyber libel.

Sa Disini v. Secretary of Justice (2014), inilista ng Supreme Court ang apat na elemento ng libel:

1. may paratang ng nakakahiyang gawa o kondisyon tungkol sa ibang tao;
2. nailathala (na-publish) ang paratang;
3. makikilala kung sino ang sinisiraan; at
4. may malice (masamang intensyon).

Kung na-publish nga ang post, at kung alam ng mga nagbasa kung sino ang tinutukoy, ay mga tanong ng katotohanan na sasagutin ng prosecutor at ng korte.

Ipinapalagay na may malice. Sinasabi ng Article 354 na bawat mapanirang paratang ay "is presumed to be malicious, even if it be true, if no good intention and justifiable motive for making it is shown". Ibig sabihin, ipinapalagay na may malisya kahit totoo pa, kung walang maipakitang mabuting intensyon at makatwirang dahilan. May dalawang eksepsyon: ang pribadong komunikasyon na ginawa bilang pagtupad sa legal, moral o social na tungkulin, at ang patas at totoong ulat, nang walang komento, tungkol sa mga opisyal na proceeding.

Kapag public figure ang sinisiraan, sinabi sa Disini na mas mahigpit na pamantayan ang ginagamit ng korte. May "actual malice" kapag ginawa ng nagkasala ang pahayag nang alam niyang mali ito, o nang walang pakialam kung mali man ito o hindi.

Hindi, kung nag-react ka lang. Sa Disini, idineklara ng Supreme Court na valid at constitutional ang Section 4(c)(4) "with respect to the original author of the post", pero void at unconstitutional "with respect to others who simply receive the post and react to it". Ibig sabihin, valid ito laban sa gumawa ng post, pero hindi laban sa mga tumanggap lang at nag-react. Inilarawan ng Korte ang mga pumindot ng "Like, Comment and Share" bilang nagpapahayag ng "knee-jerk sentiments" (biglaang reaksyon).

Sinabi rin ng Korte na hindi puwedeng gamitin sa online libel ang Section 5 ng RA 10175, tungkol sa pagtulong o pag-uudyok (aiding or abetting) sa cybercrime.

Mag-ingat sa sarili mong sinusulat. Pinoprotektahan ng desisyon ang mga nag-react sa post ng iba. Kung ikaw mismo ang sumulat ng paratang, sa comment man o sa bagong post, ikaw ang author ng pahayag na iyon.

Hindi. Sinabi sa Disini na labag sa constitutional na patakaran laban sa double jeopardy ang pagkakaso sa nagkasala sa ilalim ng parehong Section 4(c)(4) ng RA 10175 at Article 353 ng Revised Penal Code para sa iisang gawa.

Magsimula sa ordinaryong libel. Pinaparusahan ng Article 355, ayon sa pagbabago ng Republic Act No. 10951, ang libel sa sulat at mga katulad na paraan ng prision correccional sa minimum at medium period nito, o multa mula ₱40,000 hanggang ₱1,200,000, o pareho, dagdag pa ang civil action para sa damages (bayad-pinsala).

Para sa mga krimeng ginawa gamit ang information and communications technology, sinasabi ng Section 6 ng RA 10175 na ang parusa ay "shall be one (1) degree higher" kaysa sa nasa Revised Penal Code, ibig sabihin isang degree na mas mataas. Pinagtibay ng Disini ang Section 6. Hindi kami naglalagay ng kinompyut na tagal ng kulong para sa cyber libel, dahil nakadepende ang eksaktong resulta sa paraan ng pag-apply ng korte sa dagdag na isang degree at sa iba pang patakaran sa parusa. Para sa ordinaryong libel, tingnan ang Parusa sa libel sa Pilipinas.

Isang taon mula nang madiskubre. Sinasabi ng Article 90, ayon sa pagbabago nito:

Sa madaling salita: nag-e-expire (nagpe-prescribe) ang krimen ng libel at mga katulad na krimen sa loob ng isang taon.

Noong una, iba ang trato sa cyber libel. Sa isang naunang unsigned resolution, ang Tolentino v. People, 15 taon ang ginamit ng Korte. Sa Causing v. People (2023), iniwan ng Third Division ang desisyong iyon at sinabing "the crime of Cyber Libel prescribes in one year", ibig sabihin isang taon lang. Sinabi nito na bibilangin ang panahon mula sa araw na nadiskubre ang krimen ng offended party, ng mga awtoridad o ng kanilang mga ahente, hindi mula sa araw ng pag-post. Tandaan na ang Causing ay desisyon ng isang Division ng Korte, hindi ng buong Korte na nakaupo en banc.

Kung may mabuting motibo lang. Sinasabi ng Article 361 na mapapawalang-sala ang akusado kung totoo ang ibinibintang at, bukod pa rito, "it was published with good motives and for justifiable ends" (inilathala nang may mabuting motibo at para sa makatwirang layunin). Para sa mga paratang na hindi krimen, puwede lang patunayan ang katotohanan kung empleyado ng gobyerno ang pinaratangan at may kinalaman ang mga pangyayari sa kanyang opisyal na tungkulin. Basahin pa ang Depensa ba ang katotohanan sa libel?

Ayon sa Section 10 ng RA 10175, ang NBI at ang PNP ang responsable sa pagpapatupad ng batas, at binibigyan ng Section 21 ng jurisdiction ang Regional Trial Court sa mga paglabag sa batas na ito. Hindi namin nabasa ang mga patakaran sa venue (sa aling lungsod o probinsya dapat isampa ang kaso) o sa mga itinalagang cybercrime court, kaya hindi ito sinasabi ng page na ito.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Nag-post si Liza sa Facebook, pinangalanan ang dati niyang landlord, na "ninakaw niya ang deposit ko at scammer siya". Depende sa mga pangyayari, puwedeng pasok dito ang lahat ng apat na elemento: nakakahiyang gawa, publication, malinaw kung sino ang tinutukoy, at malice. Ipinapalagay ang malice maliban kung maipakita niyang may mabuting motibo siya, at makakatulong lang sa kanya ang katotohanan kung inilathala ito nang may mabuting motibo at para sa makatwirang layunin.

Nag-react si Carlo ng laughing emoji at nag-comment ng "grabe" sa post ni Liza. Ayon sa Disini, hindi mananagot sa ilalim ng probisyon sa cyber libel ang taong nag-react lang sa post. Kung nagdagdag si Carlo ng sarili niyang paratang, sarili niyang pahayag ang comment na iyon.

Nakita ng landlord ang post walong buwan matapos itong i-post. Ayon sa Causing, tumatakbo ang isang taon mula nang madiskubre ito, kaya puwede pa siyang magsampa. Hindi puwedeng kasuhan si Liza nang dalawang beses para sa iisang post, isang beses sa libel at isang beses sa cyber libel.

Kumonsulta agad sa abogado kapag nakatanggap ka ng demand letter o subpoena mula sa prosecutor, o bago ka mismo magsampa ng reklamo. Nakadepende sa ebidensya ang mga depensa (katotohanan na may mabuting motibo, privileged communication, kawalan ng actual malice para sa public figure). Kung biktima ka ng ibang online na pang-aabuso, gaya ng pagbabanta, harassment o edited na litrato mula sa dating partner, tingnan din ang Paano magsampa ng VAWC case.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.