Harassment ng Online Lending App: Ano ang Sabi ng Batas?

Oo, bawal ang abusive collection. Sakop ng RA 11765, ang Financial Products and Services Consumer Protection Act, ang mga financial service provider sa ilalim ng Bangko Sentral, SEC, Insurance Commission at Cooperative Development Authority (Section 3). Sinasabi nito na:

• ang mga financial service provider ay "are prohibited from employing abusive collection or debt recovery practices against their financial consumers", ibig sabihin bawal silang gumamit ng mapang-abusong paniningil sa mga kliyente nila (Section 8(d));
• may karapatan ang mga kliyente na "refuse the sharing of their information to a third party" (tumanggi na i-share ang impormasyon nila sa third party) (Section 8(e));
• ang provider ay "shall be responsible for the acts or omissions of its directors, trustees, officers, employees, or agents" (Section 13), kaya hindi puwedeng basta isisi ng lender ang lahat sa outside collector;
• ang BSP, SEC at Insurance Commission ang nagpapatupad ng batas (Section 5).

Hindi inililista dito ng batas kung aling mga gawa sa paniningil ang abusive. May sariling patakaran ang SEC sa unfair debt collection ng mga lending at financing company, pero hindi namin ito nabasa sa website ng SEC, kaya hindi inililista ng page na ito ang mga gawa, oras ng pagtawag o multang nakasaad doon.

Sa ilalim ng Section 15 ng RA 11765, ang sinumang sadyang lumabag sa Act o sa mga patakaran ng regulator ay parurusahan ng kulong na isa hanggang limang taon, o multang ₱50,000 hanggang ₱2,000,000, o pareho. Nagpe-prescribe (nag-e-expire) ang mga claim sa ilalim ng Act limang taon matapos ang transaksyon, o limang taon matapos madiskubre ang panloloko o hindi pagpapaalam, at sa anumang kaso sampung taon matapos ang paglabag (Section 14).

Oo. Sa ilalim ng Lending Company Regulation Act of 2007 (RA 9474):

• ang lending company ay corporation na nagpapautang mula sa sarili nitong kapital o mula sa pondo ng hindi hihigit sa 19 na tao (Section 3);
• ito ay "shall be established only as a corporation" (dapat itatag bilang corporation lang) at hindi puwedeng magnegosyo "unless granted an authority to operate by the SEC", ibig sabihin kung walang authority to operate mula sa SEC (Section 4);
• puwedeng suspendihin o bawiin ng SEC ang authority na iyon at magpataw ng multa (Section 9);
• ang pag-operate nang walang authority at iba pang nakalistang paglabag ay may parusang multang ₱10,000 hanggang ₱50,000, o kulong (mula anim na buwan hanggang sampung taon ayon sa batas), o pareho (Section 12).

Bago umutang, puwede mong hingin sa kompanya ang SEC authority to operate nito. Hindi namin nabasa ang mga listahan ng SEC ng mga registered lender, kaya hindi namin masasabi kung registered ang isang partikular na app.

Sinasabi ng Section 7 ng RA 9474 na ang interest at mga bayarin ay ang napagkasunduan ng lender at ng nangutang, pero dapat sumunod ang kasunduan sa Truth in Lending Act (RA 3765). Ayon sa Section 4 ng Act na iyon, bago ibigay ang loan, dapat kang bigyan ng lender ng malinaw na nakasulat na statement ng, bukod sa iba pa, kabuuang halagang ipapautang, ang finance charge sa piso at sentimo, at ang finance charge bilang simple annual rate.

Sa New Sampaguita Builders v. PNB (2004), sinabi ng Supreme Court na ang "excessive interests, penalties and other charges not revealed in disclosure statements" (sobrang interest, multa at ibang bayarin na hindi nakasaad sa disclosure statement) ay hindi puwedeng ipatupad sa ilalim ng Truth in Lending Act, kahit nakasulat pa sa promissory note. Bangko ang sangkot sa kasong iyon, pero galing ang patakaran sa disclosure law na dapat ding sundin ng mga lending company.

Nananatiling valid ang mismong loan kahit lumabag ang lender sa disclosure rule (Section 6(b) ng RA 3765). Tungkol sa kung puwedeng ibaba ang mataas na interest, tingnan ang Legal ba ang 5% monthly interest?

Puwedeng data privacy violation ito. Ayon sa Data Privacy Act (RA 10173), legal lang ang pagproseso ng personal information kung may isa sa mga kondisyon sa Section 12, gaya ng pahintulot ng data subject (ang taong may-ari ng data). Binibigyan ka ng Section 16 ng mga karapatan, kasama ang ipa-block o ipatanggal ang data mo kapag ito ay "unlawfully obtained, used for unauthorized purposes" (nakuha nang ilegal o ginamit sa hindi awtorisadong layunin), at ang mabayaran sa damages. Binabanggit din ng Section 16 ang karapatang magsampa ng complaint sa National Privacy Commission (NPC).

Para magsampa sa NPC, hinihingi ng 2021 NPC Rules of Procedure, ayon sa pagbabago nito, ang mga hakbang na ito (Rule II):

1. Sumulat muna sa kompanya. Dapat naipaalam mo na sa kompanya, nang nakasulat, ang privacy violation, para makakilos ito (Section 2).
2. Hintayin ang aksyon nito. Puwede kang magsampa kung hindi kumilos ang kompanya sa tamang oras o nang naaangkop, o hindi sumagot "within fifteen (15) calendar days from receipt of written information", ibig sabihin sa loob ng 15 calendar days mula nang matanggap ang sulat (Section 2). Puwedeng i-waive ng NPC ang hakbang na ito kung may mabuting dahilan, o kapag seryosong paglabag sa Data Privacy Act ang reklamo, halimbawa matindi at hindi na maaayos na pinsala na NPC lang ang makakapigil.
3. Magsampa ng maayos na complaint. Dapat nakasulat, pirmado at verified ito, may kopya ng mga sulatan ninyo ng kompanya at certification against forum shopping (Section 3).
4. Bayaran ang fee. Walang susunod na aksyon hangga't hindi bayad ang filing fees, maliban kung indigent complainant ka sa ilalim ng Rules of Court (Section 4). Hindi namin nabasa ang halaga ng fee.

Hindi dahil sa utang lang. Sinasabi ng Constitution: "No person shall be imprisoned for debt or non-payment of a poll tax" (Article III, Section 20). Ibig sabihin, walang taong ikukulong dahil sa utang o hindi pagbayad ng poll tax. Mali ang sinasabi ng collector na nagbabantang ikukulong ka dahil lang hindi ka nakabayad. Ibang usapan ang mga hiwalay na krimeng may kinalaman sa loan; tingnan ang Puwede ka bang makulong dahil sa utang? at, para sa mas malawak na larawan, ang Utang at paniningil.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Umutang si Paolo ng ₱3,000 sa isang app. Bago umutang, hiningi niya ang SEC authority to operate ng kompanya, dahil krimen sa ilalim ng RA 9474 ang magpatakbo ng lending business nang wala nito.

Nang hindi makabayad si Paolo sa isang hulog, nag-text ang collector sa mga officemate niya at tinawag siyang magnanakaw. Ipinagbabawal ng RA 11765 ang abusive collection, at mananagot ang lender sa mga collection agent nito (Section 13). Dahil ginamit ng mga text ang contacts niya, sumulat muna si Paolo sa kompanya tungkol sa privacy violation at nagtabi siya ng kopya. Kung wala itong ginawa sa loob ng 15 calendar days, puwede siyang magsampa ng verified complaint sa NPC, kalakip ang sulat niya at mga screenshot.

Walang ibinigay na nakasulat na disclosure statement ang app kay Paolo at kinaltasan nito ng "service fee" ang ₱3,000 niya. Puwedeng hindi masingil ang mga bayaring hindi maayos na ipinaalam bago ang loan (New Sampaguita), pero may utang pa rin si Paolo sa halagang talagang hiniram niya.

Kung hayagang pinaparatangan ng krimen si Paolo sa mga mensahe ng collector, puwede ring magkaroon ng isyu sa libel: tingnan ang Cyber libel at mga Facebook post.

Kaya mong sumulat sa kompanya at magsampa ng privacy complaint nang mag-isa, pero makakatulong ang abogado kung seryoso o tuloy-tuloy ang harassment, kung gusto mong magsampa ng criminal complaint o humingi ng damages, kung kinasuhan ka ng lender, o kung hindi ka sigurado kung magkano talaga ang utang mo matapos ang mga bayaring hindi ipinaalam. Kung naloko ka sa pekeng loan o nawalan ng pera sa account mo, tingnan ang Na-scam online: ano ang sabi ng batas.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.