Na-scam Online wenno iti E-Wallet: Ania ti Kuna ti Linteg?

Agtignayka a dagus, gapu ta ababa dagiti panawen ti hold.

1. I-report a dagus iti bangko wenno e-wallet-mo. Kuna ti BSP Circular No. 1215 a dagiti akinkukua iti account ket "shall immediately report any disputed transaction" tapno maimbestigaran ti institusion ken masalaknibanna ti account.
2. Ipatulodmo dagiti dokumentom iti uneg ti umuna a hold. Kuna ti circular a masapul nga ited dagiti supporting document, kas iti "sworn complaint, affidavit, police report, or any other supporting document", iti uneg ti umuna a holding period, malaksid no sabali ti kuna ti industry protocol.
3. Idulinmo dagiti ebidensiam. I-save dagiti screenshot ti mensahe, link, reference number ken ti nagan wenno numero ti account a nakaawat.
4. Panunotem ti criminal complaint. Kiddawen ti circular nga ibaga kenka ti bangko wenno e-wallet dagiti sabali a legal a remedio, kas iti panagidatag iti reklamo kadagiti law enforcement agency. Ti NBI ken ti PNP ti mangipatungpal iti Cybercrime Prevention Act (RA 10175, Section 10). Para kadagiti serbisio ti NBI, kitaem dagiti NBI guide mi.

Ipalubos ti Section 7 ti RA 12010 kadagiti bangko ken e-wallet ti temporario a panang-hold iti pondo ti disputed transaction, iti panawen nga ikeddeng ti Bangko Sentral a "shall not exceed thirty (30) calendar days", malaksid no paatiddogen ti korte.

Bingayen ti BSP Circular No. 1215 daytoy iti:

• initial holding (umuna a hold) a saan a lumabes iti 5 a calendar days; ken
• extended holding (napaatiddog a hold) a saan a lumabes iti 25 a calendar days kalpasan ti panagpatingga ti umuna a hold;

para iti dagup a saan a lumabes iti 30 a calendar days.

Maibilang a disputed ti transaksion no adda nainkalintegan a rason ti institusion a mamati a saan a gagangay, awan ti nalawag nga ekonomiko a panggepna, naggapu iti saan nga ammo wenno illegal a pagtaudan, wenno naaramid babaen ti social engineering schemes (Section 7). No saan nga i-hold ti institusion ti pondo kas kiddawen, sungbatanna ti napukaw, agraman ti panangisubli iti disputed a pondo iti akinkukua iti account (Section 9).

Agpannuray kadagiti pasamak. Kuna ti Section 6 ti RA 12010 a dagiti bangko ken e-wallet ket "shall be liable for restitution of funds" kadagiti akinkukua iti account no saanda nga inusar ti umanay a risk management systems ken controls, wenno saanda nga inaramid ti "the highest degree of diligence" tapno malapdan ti pannakapukaw. Innayonna: "Conviction shall not be a prerequisite to the restitution of funds." Kayatna a sawen, saan a masapul ti conviction sakbay a maisubli ti pondo.

Ngem kuna met dayta a section a ti institusion a nasarakan ti BSP a tumultulnog kadagita a kiddaw ket saan a mapabasol iti napukaw. Isu a saan nga automatiko ti refund.

No makondenar ti scammer, adda civil liability ti conviction, a mabalin a mairaman ti restitution (panangisubli) para iti biktima (Section 17).

Dusaen ti RA 12010 ti:

• Social engineering schemes (Section 4(b)): panangala iti sensitive identifying information ti sabali a tao babaen ti panangallilaw wenno fraud, a pakaigapuan ti saan a napalubosan a panagserrek ken panangkontrol iti account. Dagiti pagarigan iti linteg ket ti panagpammarang a para iti bangko wenno e-wallet tapno maala dagiti detalyem, ken ti panagusar iti electronic communications tapno maala dagitoy. Mairaman iti "sensitive identifying information" dagiti username, password, detalye ti bank account, impormasion ti credit card ken e-wallet (Section 3).
• Money muling (Section 4(a)): panagusar, panagbulod wenno panangipalubos iti panagusar iti financial account, panaglukat iti account iti ulbod a nagan wenno ID ti sabali, panaggatang wenno panagupa iti account, panangilako wenno panangipabulod iti dayta, wenno panangrekrut kadagiti sabali, tapno maiyalis ti kuarta a "known to be derived from crimes, offenses, or social engineering schemes". Mairaman ti e-wallet iti financial account.
• Economic sabotage (Section 4(c)): dagiti isu met laeng nga aramid no inaramid ti grupo ti tallo wenno ad-adu a tao, maibusor iti tallo wenno ad-adu a tao, babaen ti mass mailer, wenno babaen ti human trafficking.

Ikeddeng ti Section 16 dagitoy a dusa (mabalin nga ipataw ti korte ti pannakaibalud, multa, wenno agpada):

Para iti money muling iti sidong ti items (1) agingga iti (4) ti Section 4(a), ibilin met ti korte ti pannakarikep ti mairaman a financial account ken ti forfeiture (pannakaala ti gobierno) iti dayta (Section 16(a)).

Wen. Kuna ti Section 19 a ti panangidarum iti sidong ti RA 12010 ket "without prejudice" (saan a lapped) iti panangidarum iti sidong ti Revised Penal Code ken dagiti special law, agraman ti Cybercrime Prevention Act.

Iti sidong ti RA 10175, krimen ti computer-related fraud (Section 4(b)(2)) ken identity theft (Section 4(b)(3)). Ken pangatoen ti Section 6 iti maysa a degree ti dusa para iti krimen iti Revised Penal Code, kas iti estafa, no naaramid babaen ti information and communications technology. Para iti estafa a mismo, kitaem ti Dusa ti estafa iti Pilipinas.

Wen. Dusaen ti Section 11 ti siasinoman a, "with malice or in bad faith", agreport iti awan pulos ti nakaibatayanna wenno ulbod nga impormasion a pakaigapuan ti pannaka-hold ti pondo ti sabali. Ti dusa ket adda iti tabla iti ngato. Ti napudno a report a nagbiddut gayam ket saan a kapada ti nadangkes a report.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Ana ket nakaawat iti text a kasla naggapu iti e-wallet-na. Kinlik-na ti link ket intipona ti MPIN-na, ket nagruar ti P18,000 iti account-na. Inreport-na dayta iti e-wallet-na iti isu met laeng nga aldaw ken nangipatulod iti sworn complaint iti uneg ti umuna a panawen ti hold. Mabalin a mai-hold ti pondo a nakaawat agingga iti 5 nga aldaw, ken agingga iti 30 nga aldaw amin-amin. Ti nangipatulod iti text ket mabalin a mapabasol iti social engineering scheme (Section 4(b)).

Ni Ben, maysa nga estudiante, ket "impaupana" ti bank account-na iti maysa a ganggannaet iti binulan a bayad, ket naglasat iti dayta ti kuarta ti scam. No ammona a naggapu ti kuarta iti krimen wenno scam, ti panangipalubosna iti panagusar iti account-na ket mangaramid kenkuana a money mule (Section 4(a)), nga addaan dusa nga 6 agingga iti 8 a tawen a pannakaibalud, multa, wenno agpada, ken ibilin met ti korte a mairikep ti account.

Ni Lola Nena, 72, ket naallilaw ti maysa nga ulbod a "bank officer" iti telepono tapno itedna ti one-time PIN-na. Gapu ta senior citizen isuna, ti scammer ket maipasango iti nangatngato a dusa nga 12 agingga iti 14 a tawen (Section 16(b)). No awan ti umanay a salaknib ti bangkona, mabalin a kiddawen iti bangko nga isublina ti kuartana nga awan ti panaguray iti conviction (Section 6).

Saanmo a kasapulan ti abogado tapno agreport iti bangko wenno e-wallet-mo; aramidem dayta nga umuna. Makisaritaka iti abogado no agkedked ti bangkom a mangisubli iti dakkel a kuarta ken patiem nga awan ti umno a salaknibna, no kasapulam ti korte tapno paatiddogenna ti hold ti pondo, no kayatmo ti agidatag iti criminal complaint, wenno no napabasolka a money mule wenno nangidatag iti ulbod a report.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian. No ti parikutmo ket panangriribuk ti lending app imbes a scam, kitaem ti Panangriribuk dagiti online lending app.