Dusa ti Reckless Imprudence: Homicide, Injuries wenno Damage

Ti reckless imprudence ket panangpataud iti dangran gapu iti kinaliway a saan a mapakawan, nga awan ti panggep. Kastoy ti panangilawlawag ti Article 365:

Kitaen ti korte ti "employment or occupation, degree of intelligence, physical condition and other circumstances regarding persons, time and place" ti tao. Pagarigan, ti kinapudno a panagmaneho ti panggedan ti naidarum ket maysa kadagiti kasasaad nga ibilang ti korte.

Dusaen met ti Code ti simple imprudence, ti nalaglag-an a porma:

Ti darum ket ibagana ti resulta ti aramid a kinaliway, pagarigan "reckless imprudence resulting in homicide", "... in physical injuries" wenno "... in damage to property".

Agsaludsod ti Article 365 iti nalaka a saludsod: ania a krimen daytoy no inggagara koma nga inaramid? Ti sungbat ti mangikeddeng iti dusa.

Dagiti kabayag iti baba ket naggapu kadagiti tabla iti Articles 27 ken 76 ti Code.

Ipakita daytoy a tabla no ania ti ipalubos ti linteg, saan a ti sentensia a maala ti maysa a tao. Ipalubos ti Article 365 iti korte nga usaren ti "sound discretion" ken saanna nga iyaplikar dagiti kadawyan nga alagaden ti Article 64 maipapan kadagiti mitigating ken aggravating circumstance.

Adda maysa a laksid. Kuna ti Article 365 a saan a sumrek dagiti dusana no ti dusa para iti inggagara a krimen ket "equal to or lower than" dagiti adda iti umuna a dua a paragraph-na. Iti dayta a kaso, ipataw ti korte ti dusa a sumaruno a nababbaba a degree. Napateg daytoy kadagiti bassit a resulta kas iti slight physical injuries.

Saan nga ibaga ti Code iti Article 365 no ania a linteg ti kayat a sawen ti "the Automobile Law", isu a saanmi nga inaganan dayta ditoy.

Ti homicide ket madusa iti reclusion temporal (Article 249), a maysa nga afflictive penalty, isu a ti inggagara a panangpatay ket grave felony. Ngarud, ti ipapatay a pinataud ti reckless imprudence ket madusa iti arresto mayor in its maximum period agingga iti prision correccional in its medium period: 4 months and 1 day agingga iti 4 years and 2 months.

No ti ipapatay ket naaramid "with violation of the Automobile Law", ti dusa ket prision correccional in its medium and maximum periods: 2 years, 4 months and 1 day agingga iti 6 years.

Agpannuray iti kadagsen dagiti dunor, gapu ta dayta ti mangikeddeng no ania a krimen koma no inggagara. Iti mismo a teksto ti Code, kastoy ti panagsasaruno dagiti kategoria:

• Serious physical injuries a mangpataud iti kinamauyong, imbecility, impotence wenno kinabulsek (Article 263, item 1) ket addaan iti prision mayor, maysa nga afflictive penalty. Isu a grave felony dayta, ket ti dusa ti reckless imprudence ket 4 months and 1 day agingga iti 4 years and 2 months.
• Dagiti sabali a serious physical injuries (Article 263, items 2 agingga iti 4, kas iti pannakapukaw ti ima wenno ad-adu ngem 30 nga aldaw a saan a makatrabaho) ket addaan kadagiti correctional penalty. Isu a less grave felony dayta: 1 month and 1 day agingga iti 4 months.
• Less serious physical injuries (10 agingga iti 30 nga aldaw, Article 265) ket addaan iti arresto mayor, maysa met a less grave felony: 1 month and 1 day agingga iti 4 months.
• Slight physical injuries (1 agingga iti 9 nga aldaw, Article 266) ket addaan iti arresto menor, maysa a light felony. Ikeddeng ti Article 365 ti arresto menor in its maximum period (21 agingga iti 30 nga aldaw) para iti light felony, ngem ti laksid iti ngato ket mabalin a mangiturong iti nababbaba a dusa. Iti Ivler v. Modesto-San Pedro, ti driver a nangaklon iti basolna iti reckless imprudence resulting in slight physical injuries ket naipatawan iti public censure.

Ti korte ti mangikeddeng iti kategoria manipud iti medical nga ebidensia. Kitaen ti Physical injuries: serious, less serious wenno slight?

Multa laeng:

Ti dadael nga inggagara nga inaramid ket sabali a krimen. Kitaen ti Malicious mischief.

Maysa a kaso. Iti Ivler v. Modesto-San Pedro (2010), naidarum ti maysa a driver iti dua a kaso kalpasan ti maysa a banggaan: maysa para iti slight physical injuries ken maysa para iti homicide ken damage to property. Inaklonna ti basolna iti umuna ket naipatawan iti public censure. Dinismiss ti Supreme Court ti maikadua gapu iti double jeopardy (pannakaidarum iti maminduan para iti isu met laeng a krimen). Nagbatay dayta iti napalabas a desision, People v. Buan, a nangibaga a ti linteg ket "penalizes thus the negligent or careless act, not the result thereof". Dagiti resulta ket tumulong laeng a mangikeddeng iti dusa.

Isu nga amin dagiti ipapatay, dunor ken dadael a pinataud ti maysa nga aramid a kinaliway ket masapul a maidarum a sangsangkamaysa. Ti conviction wenno acquittal para iti maysa a resulta ket mangpawil iti maikadua a kaso para iti sabali a resulta ti isu met laeng nga aramid.

Kuna ti naudi a paragraph ti Article 365 a ti dusa a "next higher in degree" ket sumrek iti nakabasol "who fails to lend on the spot to the injured parties such help as may be in his hands to give". Kitaen ti Hit and run: dusa ti panangpanaw iti lugar ti aksidente.

Ti tao nga addaan iti criminal liability ket addaan met iti civil liability. Iti People v. Jugueta (2016), inkeddeng ti Supreme Court dagiti standard a kantidad. Para iti reckless imprudence resulting to homicide, dagitoy ket ₱50,000 a civil indemnity ken ₱50,000 a moral damages. Dagiti actual expense, kas iti gastos iti ospital ken panagitabon, ket masapul a mapaneknekan. Kitaen ti Mano ti damages para iti murder wenno homicide?

Wen. Iti sidong ti Rule 114, Section 4 ti Rules of Court, kalintegan ti bail (piansa) sakbay ti conviction para iti aniaman a krimen a saan a madusa iti death, reclusion perpetua wenno life imprisonment. Ti korte ti mangikeddeng iti kantidad. Kitaen ti Mano ti bail?

Saan nga ikeddeng dayta dagiti source a nabasami. Ilaksid ti Section 408(c) ti Local Government Code manipud iti barangay conciliation dagiti "Offenses punishable by imprisonment exceeding one (1) year or a fine exceeding Five thousand pesos (P5,000.00)". Dagiti kaso ti ipapatay iti sidong ti Article 365 ket mabalin a nabaybayag ngem maysa a tawen ti dusana. Ti multa para iti damage to property ket mangrugi iti ₱5,000 ket mabalin a ngumato maibatay iti pateg ti dadael. Awan ti nasarakanmi nga opisial nga issuance a mangiyaplikar iti daytoy nga alagaden kadagiti kaso ti Article 365. Agdamagka iti barangay-mo wenno iti opisina ti prosecutor, ken kitaem ti Masapul kadi nga umuna a mapanak iti barangay?

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Jun ket ag-text-text bayat nga agmanmaneho ket nadungparna ti likud ti maysa a jeepney. Tallo a pasahero ti addaan iti pasa (bruise) a pumimbag iti sumagmamano nga aldaw, ken nadadael ti bumper ti jeepney. Maibatay iti Ivler, maysa laeng a kaso daytoy ti reckless imprudence resulting in slight physical injuries and damage to property, saan nga uppat a naisina a kaso.

Ti tricycle ni Ana ket nadungparna ti maysa a magmagna, a natay. Ipagarup a nasarakan ti korte a naliway ni Ana ngem awan ti linteg ti trapiko a sinalungasingna. Ti inggagara a panangpatay ket homicide koma, maysa a grave felony, isu a ti dusa ket 4 months and 1 day agingga iti 4 years and 2 months. No pumanaw ni Ana nga awan ti tulong nga inted, ngumato ti dusa iti maysa a degree.

Rey ket inatrasna ti kotsena ket nadungparna ti ruangan ti kaarrubana. ₱12,000 ti gastos ti panangtarimaan ken awan ti nadunor. Ti multa ket manipud ₱12,000 agingga iti ₱36,000.

Makisaritaka iti abogado apaman a maidarum ti kaso wenno maipan ti complaint iti prosecutor, driver ka man wenno pamilia ti biktima. Mabalin a kitaen ti abogado no ania a resulta ken dusa ti sumrek, no nabingay ti kaso iti wagas a saan nga ipalubos ti Ivler, no kasano ti bail, ken no kasano ti agkiddaw wenno sumupiat iti damages. No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a tulong legal iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.