Adultery ken Concubinage: Ania ti Masapul a Paneknekan ken Dusa

Kuna ti Article 333 a ti adultery ket maaramid ti naasawaan a babai a makikaidda iti lalaki a saanna nga asawa, ken ti lalaki a makikaidda kenkuana bayat nga ammona a naasawaan ti babai, "even if the marriage be subsequently declared void" (uray no maideklara a void ti kasar kalpasanna). Isu a masapul nga ipakita ti prosecution:

• naasawaan ti babai;
• nakikaidda iti lalaki a saanna nga asawa; ken
• para iti lalaki, ammona a naasawaan ti babai.

Saan a kanayon a kasapulan ti direkta a pammaneknek iti aramid. Iti Valencia v. People (2024), kinuna ti Supreme Court a "proof of the sexual intercourse between a married woman and a man who is not her husband may be established by circumstantial evidence", kayatna a sawen, mabalin a paneknekan ti panagkaidda babaen ti circumstantial evidence. Iti dayta a kaso, napaneknekan ti kasar babaen ti marriage contract, ken naipakita ti pannakaammo ti lalaki babaen ti bukodna nga affidavit. Kinondenar ti Korte ti lalaki iti adultery.

Sakupen ti Article 334 ti lalaki nga asawa a mangaramid iti maysa kadagiti tallo a banag:

1. mangitaeng iti kabit iti conjugal dwelling (ti balay ti agassawa);
2. makikaidda, iti scandalous a kasasaad, iti babai a saanna nga asawa; wenno
3. makipagnaed iti babai iti aniaman a sabali a lugar.

Makabasol met ti babai no ammona a naasawaan ti lalaki. Iti Singgit v. People (2023), inlista ti Supreme Court dagitoy nga elemento ket inlawlawagna ti maikatlo a wagas. Kinunana a "the term "cohabit" means to dwell together, in the manner of husband and wife, for some period of time, as distinguished from occasional, transient interviews for unlawful intercourse." Kayatna a sawen, ti "cohabit" ket panagnaed a sangsangkamaysa a kas agassawa iti sumagmamano a panawen, saan a sagpaminsan a panagkita para iti panagkaidda. Para iti daytoy maikatlo a wagas, kinuna ti Korte a saan a napateg no pribado a lugar wenno conjugal dwelling ti lugar, ken saan a masapul a maipakita ti scandalous a kasasaad.

Isu a mabalin a saan nga umanay ti pammaneknek laeng iti panagkabit para iti concubinage. Masapul a mapaneknekan ti maysa kadagiti tallo a wagas.

Ababa ti maikadua a paragraph ti Article 334:

Naggapu dagiti kabayag iti Articles 27 ken 76. Iti sidong ti Article 87, ti tao a nasentensiaan iti destierro ket saan a mabalin a sumrek iti lugar wenno kadagiti lugar a nainaganan iti sentensia, wenno umasideg iti uneg ti radius nga inkeddeng ti sentensia. Awan ti multa nga ikeddeng ti dua nga article.

Para iti dua a krimen a sangsangkabay, kitaem ti adultery vs concubinage.

Saan a kas iti kaaduan a krimen ti pannakaidarum dagitoy. Kuna ti Rule 110, Section 5 ti Rules of Criminal Procedure a ti adultery ken concubinage "shall not be prosecuted except upon a complaint filed by the offended spouse", kayatna a sawen, maidarum laeng babaen ti reklamo ti naagrabiado nga asawa. Kuna met ti isu met laeng nga alagaden a saan a mabalin a rugian ti naagrabiado ti kaso no saanna nga iraman ti dua a nakabasol no agpada pay a sibibiag, ken saan met a mabalin no immanamong ti naagrabiado iti krimen wenno pinakawanna dagiti nakabasol.

Inyaplikar ti Supreme Court daytoy nga alagaden iti dua a kaso:

• Masapul a mairaman ti dua. Iti Busuego v. Office of the Ombudsman (2013), maysa a kaso ti concubinage, sinuportaran ti Korte ti bilin nga iraman ti dua a babai a nainaganan iti reklamo ti asawa a babai, imbes nga idismiss ti reklamo.
• Pammakawan sakbay ti panagidatag, para iti dua. Iti Alonte v. Savellano (1998), inadaw ti Korte ti maysa a nadaddaan a desision: ti pammakawan "must come before the institution of the criminal prosecution and must be for both offenders to be effective", kayatna a sawen, masapul a sakbay ti pannakarugi ti kaso ken para iti dua a nakabasol tapno agbalin nga epektibo.
• Ti panangpati a nagsardeng ket saan a pammakawan. Iti Busuego, kinuna ti asawa a babai a pinatina a nagsardengen ti asawana iti panagbabbabai. Inkeddeng ti Korte a saan daytoy a condonation (pammakawan) kadagiti espesipiko nga aramid a naidarum.

Mabalin. Iti XXX v. People (2024), kinuna ti Supreme Court, a nagtataripnong nga En Banc, a "the law itself includes marital infidelity as one of the forms of psychological violence" iti sidong ti Republic Act No. 9262, Section 5(i). Kayatna a sawen, ti mismo a linteg ket ibilangna ti panagkabit kas maysa a kita ti psychological violence. Iti dayta a kaso, ti panagkabit ti lalaki ket nangpataud iti mental ken emosional a ladingit ti asawana, ket nakondenar iti sidong dayta a linteg. Ti VAWC case ket naisina iti concubinage case ken addaan iti bukodna nga alagaden. Kitaem ti kasano ti agidatag iti VAWC case.

Wen, naisina a civil case dayta. Ti sexual infidelity ket maysa kadagiti rason ti legal separation iti sidong ti Article 55 ti Family Code. Kitaem ti grounds for legal separation. Ti panagasawa iti sabali a tao bayat nga adda pay ti umuna a kasar ket sabali a krimen: kitaem ti bigamy.

Addaan ti adultery ken concubinage iti correctional penalty. Iti sidong ti Article 90, dagiti krimen a madusa iti correctional penalty ket ag-prescribe (mapukaw ti kalintegan nga agidarum) iti sangapulo a tawen, malaksid kadagiti madusa iti arresto mayor, nga ag-prescribe iti lima a tawen. Kitaem ti prescription of crimes no kaano a mangrugi ti panawen.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Naammuan ni Ana a ti asawana a ni Ben ket nakipagnaed iti sabali a babai iti sabali nga ili iti adu a bulan. Ti panagnaed a sangsangkamaysa "for some period of time" iti aniaman a sabali a lugar ket maysa kadagiti tallo a wagas ti concubinage iti sidong ti Singgit. No agidatag ni Ana, masapul a nainaganan iti reklamo da Ben ken ti babai, no ammo ti babai a naasawaan ni Ben.

Ni Jose, maysa nga OFW, ket nakasarak kadagiti mensahe ken rekord ti hotel a mangipakita a ti asawana a ni Liza ket nagpalabas iti sumagmamano a rabii a kadua ni Mark, nga ammona a naasawaan ni Liza. Iti sidong ti Valencia, mabalin a paneknekan ti panagkaidda babaen ti circumstantial evidence. Masapul nga iraman ti reklamo ni Jose da Liza ken Mark.

Ni Rosa ket nagsurat iti asawana ken iti kaduana, sakbay a naidatag ti aniaman a kaso, a pakawanenna ida a dua. Iti sidong ti alagaden a nailawlawag iti Alonte, ti pammakawan iti dua a nakabasol sakbay ti panagidatag ket manglapped iti kaso. Ti prosecutor ken ti korte ti mangikeddeng no adda pudno a pammakawan a naited.

Makisaritaka iti abogado sakbay nga agidatag, gapu ta masapul nga aggapu ti reklamo iti naagrabiado nga asawa, masapul a mairaman ti dua, ken mabalin a malapdan babaen ti napalabas a pammakawan. Mabalin met nga ilawlawag ti abogado no ania ti pakainaigan ti criminal case iti legal separation, annulment wenno VAWC case, ken no ania a pammaneknek ti kasapulan. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.