Liable Bala ang Asawa sa mga Utang sang Iya Bana ukon Asawa?
Dasig nga sabat
Indi awtomatiko nga liable ang isa ka asawa sa tanan nga utang sang isa. Suno sa Family Code, ang common property (pagkabutang nga duha ang tag-iya) ang magabayad sang utang nga ginhimo sang mag-asawa, nga ginhimo sang isa nga may consent sang isa, ukon nga nakabenepisyo ang pamilya. Ang utang nga ginhimo sang isa lang nga wala sing consent ginabayad sang common property tubtob lang sa kantidad nga nakabenepisyo ang pamilya. Kon indi bastante ang common property para sini nga mga utang, ang mag-asawa magabayad gamit ang ila kaugalingon nga pagkabutang. Ang personal nga utang, multa kag indemnity may mas istrikto nga mga rule.
Diin nga regime ang nagaaplikar?
Halos pareho pero indi gid parehas ang mga rule para sa duha ka kinaandan nga regime. Ang mag-asawa nga nagpakasal suno sa Family Code nga wala sing prenuptial agreement may absolute community of property (Article 75); ang Article 94 ang nagalista sang mga utang sini. Ang mag-asawa nga yara sa conjugal partnership of gains, upod ang madamo nga nagpakasal antes sang 1988, nagasunod sa Articles 121 kag 122. Tan-awa ang Absolute community vs conjugal partnership.
Diin nga mga utang ang ginabayad sang common property?
Kon tupungon, pareho ang duha ka lista sa panguna nga mga utang:
| Utang | Absolute community (Art. 94) | Conjugal partnership (Art. 121) |
|---|---|---|
| Support sang mag-asawa, sang ila kabataan, kag sang legitimate nga kabataan sang bisan sin-o sa ila | Item (1) | Item (1) |
| Utang sang mag-asawa, sang isa nga may consent sang isa, ukon sang asawa nga administrator para sa kaayuhan sang community ukon partnership | Item (2) | Item (2) |
| Utang sang isa ka asawa nga wala sing consent sang isa | Item (3): "to the extent that the family may have been benefited" | Item (3): "to the extent that the family may have benefited" |
| Utang antes sang kasal | Item (7): "insofar as they have redounded to the benefit of the family" | Item (7): pareho nga pulong |
| Buhis, pagpakay-o, pag-eskwela ukon pagpauswag sang kaugalingon sang asawa, regalo sa kabataan para sa ila pag-eskwela | Items (4), (5), (6), (8) | Items (4), (5), (6), (8) |
| Gasto sa kaso sang mag-asawa batok sa isa kag isa | Item (10), luwas kon wala sing basehan ang kaso | Item (9), luwas kon wala sing basehan ang kaso |
Bahin sang Article 94:
(2) All debts and obligations contracted during the marriage by the designated administrator-spouse for the benefit of the community, or by both spouses, or by one spouse with the consent of the other; (3) Debts and obligations contracted by either spouse without the consent of the other to the extent that the family may have been benefited;
Pareho man ang ideya sang Article 121:
(3) Debts and obligations contracted by either spouse without the consent of the other to the extent that the family may have benefited;
Paano kon ang isa ka asawa nagpirma bilang guarantor para sa iban?
Dapat pamatud-an nga nakabenepisyo ang pamilya. Sa Ayala Investment & Development Corp. v. Court of Appeals (1998), nagpirma ang bana bilang surety para sa utang sang kompanya nga iya ginaobrahan, kag ginkuha sang ginautangan ang conjugal property. Nagbutang ang Court sang linya:
- Kon ang bana mismo ang nag-utang sang kuwarta para sa iya kaugalingon nga negosyo ukon propesyon, ang utang para sa kaayuhan sang conjugal partnership. "It is enough that the benefit to the family is apparent at the time of the signing of the contract." (bastante na nga klaro ang benepisyo sa pamilya sang ginpirmahan ang kontrata).
- Kon ang kuwarta nakadto sa iban nga tawo ukon kompanya kag surety ukon guarantor lang ang bana, "Proof must be presented to establish benefit redounding to the conjugal partnership." (dapat may pamatuod nga nakabenepisyo ang conjugal partnership). Wala sing presumption sang benepisyo.
Ginsunod sang Court ang rule nga ang ginautangan ang dapat magpamatuod nga ang utang para sa kaayuhan sang conjugal partnership. Ang malayo nga benepisyo, pareho sang posible nga mas malawig nga obra sang bana, "too small" (diutay gid) para isipon. Napierdi ang ginautangan.
Delikado bala ang kaugalingon nga pagkabutang sang mag-asawa?
Huo, para sa mga utang nga dapat bayaran sang common property. Siling sang ulihi nga paragraph sang duha ka article nga kon indi bastante ang common property, "the spouses shall be solidarily liable for the unpaid balance with their separate properties." Ang solidarily liable buot silingon nga masingil sang ginautangan ang bug-os nga nabilin nga balanse sa bisan sin-o sa mag-asawa.
Suno sa Article 94, indi ini nagaaplikar sa mga utang sa paragraph (9), nga ginapaathag sa idalom.
Paano ang personal nga utang, multa kag indemnity?
Ginakabig ini nga kaugalingon nga utang sang asawa, pero may reserba.
Absolute community. Sakop sang Article 94(9) ang mga utang antes sang kasal nga wala nakabenepisyo ang pamilya, ang support sang illegitimate nga kabataan sang bisan sin-o sa mag-asawa, kag ang liability "by reason of a crime or a quasi-delict" (tungod sa krimen ukon quasi-delict). Ginabayaran lang ini sang community "in case of absence or insufficiency of the exclusive property of the debtor-spouse" (kon wala ukon indi bastante ang exclusive property sang asawa nga nakautang), kag ang bayad ginakabig nga abanse nga ginabuhin sa bahin sang sina nga asawa kon i-liquidate na ang community.
Conjugal partnership. Siling sang Article 122 nga ang personal nga utang indi ginabayad sang partnership luwas tubtob lang sa kantidad nga nakabenepisyo ang pamilya, kag ang multa kag indemnity indi ginabayad sini. Dayon:
However, the payment of personal debts contracted by either spouse before the marriage, that of fines and indemnities imposed upon them, as well as the support of illegitimate children of either spouse, may be enforced against the partnership assets after the responsibilities enumerated in the preceding Article have been covered, if the spouse who is bound should have no exclusive property or if it should be insufficient; but at the time of the liquidation of the partnership, such spouse shall be charged for what has been paid for the purpose above-mentioned.
Sa Pana v. Heirs of Juanite (2012), ang asawa nga babayi nakonbikto sa murder kag ginmanduan nga magbayad sang civil indemnity. Siling sang Court nga ang indemnity "may be enforced against their conjugal assets after the responsibilities enumerated in Article 121 of the Family Code have been covered," (puwede kuhaon sa ila conjugal assets pagkatapos mabayaran ang mga obligasyon sa Article 121) nga indi na ginahulat nga i-liquidate ang partnership. Dapat anay siguraduhon sang trial court nga nabayaran na ina nga mga obligasyon sa Article 121.
Ginahigot bala sang negosyo ukon propesyon sang asawa ang common property?
Ang Article 73, nga gin-amend sang Republic Act No. 10572, nagatugot sa bisan sin-o sa mag-asawa nga magpraktis sang propesyon ukon magpadalagan sang negosyo nga wala sing consent sang isa. Kon magkontra ang isa ka asawa kag ang korte ang magdesisyon, siling sang article: "If the benefit accrued prior to the objection, the resulting obligation shall be enforced against the community property. If the benefit accrued thereafter, such obligation shall be enforced against the separate property of the spouse who has not obtained consent." Sa madali nga pagkasiling: kon ang benepisyo natabo antes sang pagkontra, ang community property ang magabayad; kon pagkatapos, ang separate property sang asawa nga wala nakakuha sang consent.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ramon kag Liza. Nagpirma si Ramon bilang surety para sa business loan sang iya abyan nga wala nagsugid kay Liza. Wala nagbayad ang abyan. Indi lang puwede singilon sang nagpautang ang ila conjugal property; suno sa Ayala Investment, dapat niya pamatud-an nga nakabenepisyo ang pamilya sa surety.
Nora kag Ben. Nag-utang si Nora sang kuwarta, nga may nasulat nga consent ni Ben, para ipakay-o ang balay sang pamilya. Ang community property ang magabayad sang utang (Article 94(2)). Kon indi ini bastante, ang mag-asawa ang magabayad sang nabilin nga balanse gamit ang ila kaugalingon nga pagkabutang.
Para sa pagsingil sang utang sa kabilugan, tan-awa ang Utang kag pagsingil kag Pagkabutang sang mag-asawa.
San-o ka nagakinahanglan sang abogado?
Magpakig-istorya sa abogado kon may ginautangan nga nagatinguha nga magsingil sa common property ukon sa imo kaugalingon nga pagkabutang para sa utang sang imo asawa, ukon kon may order ang korte nga levy. Masusi sang abogado ang inyo property regime, kon nagtugot ka, kag kon mapamatud-an sang ginautangan nga nakabenepisyo ang pamilya.
Kon indi mo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Liable bala ang asawa nga babayi sa utang sang iya bana sa Pilipinas?
Depende sa utang. Ang common property ang magabayad sang utang nga ginhimo sang mag-asawa, sang isa nga may consent sang isa, ukon sang asawa nga administrator para sa kaayuhan sang pamilya, kag sang utang sang isa nga wala sing consent tubtob lang sa kantidad nga nakabenepisyo ang pamilya (Articles 94 kag 121).
Makuha bala sang ginautangan ang conjugal property para sa utang nga gin-guarantee sang akon asawa para sa iya abyan?
Indi awtomatiko. Sa Ayala Investment v. Court of Appeals (1998), siling sang Supreme Court nga wala sing presumption nga ang surety contract sang bana para sa kaayuhan sang conjugal partnership; dapat pamatud-an sang ginautangan nga nakabenepisyo ang pamilya.
Sin-o ang dapat magpamatuod nga nakabenepisyo ang pamilya?
Ang ginautangan. Sa Ayala Investment v. Court of Appeals (1998), ginsunod sang Court ang rule nga ang ginautangan nga nagasiling nga ang utang para sa kaayuhan sang conjugal partnership amo ang dapat magpamatuod sini.
Delikado bala ang kaugalingon nga pagkabutang sang mag-asawa kon indi bastante ang common property?
Huo, para sa mga utang nga dapat bayaran sang common property. Siling sang Articles 94 kag 121 nga ang mag-asawa solidarily liable sa nabilin nga balanse gamit ang ila separate properties. Suno sa Article 94, indi ini nagaaplikar sa mga butang sa paragraph (9).
Mabayaran bala sang conjugal property ang multa ukon indemnity nga ginpatuman sa isa ka asawa?
Suno sa Article 122, huo, pero pagkatapos lang mabayaran ang mga obligasyon sa Article 121 kag kon wala sing exclusive property ang asawa ukon indi ini bastante. Sa Pana v. Heirs of Juanite (2012), gintugot ini sang Court para sa civil indemnity sa isa ka kaso sang murder.
Mangin utang bala sang duha ang mga utang antes sang kasal?
Tubtob lang sa kantidad nga nakabenepisyo ang pamilya (Articles 94(7) kag 121(7)). Ang iban nga utang antes sang kasal ginabayad sang common property bilang abanse lang, pagkatapos maubos ang kaugalingon nga pagkabutang sang nakautang, kag ginabuhin sa bahin sang sina nga asawa sa liquidation.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?