Article 109 sang Family Code: Exclusive property sang kada asawa
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 109?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
The following shall be the exclusive property of each spouse:
(1) That which is brought to the marriage as his or her own;
(2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title;
(3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and
(4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ginalista sang Article 109 sang Family Code ang propiedad nga nagapabilin nga exclusive property (kaugalingon nga propiedad) sang kada asawa sa conjugal partnership of gains. Sakop sini ang gindala sang kada asawa sa kasal, ang nabaton sang kada isa nga libre samtang kasado (pareho sang panublion ukon donasyon), ang ginbaylo ukon gin-redeem gamit ang kaugalingon nga propiedad sang amo nga asawa, kag ang ginbakal gamit ang kaugalingon nga kuwarta sang amo nga asawa. Ang tanan nga iban nga nakuha samtang kasado ginapresume nga conjugal suno sa Article 116.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Marites: lote nga ginbakal gamit ang ginpanubli nga kuwarta
Si Marites kag si Jun yara sa conjugal partnership. Pagkatapos sang ila kasal, nakapanubli si Marites sang kuwarta halin sa iya nanay kag gingamit niya ini sa pagbakal sang lote. Ginbakal ang lote samtang kasado, gani ginapresume ini nga conjugal; pero kon mapamatud-an niya nga ginbakal ini gamit ang iya exclusive nga kuwarta, iya exclusive property ini suno sa Article 109(4).
Arturo: balay nga iya na antes sang kasal
May balay na si Arturo antes sia nagpakasal kay Celia sa idalom sang conjugal partnership. Gindala ang balay sa kasal bilang iya kaugalingon, gani nagapabilin ini nga iya exclusive property suno sa Article 109(1).
Mga hinimo-himo lang ini nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang pamatuod nga exclusive ang propiedad halin sa ebidensya pareho sang deed of sale, rekord sa bangko kag mga papeles sang estate; ginatimbang ini sang korte sa kada kaso.
- Para sa pagbaligya sang propiedad samtang kasado, tan-awa ang mahimo bala ibaligya sang asawa ang conjugal property nga wala sang pahanugot?
- Para sa mas daku nga larawan, tan-awa ang topic nga propiedad sang mag-asawa kag ang kahulugan sang conjugal partnership of gains.
Ano ang ginasiling sang Article 109?
The following shall be the exclusive property of each spouse: (1) That which is brought to the marriage as his or her own; (2) That which each acquires during the marriage by gratuitous title; (3) That which is acquired by right of redemption, by barter or by exchange with property belonging to only one of the spouses; and (4) That which is purchased with exclusive money of the wife or of the husband.
Ano ang buot silingon sang apat ka item?
| Item | Sa simple nga pulong | Halimbawa |
|---|---|---|
| (1) Gindala sa kasal | Propiedad nga tag-iya na sang asawa sang adlaw sang kasal | Lote nga ginbakal sang soltero pa |
| (2) Gratuitous title | Propiedad nga nabaton nga libre samtang kasado | Panublion ukon donasyon sa isa ka asawa |
| (3) Redemption, barter, exchange | Propiedad nga nagbulos sa propiedad sang isa lang ka asawa | Kotse nga nakuha baylo sa motorsiklo nga iya na antes sang kasal |
| (4) Exclusive nga kuwarta | Propiedad nga ginbakal gamit ang kuwarta nga iya sang isa lang ka asawa | Condo unit nga ginbayaran gamit ang kuwarta nga ginpanubli sang isa ka asawa |
Kay sin-o nagaaplikar ang Article 109?
Ang Article 109 yara sa kapitulo parte sa conjugal partnership of gains. Nagaaplikar ini nga regime kon:
- ginpili ini sang mga magapakasal pa lang sa ila marriage settlement (Article 75); ukon
- natukod na ang conjugal partnership antes nag-epekto ang Family Code (Article 105, nga wala ginadaot ang vested rights ukon kinamatarong nga naangkon na).
Kon wala sang ginpirmahan nga marriage settlement ang mag-asawa, siling sang Article 75 nga absolute community of property ang nagadumala. Sa sini nga regime, sa pihak nga bahin nagasugod ang rule: ginasulod sang Article 91 sa community ang tanan nga propiedad nga tag-iya sang mag-asawa sang tion sang kasal ukon nakuha pagkatapos, luwas kon iban ang ginasiling sang Code ukon sang marriage settlements. Dayon ginabulag sang Article 92 ang tatlo lang ka sahi sang propiedad:
- propiedad nga nakuha samtang kasado paagi sa gratuitous title, kag ang mga bunga kag kita sini, luwas kon ginsiling sang donor, testator ukon grantor nga bahin ini sang community;
- propiedad para sa personal kag exclusive nga gamit sang bisan sin-o sa mag-asawa, luwas ang alahas, nga bahin sang community;
- propiedad nga nakuha antes sang kasal sang asawa nga may legitimate descendants sa nauna nga kasal, kag ang mga bunga kag kita sini.
Gani ang balay nga tag-iya na antes sang kasal exclusive sa conjugal partnership (Article 109(1)) pero, bilang rule, bahin sang community sa absolute community (Article 91).
Para sa bug-os nga pagkompara sang duha ka regime, tan-awa ang absolute community vs conjugal partnership.
Sin-o ang dapat magpamatuod nga exclusive ang propiedad?
Ang asawa nga nagasiling sini. Ginapresume sang Article 116 nga conjugal ang tanan nga propiedad nga nakuha samtang kasado, bisan kay sin-o nga ngalan ini nakabutang, luwas kon mapamatud-an ang kabaliskad. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Supreme Court nga ang burden (palas-anon) sang pagpamatuod nga exclusive property sang asawa ang isa ka propiedad yara sa partido nga nagasiling sini, kag ang ebidensya dapat clear and convincing (klaro kag makapasalig). Indi bastante ang mga tax declaration sa ngalan sang isa ka asawa.
Masami nga pamangkot
Ano ang exclusive property sang asawa sa conjugal partnership?
Apat ka sahi ang ginalista sang Article 109 sang Family Code: ang gindala sang kada asawa sa kasal bilang iya kaugalingon; ang nakuha sang kada isa samtang kasado paagi sa gratuitous title (wala ginbayaran); ang nakuha paagi sa redemption, barter ukon exchange gamit ang propiedad sang isa lang ka asawa; kag ang ginbakal gamit ang exclusive nga kuwarta sang asawa nga babayi ukon sang bana.
Conjugal bala ang panublion nga nabaton samtang kasado?
Sa conjugal partnership, ang propiedad nga nakuha sang kada asawa samtang kasado paagi sa gratuitous title, pareho sang panublion ukon donasyon, iya exclusive property (Article 109(2)).
Nagaaplikar bala ang Article 109 sa tanan nga mag-asawa?
Indi. Bahin ini sang kapitulo parte sa conjugal partnership of gains. Suno sa Article 75, ang mag-asawa nga nagpakasal nga wala sang marriage settlement yara sa absolute community of property, diin ang mga ginbulag yara sa Article 92. Ginaaplikar sang Article 105 ang mga rule sang conjugal partnership sa mag-asawa nga nagpili sini kag sa mga conjugal partnership nga yara na antes sang Family Code.
Exclusive bala dayon ang duta nga nakapangalan sa isa lang ka asawa?
Indi. Ginapresume (ginakabig) sang Article 116 nga conjugal ang propiedad nga nakuha samtang kasado, bisan nakarehistro sa ngalan sang isa lang ka asawa. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Supreme Court nga ang titulo ukon tax declaration sa ngalan sang isa ka asawa indi makapukan sang sini nga presumption.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?