Article 116 sang Family Code: Propiedad nga ginapresume nga conjugal
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 116?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 116 sang Family Code nga ang tanan nga propiedad nga nakuha samtang kasado ginapresume (ginakabig) nga conjugal, bisan ginbakal, ginkontrata ukon ginrehistro ini sa ngalan sang isa lang ka asawa. Mahimo mapukan ang presumption, pero paagi lang sa pamatuod. Duha ka butang ang ginapangayo sang Supreme Court: una, nga nakuha ang propiedad samtang kasado; dayon, clear and convincing nga ebidensya halin sa bisan sin-o nga nagasiling nga iya lang ini sang isa ka asawa.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Marites: lote sa iya ngalan
Duha ka tuig pagkatapos nagpakasal kay Jun sa idalom sang conjugal partnership, nagbakal si Marites sang lote kag ginrehistro ini sa iya lang ngalan. Ginapresume nga conjugal ang lote suno sa Article 116. Para kabigon ini nga iya lang, dapat niya pamatud-an, halimbawa, nga ginbayaran niya ini gamit ang kuwarta nga iya lang gid, pareho sang panublion (Article 109(4)).
Boy: uma nga wala sang petsa sang pagbakal
Ang titulo sang uma sa ngalan ni Boy, pero wala sang may makapakita kon ginbakal niya ini antes ukon pagkatapos sang iya kasal. Suno sa ruling sa Metrobank, indi mag-obra ang presumption sang conjugal nga pagpanag-iya kon wala sang pamatuod nga nakuha ang uma samtang kasado.
Mga hinimo-himo lang ini nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Importante ang presumption kon ang conjugal property ginabaligya, ginasangla, ginakuha tungod sa utang ukon ginapartida pagkatapos sang kamatayon ukon pagbulag.
- Ang Article 116 yara sa kapitulo parte sa conjugal partnership of gains. Para sa mag-asawa nga yara sa absolute community, tan-awa ang absolute community vs conjugal partnership.
- Para sa pagbaligya sang isa ka asawa, tan-awa ang mahimo bala ibaligya sang asawa ang conjugal property nga wala sang pahanugot?; pagkatapos mapatay ang asawa, tan-awa ang pagbaligya sang conjugal property pagkatapos mapatay ang asawa.
- Ang mga indi kasado nagasunod sa iban nga rules; tan-awa ang propiedad sang mga live-in partner.
Ano ang ginasiling sang Article 116?
All property acquired during the marriage, whether the acquisition appears to have been made, contracted or registered in the name of one or both spouses, is presumed to be conjugal unless the contrary is proved.
Paano nagaobra ang presumption?
Ginaaplikar ini sang mga korte sa duha ka tikang:
- Nakuha bala ang propiedad samtang kasado? Ang partido nga nagasandig sa presumption dapat magpakita anay sini. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), sa pag-aplikar sang kapareho sang Article 116 sa Civil Code, siling sang Korte nga ang pamatuod nga nakuha ini samtang kasado isa ka condition sine qua non (kondisyon nga indi gid mahimo kulang) para sa presumption. Kon wala sang pamatuod kon san-o nakuha ang propiedad, ang titulo sa ngalan sang isa ka asawa nagapakita nga iya ini sang amo nga asawa.
- May clear and convincing bala nga pamatuod nga exclusive ini? Kon napakita na nga nakuha ini samtang kasado, ginapresume nga conjugal ang propiedad. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Korte nga ang burden sang pagpamatuod nga exclusive ang propiedad yara sa partido nga nagasiling sini, kag ang ebidensya dapat clear and convincing (klaro kag makapasalig).
Ano ang indi makapukan sang presumption?
Halin sa Villanueva v. Court of Appeals (2004):
- Titulo ukon tax declaration sa isa ka ngalan. Indi mapukan ang presumption tungod lang nga ang certificate of title ukon ang tax declaration sa ngalan lang sang isa ka asawa.
- Pagpuyo nga bulag. Ang pagpuyo sang isa ka asawa upod sa iban nga tawo, bisan sa malawig nga panahon, indi nagautod sang higot sang kasal nga nagapadayon pa. Ang propiedad nga nakuha samtang nagapadayon ang amo nga kasal nagpabilin nga ginapresume nga conjugal.
Sa amo man nga kaso, gin-aplikar sang Korte ang mga rule sang Family Code parte sa conjugal partnership sa mag-asawa nga nagpakasal antes nag-epekto ang Code, suno sa ginasiling sang Article 105.
Ano ang makapukan sini?
Pamatuod nga ang propiedad sakop sang isa sa mga item sang exclusive property sa Article 109: halimbawa, nga ginpanubli ukon gin-donar ini sa isa ka asawa, nabaton bilang baylo sa propiedad sang isa lang ka asawa, ukon ginbakal gamit ang kuwarta nga iya sang isa lang ka asawa.
Masami nga pamangkot
Conjugal bala ang propiedad nga sa ngalan lang sang akon asawa?
Ginapresume ini nga conjugal kon nakuha ini samtang kasado. Siling sang Article 116 sang Family Code, nagaaplikar ini bisan ang pagkuha daw ginhimo, ginkontrata ukon ginrehistro sa ngalan sang isa ukon sang duha ka asawa, luwas kon mapamatud-an ang kabaliskad.
Sin-o ang dapat magpamatuod nga exclusive ang isa ka propiedad?
Ang tawo nga nagasiling sini. Sa Villanueva v. Court of Appeals (2004), siling sang Supreme Court nga ang burden sang pagpamatuod nga exclusive property sang asawa ang propiedad yara sa partido nga nagasiling sini, kag ang ebidensya dapat clear and convincing.
Mapukan bala sang titulo ukon tax declaration sa ngalan sang isa ka asawa ang presumption?
Indi. Sa Villanueva (2004), siling sang Korte nga indi mapukan ang presumption tungod lang nga ang certificate of title ukon ang tax declaration sa ngalan lang sang isa ka asawa.
Ano ang dapat ipakita antes magaplikar ang presumption?
Nga nakuha ang propiedad samtang kasado. Sa Metropolitan Bank and Trust Co. v. Pascual (2008), sa pag-aplikar sang rule sang Civil Code nga ginpadayon sang Article 116, siling sang Korte nga ang pamatuod nga nakuha ini samtang kasado isa ka condition sine qua non (kondisyon nga indi mahimo kulang) para mag-obra ang presumption.
Ginapundo bala sang separation in fact ang presumption?
Indi sa iya lang. Sa Villanueva, nagpuyo ang isa ka asawa upod sa iban nga tawo sa malawig nga panahon, pero siling sang Korte nga wala ini nag-utod sang higot sang kasal nga nagapadayon pa, kag ang propiedad nga nakuha samtang nagapadayon ang kasal nagpabilin nga ginapresume nga conjugal.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?