Adultery kag Concubinage: Ano ang Dapat Pamatud-an kag ang Silot

Siling sang Article 333 nga ang adultery ginahimo sang babaye nga may asawa nga nakighilawas sa lalaki nga indi niya bana, kag sang lalaki nga nakighilawas sa iya nga nakahibalo nga may asawa sia, "even if the marriage be subsequently declared void" (bisan ideklara pa nga void ang kasal sa ulihi). Gani dapat ipakita sang prosecution nga:

• may asawa ang babaye;
• nakighilawas sia sa lalaki nga indi niya bana; kag
• para sa lalaki, nakahibalo sia nga may asawa ang babaye.

Indi pirme kinahanglan ang direkta nga pamatuod sang buhat. Sa Valencia v. People (2024), siling sang Supreme Court nga "proof of the sexual intercourse between a married woman and a man who is not her husband may be established by circumstantial evidence." Buot silingon, puede ini pamatud-an paagi sa circumstantial evidence. Sa sina nga kaso, ang kasal ginpamatud-an sang marriage contract, kag ang pagkahibalo sang lalaki ginpakita sang iya mismo nga affidavit. Ginpakasala sang Korte ang lalaki sang adultery.

Sakop sang Article 334 ang bana nga naghimo sang isa sa tatlo ka butang:

1. nagapaistar sang kerida sa conjugal dwelling;
2. nakighilawas, sa makahuluya nga kahimtangan (scandalous circumstances), sa babaye nga indi niya asawa; ukon
3. nagaistar upod sa iya (cohabit) sa bisan diin nga iban nga lugar.

May sala man ang babaye kon nakahibalo sia nga may asawa ang lalaki. Sa Singgit v. People (2023), ginlista sang Supreme Court ini nga mga elements kag ginpaathag ang ikatlo nga paagi. Siling sini nga "the term "cohabit" means to dwell together, in the manner of husband and wife, for some period of time, as distinguished from occasional, transient interviews for unlawful intercourse." Buot silingon, ang "cohabit" amo ang pag-istar nga magkaupod pareho sang mag-asawa sa isa ka tion, indi lang ang panalagsa nga pagkitaay para maghilawas. Para sa sini nga ikatlo nga paagi, siling sang Korte, wala labot kon pribado nga lugar ukon conjugal dwelling, kag indi kinahanglan ipakita ang scandalous circumstances.

Gani puede nga indi bastante ang pamatuod nga may relasyon lang para sa concubinage. Dapat mapamatud-an ang isa sa tatlo ka paagi.

Malip-ot ang ikaduha nga paragraph sang Article 334:

Ang mga kalawigon halin sa Articles 27 kag 76. Suno sa Article 87, ang tawo nga ginsentensyahan sang destierro indi puede magsulod sa lugar ukon mga lugar nga ginangalanan sa sentensya, kag indi man puede maglapit sa sulod sang radius nga ginbutang sang sentensya. Wala sang multa nga ginbutang ang duha ka article.

Para makita ang duha ka krimen nga magtupad, tan-awa ang adultery vs concubinage.

Indi ini ginaprosecute pareho sang kalabanan nga krimen. Siling sang Rule 110, Section 5 sang Rules of Criminal Procedure nga ang adultery kag concubinage "shall not be prosecuted except upon a complaint filed by the offended spouse", buot silingon, kinahanglan may reklamo halin sa ginsalaan nga asawa. Siling man sang pareho nga rule nga indi makasugod sang kaso ang ginsalaan kon indi niya iupod ang duha ka nakasala kon buhi pa sila nga duha, kag indi man kon nagsugot sia sa sala ukon ginpatawad niya ang mga nakasala.

Gin-apply sang Supreme Court ini nga rule sa duha ka kaso:

• Dapat iupod ang duha. Sa Busuego v. Office of the Ombudsman (2013), isa ka kaso sang concubinage, ginpabilin sang Korte ang mando nga iupod ang duha ka babaye nga ginangalanan sa reklamo sang asawa imbes nga i-dismiss ini.
• Pardon antes mag-file, para sa duha. Sa Alonte v. Savellano (1998), ginkutlo sang Korte ang isa ka mas daan nga desisyon: ang pardon "must come before the institution of the criminal prosecution and must be for both offenders to be effective", buot silingon, dapat antes sang kaso kag para sa duha ka nakasala.
• Ang pagpati nga nag-untat na indi pardon. Sa Busuego, siling sang asawa nga nagpati sia nga nag-untat na ang iya bana sa pagpangbabaye. Siling sang Korte nga indi ini condonation (pagpatawad) sang mismo nga mga buhat nga ginkaso.

Puede. Sa XXX v. People (2024), ang Supreme Court, nga nagpungko En Banc, nagsiling nga "the law itself includes marital infidelity as one of the forms of psychological violence" suno sa Republic Act No. 9262, Section 5(i). Buot silingon, ang pagkadi-matutom sa asawa isa ka klase sang psychological violence. Sa sina nga kaso, ang pagkadi-matutom sang bana nagtuga sang mental kag emotional nga pag-antos sang iya asawa, kag ginpakasala sia suno sa sina nga layi. Ang VAWC case lain sa concubinage case kag may kaugalingon ini nga mga patakaran. Tan-awa ang paano mag-file sang VAWC case.

Huo, lain nga civil case ina. Ang sexual infidelity isa sa mga rason (grounds) para sa legal separation suno sa Article 55 sang Family Code. Tan-awa ang mga ground para sa legal separation. Ang pagpakasal sa iban nga tawo samtang may una pa nga kasal lain nga krimen: tan-awa ang bigamy.

Ang adultery kag concubinage may correctional penalties. Suno sa Article 90, ang mga krimen nga ginasilutan sang correctional penalty nagaprescribe (nagaexpire ang kaso) sa napulo ka tuig, luwas sa mga ginasilutan sang arresto mayor, nga nagaprescribe sa lima ka tuig. Tan-awa ang prescription of crimes para mahibaluan kon san-o nagasugod ang kuenta.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Nahibaluan ni Ana nga ang iya bana nga si Ben nagaistar upod sa iban nga babaye sa iban nga banwa sang pila na ka bulan. Ang pag-istar nga magkaupod "for some period of time" sa bisan diin nga iban nga lugar isa sa tatlo ka paagi sang concubinage suno sa Singgit. Kon mag-file si Ana, dapat ginangalanan sang reklamo si Ben kag ang babaye, kon nakahibalo ang babaye nga may asawa si Ben.

Si Jose, isa ka OFW, nakakita sang mga mensahe kag rekord sang hotel nga nagapakita nga ang iya asawa nga si Liza nagpalipas sang mga gab-i upod kay Mark, nga nakahibalo nga may asawa sia. Suno sa Valencia, puede mapamatud-an ang paghilawas paagi sa circumstantial evidence. Kon magreklamo si Jose, dapat iupod niya sa reklamo si Liza kag si Mark.

Si Rosa nagsiling sa iya bana kag sa kaupod sini, sa sulat, antes may kaso nga na-file, nga ginapatawad niya sila nga duha. Suno sa patakaran nga ginpaathag sa Alonte, ang pardon sa duha ka nakasala antes mag-file nagapugong sa kaso. Kon may matuod nga pardon nga ginhatag, ang prosecutor kag ang korte ang magadesisyon.

Makighambal sa abogado antes mag-file, kay ang reklamo dapat halin sa ginsalaan nga asawa, dapat may upod nga duha ka nakasala, kag puede mapunggan sang pardon nga ginhatag anay. Puede man ipaathag sang abogado kon ano ang labot sang criminal case sa legal separation, annulment ukon VAWC case, kag ano nga ebidensya ang kinahanglan. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.