Adultery ug Concubinage: Unsay Pamatud-an ug Unsa ang Silot?

Ang Article 333 nag-ingon nga ang adultery mahimo sa minyo nga babaye nga nakighilawas sa lalaki nga dili iyang bana, ug sa lalaki nga nakighilawas niya samtang nahibalo nga minyo siya, "even if the marriage be subsequently declared void" (bisan kung sa ulahi ideklara nga void ang kaminyoon). Busa kinahanglan ipakita sa prosecution nga:

• minyo ang babaye;
• nakighilawas siya sa lalaki nga dili iyang bana; ug
• para sa lalaki, nahibalo siya nga minyo ang babaye.

Dili kanunay kinahanglan ang direkta nga pruweba sa buhat. Sa Valencia v. People (2024), giingon sa Supreme Court nga "proof of the sexual intercourse between a married woman and a man who is not her husband may be established by circumstantial evidence." (ang pakighilawas mahimong pamatud-an pinaagi sa circumstantial evidence). Niana nga kaso, ang kaminyoon napamatud-an pinaagi sa marriage contract, ug ang kahibalo sa lalaki napakita pinaagi sa iyang kaugalingong affidavit. Gi-convict siya sa Court sa adultery.

Ang Article 334 naglangkob sa bana nga mohimo sa usa niining tulo:

1. nagpapuyo og kabit sa conjugal dwelling;
2. nakighilawas, sa scandalous circumstances, sa babaye nga dili iyang asawa; o
3. nagpuyo uban niya sa bisan asang laing lugar.

Sad-an pud ang babaye kung nahibalo siya nga minyo ang lalaki. Sa Singgit v. People (2023), gilista sa Supreme Court kini nga mga elemento ug gipatin-aw ang ikatulo nga paagi. Giingon niini nga "the term "cohabit" means to dwell together, in the manner of husband and wife, for some period of time, as distinguished from occasional, transient interviews for unlawful intercourse." (ang "cohabit" nagpasabot nga nagpuyo nga magkauban sama sa bana ug asawa sulod sa pipila ka panahon, dili lang panagsa nga pagkita aron makighilawas). Para niining ikatulo nga paagi, matud sa Court, dili importante kung pribado o conjugal dwelling ba ang lugar, ug dili kinahanglan ipakita ang scandalous circumstances.

Busa ang pruweba sa affair ra basin dili igo para sa concubinage. Kinahanglan mapamatud-an ang usa sa tulo ka paagi.

Mubo ra ang ikaduhang paragraph sa Article 334:

Ang mga gidugayon gikan sa Articles 27 ug 76. Ubos sa Article 87, ang tawo nga gisentensyahan og destierro dili makasulod sa lugar o mga lugar nga gingalan sa sentensya, ug dili makaduol sulod sa radius nga gitakda sa sentensya. Walay multa nga gitakda sa duha ka article.

Para sa duha ka krimen nga magkatupad, tan-awa ang adultery vs concubinage.

Kini nga mga krimen dili ma-prosecute sama sa kadaghanan. Ang Rule 110, Section 5 sa Rules of Criminal Procedure nag-ingon nga ang adultery ug concubinage "shall not be prosecuted except upon a complaint filed by the offended spouse." (ma-prosecute lang kung naay complaint sa offended spouse). Ang samang lagda nag-ingon nga dili makasugod og kaso ang offended party kung dili niya iapil ang duha ka sad-an kung buhi pa silang duha, ug dili usab kung miuyon siya sa krimen o gipasaylo niya ang mga nakasala.

Gigamit sa Supreme Court kini nga lagda sa duha ka kaso:

• Kinahanglan iapil ang duha. Sa Busuego v. Office of the Ombudsman (2013), usa ka kaso sa concubinage, gipaluyohan sa Court ang mando nga iapil ang duha ka babaye nga gingalan sa complaint sa asawa imbes nga i-dismiss kini.
• Pardon sa wala pa mag-file, para sa duha. Sa Alonte v. Savellano (1998), gikutlo sa Court ang usa ka karaang desisyon: ang pardon "must come before the institution of the criminal prosecution and must be for both offenders to be effective" (kinahanglan mauna sa pag-file sa kaso ug para sa duha ka nakasala aron mapuslan).
• Ang pagtuo nga mihunong na dili pardon. Sa Busuego, ang asawa miingon nga nagtuo siya nga mihunong na ang iyang bana sa pagpangbabaye. Giingon sa Court nga dili kini condonation (pagpasaylo) sa mga piho nga buhat nga gikaso.

Mahimo. Sa XXX v. People (2024), ang Supreme Court, nga naglingkod En Banc, miingon nga "the law itself includes marital infidelity as one of the forms of psychological violence" (ang balaod mismo nag-apil sa pagluib sa kapikas isip usa ka porma sa psychological violence) ubos sa Republic Act No. 9262, Section 5(i). Niana nga kaso, ang pagluib sa bana nakahatag og mental ug emotional nga kasakit sa iyang asawa, ug gi-convict siya ubos sa maong balaod. Ang VAWC case lahi sa concubinage case ug naay kaugalingong mga lagda. Tan-awa ang unsaon pag-file og VAWC case.

Oo, lahi kana nga civil case. Ang sexual infidelity (pagluib sa kapikas) usa sa mga ground sa legal separation ubos sa Article 55 sa Family Code. Tan-awa ang mga ground sa legal separation. Ang pagpakasal sa laing tawo samtang naa pa ang unang kaminyoon lahi nga krimen: tan-awa ang bigamy.

Ang adultery ug concubinage naay correctional penalties. Ubos sa Article 90, ang mga krimen nga gisilotan og correctional penalty mo-prescribe sulod sa napulo ka tuig, gawas sa gisilotan og arresto mayor, nga mo-prescribe sulod sa lima ka tuig. Tan-awa ang prescription of crimes kung kanus-a magsugod ang ihap sa panahon.

Kini mga hinimo-himo nga ehemplo aron ipakita kung unsaon paggamit ang mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Nahibaw-an ni Ana nga ang iyang bana nga si Ben nagpuyo uban sa laing babaye sa laing lungsod sulod sa pipila ka bulan. Ang pagpuyo nga magkauban "for some period of time" (sulod sa pipila ka panahon) sa bisan asang laing lugar usa sa tulo ka paagi sa concubinage sumala sa Singgit. Kung mo-file si Ana, kinahanglan nakangalan sa complaint si Ben ug ang babaye, kung nahibalo ang babaye nga minyo si Ben.

Si Jose, usa ka OFW, nakakita og mga mensahe ug hotel records nga nagpakita nga ang iyang asawa nga si Liza nagpalabay og mga gabii uban kang Mark, nga nahibalo nga minyo si Liza. Sumala sa Valencia, ang pakighilawas mahimong pamatud-an pinaagi sa circumstantial evidence. Ang complaint ni Jose kinahanglan mag-apil kang Liza ug Mark.

Si Rosa misulti sa iyang bana ug sa partner niini pinaagi sa sulat, sa wala pa ma-file ang bisan unsang kaso, nga gipasaylo niya silang duha. Sumala sa lagda nga gipatin-aw sa Alonte, ang pardon sa duha ka nakasala sa wala pa mag-file makapugong sa kaso. Ang prosecutor ug ang korte ang modesisyon kung naay tinuod nga pardon.

Pakigsulti sa abogado sa dili pa ka mo-file, kay ang complaint kinahanglan gikan sa offended spouse, kinahanglan mag-apil sa duha ka partido, ug mapugngan sa nauna nga pardon. Ang abogado makapatin-aw usab kung unsay kalambigitan sa criminal case sa legal separation, annulment o VAWC case, ug unsang ebidensya ang kinahanglan. Kung dili nimo maabot ang bayad, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug ubang kapilian.