Alarms and Scandals: Krimen Bala ang Hubog nga Gahod nga Kaingod?
Dasig nga sabat
Ang alarms and scandals isa ka light felony (magaan nga krimen) suno sa Article 155 sang Revised Penal Code. Apat ka buhat ang ginasilutan sini: pagpabuto sang rocket, paputok ukon iban nga explosive sa banwa ukon publiko nga lugar para magpakulba ukon magpeligro; pag-upod sa charivari ukon iban nga magulo nga tilipunan; pagsamok sa kalinong sang publiko sa gab-i; kag paghimo sang gamo ukon eskandalo sa publiko nga lugar, hubog man ukon indi. Ang silot amo ang arresto menor (1 tubtob 30 ka adlaw) ukon multa nga tubtob ₱40,000. Ang pagpabuto sang pusil sa hangin indi na sakop diri: kutob sang 2022, lain na ini nga krimen suno sa Article 254.
Ano ang siling sang Article 155?
Ang Article 155, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951 (2017) kag Republic Act No. 11926 (2022), amo ini:
The penalty of arresto menor or a fine not exceeding Forty thousand pesos (P40,000) shall be imposed upon:
- Any person who within any town or public place, shall discharge any rocket, firecracker, or other explosives calculated to cause alarm or danger;
- Any person who shall instigate or take an active part in any charivari or other disorderly meeting offensive to another or prejudicial to public tranquility;
- Any person who, while wandering about at night or while engaged in any other nocturnal amusements, shall disturb the public peace; or
- Any person who, while intoxicated or otherwise, shall cause any disturbance or scandal in public places: Provided, That the circumstances of the case shall not make the provisions of Article 153 applicable.
Ano ang apat ka buhat sa simple nga pulong?
- Explosive sa publiko. Pagpabuto sang rocket, paputok ukon iban nga explosive sa banwa ukon publiko nga lugar, sa paagi nga "calculated to cause alarm or danger" (tinuyo para magpakulba ukon magpeligro).
- Charivari ukon magulo nga tilipunan. Pagsugod ukon aktibo nga pag-upod sa charivari (magahod nga pagtilipon para buyagan ukon samukon ang isa ka tawo) ukon iban nga magulo nga tilipunan nga nakapasakit sa iban ukon nakasamok sa kalinong sang publiko.
- Pagsamok sa gab-i. Pagsamok sa kalinong sang publiko samtang nagalagaw sa gab-i ukon sa mga kalipay sa gab-i.
- Eskandalo sa publiko. Paghimo sang gamo ukon eskandalo sa publiko nga lugar, hubog man ukon indi.
May kondisyon ang ulihi nga buhat: indi ini ginagamit kon ang mga kamatuoran nasakop sa Article 153, nga parte sa tumults kag iban nga pagsamok sa public order. Wala namon ginapaathag diri ang Article 153.
Ano ang silot sa alarms and scandals?
Arresto menor ukon multa nga tubtob ₱40,000. Ang arresto menor halin 1 tubtob 30 ka adlaw (Article 27). Ginatugot sang law ang isa sa duha; ang korte ang magapili, suno sa mga kamatuoran.
Suno sa Article 9 sang Code, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951, ang krimen nga ginasilutan sang arresto menor ukon multa nga indi magsobra sa ₱40,000 isa ka light felony. Siling sang Article 90 nga ang light offenses nagaprescribe sa duha ka bulan, pero ginaisip sang Article 26 nga correctional ang multa nga eksakto ₱40,000, gani wala ginasiling sang sini nga pahina kon pila ang period para sa isa ka kaso. Tan-awa ang Pila ka tuig antes mag-prescribe ang criminal case?
Ano ang nagbag-o sa law?
Ang teksto sang Article 155 sang 1930 may mas gamay nga multa kag may "firearm" (pusil) sa una nga buhat. Duha ka law ang nagbag-o sini:
- Republic Act No. 10951 (2017) nagpataas sang multa tubtob ₱40,000.
- Republic Act No. 11926 (2022) nagkuha sang pusil sa Article 155 kag ginsaylo ang walay pili nga pagpabuto sang pusil sa Article 254.
Alarms and scandals bala ang pagpabuto sang pusil sa hangin?
Indi, kutob sang Republic Act No. 11926. Ang Article 254 na subong ang nagasilot sini:
(b) Any person who shall wilfully and indiscriminately discharge any firearm or other device that may not have been designed as firearm, but can be functionally used as a firearm, shall suffer the penalty of arresto mayor in its maximum period, unless the facts of the case can be held to constitute any other offense for which a higher penalty is prescribed.
Ang arresto mayor sa iya maximum period halin 4 ka bulan kag 1 ka adlaw tubtob 6 ka bulan (Article 76). Isa ka degree nga mas mabug-at ang silot para sa mga miyembro sang militar, military auxiliary agencies ukon law enforcement agencies nga may awtoridad magdala sang pusil, kon ang pagpabuto indi parte sang ila opisyal nga obligasyon. Sa tanan nga kaso, ginakansela dayon ang lisensya ukon permit sang pusil sang nakasala, kag indi na gid sia makakuha liwat sini. Tan-awa ang Pagpabuto sang pusil sa New Year's Eve.
Krimen bala ang ginahimo sang gahod kag hubog nga kaingod?
Depende kon diin kag paano. Ang Article 155 nagasakop sa gamo ukon eskandalo "in public places" (sa publiko nga lugar) kag sa pagsamok sa "the public peace" (kalinong sang publiko) sa gab-i. Ang kaingod nga nagasinggit kag nagaaway sa dalan sang alas 1 a.m. mahimo masakop sini. Ang gahod nga pagkanta ukon pag-inom sa sulod sang pribado nga balay mahimo indi masakop sa sini nga mga pulong.
Mahimo may iban nga rule para sa gahod, pareho sang local ordinance parte sa gahod kag curfew, nga wala ginapaathag sang sini nga pahina. Para sa civil nga remedyo kag sa proseso sa barangay, tan-awa ang Gahod nga kaingod: diin magreklamo.
Paano ang paputok sa New Year's Eve?
Ang pagpabuto sang paputok sa banwa ukon publiko nga lugar nga "calculated to cause alarm or danger" sakop sang Article 155(1). Mahimo may iban pa nga law kag lokal nga rule nga nagakontrol sa paputok. Wala namon ginapaathag diri ina.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini nga mga halimbawa ginhimo-himo lang para ipakita kon paano nagaandar ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Si Toto, nga hubog, nagasinggit kag nagasipa sang mga nakaparada nga salakyan sa dalan sang alas 1 a.m., kag nabugtaw ang bug-os nga block. Mahimo ini alarms and scandals suno sa Article 155(4): gamo ukon eskandalo sa publiko nga lugar. Kon tinuyo niya nga ginpanglubak ang mga salakyan, tan-awa man ang Malicious mischief.
Si Benjie nagapilak sang nagadabdab nga paputok sa kadam-an sa plaza sa New Year's Eve. Mahimo ini masakop sa Article 155(1): paputok sa publiko nga lugar nga tinuyo para magpakulba ukon magpeligro.
Si Nonoy nagpabuto sang pistola sa hangin sa amo man nga gab-i. Kutob sang Republic Act No. 11926, indi ini alarms and scandals. Amo ini ang indiscriminate discharge of a firearm (walay pili nga pagpabuto sang pusil) suno sa Article 254(b), nga ginasilutan sang arresto mayor sa iya maximum period. Ginakansela ang bisan ano nga lisensya ukon permit sang pusil nga ara sa iya, kag indi na gid sia mahatagan liwat sini.
San-o ka kinahanglan sang abogado?
Light felony ang alarms and scandals, pero criminal case gihapon ini. Makighambal sa abogado kon ginkasuhan ka, kon gin-aresto ka, ukon kon ang mga kamatuoran mahimo may labot man sa iban nga krimen, pareho sang pagguba sang pagkabutang, pilas ukon pagpabuto sang pusil. Kon indi ka makabayad sang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga paagi.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Ano ang alarms and scandals sa Pilipinas?
Isa ini ka light felony (magaan nga krimen) suno sa Article 155 sang Revised Penal Code. Apat ka buhat ang nasakop: pagpabuto sang rocket, paputok ukon iban nga explosive sa banwa ukon publiko nga lugar para magpakulba ukon magpeligro; pag-upod sa charivari ukon iban nga magulo nga tilipunan; pagsamok sa kalinong sang publiko samtang nagalagaw sa gab-i ukon sa kalipay sa gab-i; kag paghimo sang gamo ukon eskandalo sa publiko nga lugar, hubog man ukon indi.
Ano ang silot sa alarms and scandals?
Arresto menor (1 tubtob 30 ka adlaw) ukon multa nga tubtob ₱40,000, suno sa Article 155 nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951 kag Republic Act No. 11926.
Alarms and scandals bala ang pagpabuto sang pusil sa hangin?
Indi na. Ang Republic Act No. 11926 (2022) nagkuha sang pusil sa Article 155. Ang tinuyo kag walay pili nga pagpabuto sang pusil ginasilutan na subong sa Article 254 sang arresto mayor sa iya maximum period, kag ginakansela ang lisensya ukon permit sang pusil sang nakasala.
Alarms and scandals bala kon ang hubog nga kaingod nagasinggit sa sulod sang iya balay?
Ang ginahambal sang Article 155 amo ang gamo ukon eskandalo sa publiko nga lugar, kag ang pagsamok sa kalinong sang publiko sa gab-i. Ang gahod nga nagapabilin sa sulod sang pribado nga balay mahimo indi masakop sa sini nga mga pulong. Mahimo may iban nga remedyo; tan-awa ang amon pahina parte sa gahod nga kaingod.
Tubtob san-o ka mahimo magpasaka sang kaso nga alarms and scandals?
Suno sa Article 90 sang Code, ang light offenses nagaprescribe (nagapaso ang tion sa pagkaso) sa duha ka bulan. Pero bangod ang multa sa Article 155 mahimo mag-abot sa ₱40,000, nga ginaisip sang Article 26 nga correctional fine, wala ginasiling sang sini nga pahina kon diin nga period ang para sa isa ka kaso. Mahimo ini usisaon sang abogado suno sa mga kamatuoran.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?