Adultery vs Concubinage: Ngaa Lain-lain ang mga Lagda?

Ang Article 333 nagapaathag sang adultery paagi sa isa ka binuhatan, ang paghilawas:

Ang una nga paragraph sang article nagasiling nga nakasala ang babaye nga may asawa kag ang lalaki nga nakighilawas sa iya nga nakahibalo nga may asawa sia, "even if the marriage be subsequently declared void" (bisan pa ang kasal ginpahayag nga void sa ulihi).

Ang Article 334 indi nagasilot sa tanan nga affair sang bana. Tatlo ka binuhatan ang ginalista sini: pagpaistar sang kerida sa conjugal dwelling (balay sang mag-asawa), paghilawas sa babaye nga indi niya asawa "under scandalous circumstances" (sa makahuluya nga kahimtangan), ukon pag-istar upod sa iya sa bisan diin nga lugar. Ang ikaduha nga paragraph sini nagabutang sang lain nga silot para sa babaye:

Kay ang article nagapangayo sang labaw pa sa paghilawas. Sa Singgit v. People (2023), ginlista sang Supreme Court ang mga elemento sang concubinage: may asawa ang lalaki; ginhimo niya ang isa sa tatlo ka binuhatan; kag nakahibalo ang babaye nga may asawa sia. Siling sang Korte nga "the term 'cohabit' means to dwell together, in the manner of husband and wife, for some period of time, as distinguished from occasional, transient interviews for unlawful intercourse." Sa madali nga hambal: ang cohabit amo ang pag-istar nga dungan bilang mag-asawa sa pila ka tion, indi lang tion-tion nga pagkitaay. Para sa ikatlo nga binuhatan, wala labot kon pribado nga lugar ukon conjugal dwelling, kag indi na kinahanglan ipakita ang scandalous circumstances.

Sa adultery, ang binuhatan mismo amo ang krimen. Sa Valencia v. People (2024), siling sang Korte nga "proof of the sexual intercourse between a married woman and a man who is not her husband may be established by circumstantial evidence." Buot silingon, ang pamatuod sang paghilawas mahimo maghalin sa circumstantial evidence.

Lain-lain lang gid ang silot nga ginbutang sang mga article. Sa adultery, ang asawa nga babaye kag ang lalaki pareho nga maatubang sang prision correccional sa iya medium kag maximum periods, 2 ka tuig, 4 ka bulan kag 1 ka adlaw tubtob 6 ka tuig. Kon ginhimo ini sang asawa nga babaye samtang ginbayaan sia sang iya bana nga wala sang rason, ang silot isa ka degree nga mas nubo.

Sa concubinage, ang bana maatubang sang prision correccional sa iya minimum kag medium periods, 6 ka bulan kag 1 ka adlaw tubtob 4 ka tuig kag 2 ka bulan, kag ang babaye maatubang sang destierro: suno sa Article 87, indi sia makasulod sa mga lugar nga ginsiling sa sentensya, kag indi sia makapalapit sa sulod sang radius nga ginbutang sang sentensya. Ang mga range naghalin sa Articles 27 kag 76.

Huo. Ang Rule 110, Section 5 sang Rules of Criminal Procedure nagasiling nga ang adultery kag concubinage "shall not be prosecuted except upon a complaint filed by the offended spouse", buot silingon, indi ini mahimo kasuhan kon wala sang reklamo sang offended spouse. Indi masugod sang offended spouse ang kaso nga wala ginalakip ang duha ka nakasala kon buhi pa sila nga duha, kag indi man kon nagpasugot na sia sa sala ukon ginpatawad na niya ang mga nakasala.

• Sa Busuego v. Office of the Ombudsman (2013), isa ka kaso sang concubinage, ginsuportahan sang Korte ang mando nga ilakip ang duha ka babaye nga ginhingalanan sa reklamo sang asawa.
• Sa Alonte v. Savellano (1998), ginkutlo sang Korte ang isa ka mas daan nga desisyon: ang pagpatawad "must come before the institution of the criminal prosecution and must be for both offenders to be effective". Sa madali nga hambal: dapat ihatag ang pagpatawad antes masugod ang kaso, kag dapat para sa duha ka nakasala.

Ang kompleto nga mga lagda, upod ang dugang nga mga halimbawa, yara sa Adultery kag concubinage: ano ang dapat pamatud-an kag ang mga silot.

Indi lang ang criminal case ang remedyo. Ang sexual infidelity isa ka ground para sa legal separation suno sa Article 55 sang Family Code: tan-awa ang Mga ground para sa legal separation. Sa XXX v. People (2024), siling sang Supreme Court nga "the law itself includes marital infidelity as one of the forms of psychological violence" suno sa Republic Act No. 9262, buot silingon, ang layi mismo nagalakip sang marital infidelity bilang isa ka klase sang psychological violence: tan-awa ang Paano mag-file sang VAWC case. Ang pagpakasal liwat samtang may una pa nga kasal isa ka lain nga krimen: tan-awa ang Bigamy sa Pilipinas.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga lagda. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Liza, isa ka babaye nga may asawa, nagapalabay sang mga gab-i upod kay Mark, nga nakahibalo nga may asawa sia. Nakita sang iya bana nga si Jose ang mga message kag mga rekord sang hotel. Ang adultery nagakinahanglan sang pamatuod sang paghilawas, kag suno sa Valencia, mahimo ini maghalin sa circumstantial evidence. Ang reklamo ni Jose dapat maghingalan kay Liza kag kay Mark.

Si Ben, isa ka lalaki nga may asawa, may affair sa iya katrabaho. Tion-tion sila nagakitaay sa hotel, pero wala sila nagaistar nga dungan, kag wala sang ginhimo sa scandalous circumstances. Kon wala ang isa sa tatlo ka binuhatan sang Article 334, mahimo indi concubinage ang mga natabo, bisan pa napamatud-an ang affair.

Ang bana ni Ana naghalin pakadto sa iban nga banwa kag nag-istar didto upod sa iban nga babaye sa sulod sang pila ka bulan. Ang pag-istar nga dungan bilang mag-asawa sa pila ka tion amo ang cohabiting "in any other place" (sa bisan diin nga lugar), isa sa tatlo ka binuhatan sang concubinage suno sa Singgit.

Magpakighambal sa abogado antes mag-file, kay ang reklamo dapat maghalin sa offended spouse, dapat lakip ang duha ka partido, kag mahimo mapugngan sang pagpatawad nga ginhatag antes. Mapaathag man sang abogado kon ano ang kaangtanan sang criminal case sa legal separation, annulment ukon VAWC case. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga mapilian.