Pila ka Tuig Antes Mag-prescribe ang Criminal Case?

Ang Article 90, nga ginbag-o sang Republic Act No. 4661, nagabutang sang mga period:

Para magamit ini nga tabla, kinahanglan mo mahibaluan ang klase sang silot. Ginabahin sang Article 25 sang Code ang mga silot sa mga klase. Ang afflictive penalties (mabug-at nga silot) lakip ang reclusion perpetua, reclusion temporal kag prision mayor. Ang correctional penalties lakip ang prision correccional kag arresto mayor. Ang arresto menor light penalty. May kaugalingon nga klase ang mga multa suno sa Article 26, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951: ang multa nga labaw sa ₱1,200,000 afflictive, ang multa nga halin ₱40,000 tubtob ₱1,200,000 correctional, kag ang multa nga kubos sa ₱40,000 light.

Ginagamit sang sini nga mga linya ang Article 90 sa silot nga ginbutang sang layi:

Para sa dugang pa nga mga linya upod ang ila mga source, tan-awa ang Tabla sang prescription of crimes. Para sa mga bracket sang estafa nga labaw sa ₱40,000, tan-awa ang Estafa sa Pilipinas.

Siling sang Article 90, "Light offenses prescribe in two months" (ang light offenses nagaprescribe sa duha ka bulan). Ang Article 9 sang Code, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951, nagasiling nga ang light felonies amo ang ginasilutan sang arresto menor ukon multa nga indi magsobra sa ₱40,000, ukon pareho. Wala ginsabat sang sini nga pahina kon pareho gid bala ang kahulugan sang duha ka termino sa tanan nga kaso, kag ginatan-aw sang Article 26 ang multa nga eksakto ₱40,000 bilang correctional. Malip-ot gid ang duha ka bulan, gani importante ang klase sang offense.

May patakaran ang Article 90 para sa compound penalties (silot nga may duha ukon labaw nga bahin):

Ang paggamit sini nga patakaran sa isa ka krimen puede mabudlay, halimbawa kon ang tion sa prisohan kag ang multa nahulog sa lain-lain nga klase. Wala ginasabat sang sini nga pahina ina nga mga kaso.

Ginasabat ini sang Article 91 sang Code:

Sa malip-ot:

• Pagsugod: ang adlaw nga nahibaluan ang krimen sang biktima, sang mga awtoridad ukon sang ila mga ahente.
• Pagpundo: ang pag-file sang complaint ukon information.
• Pagsugod liwat: kon matapos ang proseso nga wala sang conviction ukon acquittal, ukon ginpundo ini nga wala sang husto nga rason nga indi tungod sa akusado.
• Indi nagadalagan: samtang ang nakasala wala sa Pilipinas.

Huo. Siling sang Rule 110, Section 1 sang Rules of Criminal Procedure: "The institution of the criminal action shall interrupt the running of the period of prescription of the offense charged unless otherwise provided in special laws." (Ang pagsugod sang criminal action nagapundo sang pagdalagan sang prescriptive period, luwas kon iban ang ginasiling sang special laws.) Para sa mga offense nga nagakinahanglan sang preliminary investigation, ginasugod ang action paagi sa pag-file sang reklamo sa husto nga opisyal para sa sina nga imbestigasyon.

Sa Panaguiton v. Department of Justice (2008), nag-file ang nagreklamo sang BP 22 nga reklamo sa city prosecutor sa sulod sang apat ka tuig nga period. Dayon, nagbalik-balik ang kaso sa sulod sang mga tuig. Ginbalibaran sang Supreme Court "the position that only the filing of a case in court can toll the running of the prescriptive period" (ang pagtan-aw nga ang pag-file lang sa korte ang makapundo sang prescriptive period). Ang pag-file sa prosecutor nagpundo na sang prescription, gani wala nag-prescribe ang kaso.

Ang mga krimen nga ginasilutan sang special laws, indi sang Revised Penal Code, nagasunod sa Act No. 3326 luwas kon may kaugalingon nga patakaran ang special law. Ginapakita sang Supreme Court E-Library ang orihinal nga teksto sang Act sang 1926. Ang Section 1 sini nagabutang sang sini nga mga period (ang mga pagbag-o sa ulihi, kon may ara, wala ginasakop diri):

• 1 ka tuig para sa mga offense nga ginasilutan lang sang multa ukon pagkapriso nga indi labaw sa isa ka bulan, ukon pareho;
• 4 ka tuig para sa pagkapriso nga labaw sa isa ka bulan pero kubos sa duha ka tuig;
• 8 ka tuig para sa pagkapriso nga duha ka tuig ukon labaw pero kubos sa anom ka tuig;
• 12 ka tuig para sa pagkapriso nga anom ka tuig ukon labaw (20 ka tuig para sa treason);
• 2 ka bulan para sa paglapas sa municipal ordinances.

Suno sa Section 2, nagadalagan ang period halin sa adlaw sang paglapas ukon, kon wala ini nahibaluan sadto, halin sa pagkahibalo sini. Sa Panaguiton, ginsiling sang Korte nga ang paglapas sa BP 22 nagaprescribe sa apat ka tuig suno sa sini nga layi. Tan-awa ang BP 22 vs estafa para makita ang kinalain-an sang duha ka kaso.

Sa Causing v. People (2023), ginsiling sang Supreme Court nga ang cyber libel nagaprescribe sa isa ka tuig, pareho sang libel, kag ang period ginakuwenta halin sa adlaw nga nahibaluan ang krimen sang biktima, sang mga awtoridad ukon sang ila mga ahente. Ginbayaan sini ang nauna nga desisyon nga naggamit sang mas malawig nga period.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Mila nagpahulam sang kuwarta kag nakabaton sang postdated check, nga nag-bounce sang March 2021. Nag-file siya sang BP 22 nga reklamo sa city prosecutor sang January 2025. Bisan kuwentahon ang apat ka tuig halin March 2021, matapos ang period sa March 2025 pa. Suno sa Panaguiton, ang pag-file sa prosecutor nagpundo sang period, gani sa tion ang reklamo.

Si Totoy nakahibalo sang 2026 nga ang iya anay kapartner sa negosyo nag-forge sang iya pirma sa isa ka dokumento sang 2017 pa. Suno sa Article 91, ang period para sa krimen suno sa Revised Penal Code nagadalagan halin sa pagkahibalo, indi halin sang 2017.

Si Rolly ginakaso sang isa ka krimen kag dayon nag-obra sa Dubai sa sulod sang tatlo ka tuig. Suno sa Article 91, indi nagadalagan ang prescription samtang wala siya sa Pilipinas.

Indi. Ang prescription of crimes parte sa pag-file sang criminal case. Ang pagsingil sang kuwarta sa civil case may kaugalingon nga deadline suno sa Civil Code. Tan-awa ang Pila ka tuig puede masingil ang utang? Wala man ginasakop sang sini nga pahina kon pila ka tion puede ipatuman ang sentensya nga ginhatag na, kay lain nga patakaran ang ginasunod sina.

Kon puede malapit na ang deadline sang isa ka kaso, dapat tan-awon ini sang abogado sing temprano. Ang eksakto nga period nagadepende sa silot sang krimen, sa petsa sang pagkahibalo, sa bisan ano nga tion nga ang nakasala ara sa abroad, kag sa bisan ano nga reklamo nga ginfile na. Makuwenta ini sang abogado halin sa mga rekord. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.