Article 213 sang Family Code: Custody pagkatapos magbulag kag ang tender-age rule
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 213?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
In case of separation of the parents, parental authority shall be exercised by the parent designated by the Court. The Court shall take into account all relevant considerations, especially the choice of the child over seven years of age, unless the parent chosen is unfit.
No child under seven years of age shall be separated from the mother unless the court finds compelling reasons to order otherwise.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 213 sang Family Code nga kon magbulag ang mga ginikanan, ang korte ang magadesisyon kon sin-o nga ginikanan ang magagamit sang parental authority. Para sa bata nga lapas pito ka tuig, ginahatagan sang korte sang espesyal nga bili ang pili sang bata, luwas kon indi angay ang ginikanan nga ginpili. Ang bata nga idalom sang pito ka tuig indi ipabulag sa iloy luwas kon makakita ang korte sang mabug-at nga rason.
Ang rule para sa mga bata nga idalom sang pito ginatawag nga "tender-age presumption". Indi ini absoluto. Sa Pablo-Gualberto v. Gualberto, ginsiling sang Supreme Court nga mabuntog lang ini paagi sa mabug-at nga ebidensya nga indi angay ang iloy.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Ana kag Mark: apat ka tuig nga anak
Nagbulag ang mag-asawa nga sanday Ana kag Mark. Apat ka tuig ang ila anak nga lalaki. Siling ni Mark nga nagaobra si Ana sa night shift. Luwas kon makakita ang korte sang mabug-at nga rason nga may ebidensya, pareho sang pagpabaya ukon pagmaltrato sa bata, ang bata nagapabilin kay Ana suno sa Article 213.
Si Jessa, 10 anyos, gusto sa iya amay
Pagkatapos magbulag ang iya ginikanan, ginsugid sang napulo ka tuig nga si Jessa sa korte nga gusto niya mag-estar sa iya amay. Suno sa Article 213, labi nga ginatan-aw sang korte ang iya pili, kay lapas na sia sa pito. Ginatan-aw gihapon sang korte ang tanan nga importante nga butang kag indi pagsundon ang iya pili kon indi angay ang iya amay.
Si Joy kag Paolo: wala gid nagpakasal
Wala gid nagpakasal sanday Joy kag Paolo. Tatlo ka tuig ang ila anak nga babayi, kag nagpirma si Paolo sa birth record. Si Joy ang may parental authority suno sa Article 176, kag suno sa ikaduha nga paragraph sang Article 213, ang bata indi ipabulag sa iya iloy kon wala sang mabug-at nga rason.
Ini mga ginhimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang custody ginadesisyunan sang korte. Sa Pablo-Gualberto, ginsiling sang Supreme Court nga dapat tan-awon sang mga korte ang tanan nga importante nga kahimtangan nga may epekto sa kaayuhan kag pag-uswag sang bata.
- Mahimo bag-uhon sa ulihi ang custody order kon ang ginikanan nga may custody mangin indi na angay.
- Lain ang custody kag ang support. Ang ginikanan nga wala sang custody may utang gihapon nga support suno sa Article 195, nga nagasakop sa mga butang sa Article 194. Tan-awa ang pila ang child support?
- Para sa kahulugan sang rule, tan-awa ang tender-age presumption. Para sa dugang nga mga kaso kag halimbawa, tan-awa ang sin-o ang makakuha sang custody sang bata nga idalom sang 7? kag sin-o ang may custody sang illegitimate nga bata?
Ano ang siling sang Article 213?
In case of separation of the parents, parental authority shall be exercised by the parent designated by the Court. The Court shall take into account all relevant considerations, especially the choice of the child over seven years of age, unless the parent chosen is unfit.
No child under seven years of age shall be separated from the mother unless the court finds compelling reasons to order otherwise.
Sa simple nga pulong:
- Ang korte ang nagatangdo sang ginikanan. Kon magbulag ang mga ginikanan, ang parental authority ginagamit sang ginikanan nga gintangdo sang korte. (Para sa mga ginikanan nga nagaupod, ang Article 211 nagahatag sang upod nga awtoridad.)
- Ang tanan nga importante nga butang. Ginatan-aw sang korte ang tanan nga may epekto sa bata.
- Mga bata nga lapas pito. Labi nga ginatan-aw ang pili sang bata, pero indi ini nagagapos sa korte kon indi angay ang ginikanan nga ginpili.
- Mga bata nga idalom sang pito. Ang bata nagapabilin sa iloy, luwas kon makakita ang korte sang mabug-at nga rason.
Ano ang ginsiling sang Supreme Court sa Pablo-Gualberto?
Sa Pablo-Gualberto v. Gualberto (2005), ginpangayo sang amay ang custody sang ila anak nga lalaki, nga halos apat na ka tuig. Ginbanggit niya ang ginaakusar nga lesbian nga relasyon sang iloy bilang mabug-at nga rason para kuhaon sa iya ang bata. Nagdesisyon ang Supreme Court pabor sa iloy kag ginbalik ang order sang trial court nga naghatag sa iya sang custody samtang ginabista ang kaso.
Siling sang Korte nga ang tender-age presumption "may be overcome only by compelling evidence of the mother’s unfitness." Ginlista sini ang mga kaso diin nakita nga indi angay ang mga iloy, pareho sang pagpabaya, pagbiya, wala sang obra, imoralidad, pirme nga paghubog, drug addiction, pagmaltrato sa bata, pagkabuang, ukon may nagatapon nga balatian. Pero ang sexual preference ukon moral laxity lang indi pamatuod nga nagapabaya ukon indi makasarang ang iloy. Dapat ipakita sang amay nga ang ginahimo sang iloy may malain nga epekto sa kaayuhan sang bata.
Siling man sang Korte nga indi permanente ang award sang custody. Mahimo ini usisaon liwat kag bag-uhon kon ang ginikanan nga may custody mangin indi na angay. Sa kada kaso sang custody, ang kaayuhan sang bata ang pinakaimportante.
Ginagamit bala ang rule sang idalom sang pito sa mga anak sang indi kasal nga ginikanan?
Huo. Sa Masbate v. Relucio (2018), ginsiling sang Supreme Court nga ang ikaduha nga paragraph sang Article 213 wala nagatuhay sa legitimate kag illegitimate nga mga anak. Para sa bata nga natawo sa gwa sang kasal, ang iloy man ang may parental authority suno sa Article 176, bisan ginkilala sang amay ang bata. Kon indi sia angay, ang substitute parental authority una nga nagakadto sa nabilin nga lolo ukon lola (Articles 214 kag 216).
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
- Pablo-Gualberto v. Gualberto (G.R. No. 154994)Pablo-Gualberto v. Gualberto sa Hiligaynon: ang bata nga kubos 7 ka tuig nagapabilin sa iloy luwas kon may mabaskog nga rason, pareho sang halit sa bata.
- Briones v. Miguel (G.R. No. 156343)Briones v. Miguel: ang iloy ang may sole parental authority kag custody sang illegitimate nga bata; ang pagkilala sang amay indi nagahatag sang custody.
- Masbate v. Relucio (G.R. No. 235498)Masbate v. Relucio: ginaprotektahan man sang tender-age rule ang illegitimate nga bata, kag ang amay nga nag-atipan sa bata puede gihapon magkaso sa korte.
- Tan-Andal v. Andal (G.R. No. 196359)Tan-Andal v. Andal sa Ilonggo: ang 2021 nga ruling nga ang psychological incapacity indi mental illness kag indi na kinahanglan ang expert.
Masami nga pamangkot
Sin-o ang may custody sang bata nga idalom sang 7 sa Pilipinas?
Kasagaran, ang iloy. Siling sang Article 213 nga wala sang bata nga idalom sang pito ka tuig ang ipabulag sa iloy luwas kon makakita ang korte sang mabug-at nga rason (compelling reasons) nga magsugo sang lain.
Ano ang ginaisip nga compelling reason para kuhaon sa iloy ang bata nga idalom sang 7?
Sa Pablo-Gualberto v. Gualberto (2005), ginlista sang Supreme Court ang mga kaso diin nakita nga indi angay ang iloy: pagpabaya, pagbiya, wala sang obra, imoralidad, pirme nga paghubog, drug addiction, pagmaltrato sa bata, pagkabuang ukon may nagatapon nga balatian. Indi bastante ang sexual preference ukon moral laxity lang: dapat klaro nga ipakita sang amay nga ang ginahimo sang iloy may malain nga epekto sa kaayuhan sang bata.
Mahimo bala magpili ang bata nga lapas 7 kon diin nga ginikanan sia magaestar?
Indi ang bata ang nagadesisyon. Siling sang Article 213 nga ginatan-aw sang korte ang tanan nga importante nga butang, labi na ang pili sang bata nga lapas pito ka tuig, luwas kon indi angay ang ginikanan nga ginpili.
Ginagamit bala ang Article 213 kon wala gid nagpakasal ang mga ginikanan?
Huo, para sa rule sang idalom sang pito. Sa Masbate v. Relucio (2018), ginsiling sang Supreme Court nga ang ikaduha nga paragraph sang Article 213 wala nagatuhay sa legitimate kag illegitimate nga mga anak. Ang iloy man ang may parental authority sa illegitimate nga bata suno sa Article 176.
Permanente bala ang custody order?
Indi. Sa Pablo-Gualberto v. Gualberto, ginsiling sang Supreme Court nga ang award sang custody indi permanente kag mahimo usisaon liwat kag bag-uhon kon ang ginikanan nga may custody mangin indi na angay.
Nagabayad pa bala sang support ang ginikanan nga wala sang custody?
Lain ang pamangkot sang custody kag sang support. Ginalista sang Article 195 ang ginikanan kag ila mga anak sa mga may obligasyon nga magsuportahanay, kag wala ini nagadepende kon sin-o ang may custody.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?