Donation vs Sale ng Property sa Anak: Ano ang Pagkakaiba?

Dahil sa legitime, ang bahagi ng estate ng magulang na nakareserba ng batas para sa compulsory heirs (mga tagapagmanang protektado ng batas). Ayon sa Article 888, hati-hati ang mga legitimate na anak sa kalahati ng estate ng bawat magulang. Hindi ito maiiwasan ng magulang sa pamimigay ng lahat habang buhay pa siya.

Kaya sa Civil Code, binibilang pagkamatay ng magulang ang mga donation sa anak:

Sa madaling salita: ibinabawas sa legitime ng anak ang mga donation na natanggap niya.

Pagkamatay ng magulang, idinadagdag sa net estate ang halaga ng mga donation sa mga anak, ayon sa halaga noong ibinigay ito, para kuwentahin ang legitime ng bawat heir (Article 908). Collation ang tawag sa pagdadagdag na ito (Article 1061). Kung ang donation ay higit sa kaya sanang ibigay ng magulang sa will, "inofficious" ito at binabawasan; kapag marami ang donation, ang pinakahuli ang unang binabawasan (Articles 752, 771 at 773). Ang may karapatan lang sa legitime pagkamatay ng magulang, at ang kanilang heirs at successors, ang puwedeng humingi ng reduction, at hindi nila puwedeng isuko ang karapatang ito habang buhay pa ang magulang (Article 772).

Para sa laki ng bahagi ng bawat heir, tingnan ang legitime shares sa Pilipinas at ang table ng legitime shares.

Walang Civil Code article sa donation at sale na ginamit sa page na ito ang nagbabawal sa magulang na magbenta sa anak. Ang panganib ay ang sale na hindi totoo. Minsan pumipirma ang pamilya ng deed of sale para "iwas gulo" o para mapangalan sa anak ang titulo, kahit walang binayarang presyo at walang intensyong magbenta. Mabigat ang tingin ng batas sa ganitong deed:

• Void ang absolutely simulated contract, ang kontratang hindi talaga ginustong sundin ng mga partido (Articles 1346 at 1409(2)).
• Hindi nagpe-prescribe ang kaso para ideklara itong void (Article 1410).
• Kung presyo lang ang simulated, void ang sale, pero puwedeng mapatunayang donation pala ang transfer (Article 1471). Donation rules na ang susundin, kasama ang collation.

Sa Rebusquillo v. Spouses Gualvez (2014), pumirma ang isang ina ng deed of absolute sale ng minanang lupa pabor sa kanyang anak na babae at manugang. Inamin ng mag-asawa na ginawa lang ang deed para mapadali ang pagpapatitulo ng lupa. Sinabi ng Supreme Court na absolutely simulated at void ang deed, kahit notarized pa ito, at ibinalik ang desisyon ng trial court. Sabi ng Korte: "The form of a contract does not make an otherwise simulated and invalid act valid." Ibig sabihin, hindi nagiging valid ang simulated na kontrata dahil lang maayos ang form nito.

Kung pag-aari pa ng mga heirs nang magkakasama ang lupa, ang sarili lang niyang undivided share ang puwedeng ibenta ng isang co-owner; tingnan ang Puwede bang ibenta ng co-owner ang share niya?

Ang Article 749 ng Civil Code ang nagtatakda ng rules:

Sa madaling salita: para maging valid ang donation ng lupa o bahay, dapat nasa public document ito, nakasaad ang property at ang halaga ng charges na dapat bayaran ng tatanggap.

Dapat tanggapin ito ng anak, sa parehong deed o sa hiwalay na public document, at may bisa lang ang acceptance kung ginawa habang buhay pa ang magulang. Kung hiwalay ang acceptance, dapat pormal na abisuhan ang magulang at nakatala ito sa dalawang dokumento. Hindi rin puwedeng saklawin ng donation ang "future property", ibig sabihin, anumang hindi pa puwedeng ipamigay ng magulang sa oras ng donation (Article 751).

Sa bentahan ng lupa, tinutukoy ng Article 1358 ang Statute of Frauds: hindi maipapatupad sa korte ang kasunduang magbenta ng lupa maliban kung ito, o isang tala nito, ay nakasulat at pinirmahan ng partidong kinakasuhan, o kung na-ratify ito (Article 1403 at Article 1405).

Ayon sa Section 99(A) ng National Internal Revenue Code, ayon sa amyenda ng TRAIN law (Republic Act No. 10963), 6% ang donor's tax sa kabuuang regalo sa loob ng calendar year na lampas sa ₱250,000. Ang nagbibigay (donor) ang nagbabayad ng buwis, at kada calendar year ang bilang.

Hindi kinukumpara ng page na ito ang kabuuang buwis ng donation at ng sale. Hindi saklaw dito ang rules sa capital gains tax at documentary stamp tax sa bentahan ng lupa. Para doon, at para sa pag-file at pagbayad ng donor's tax, magtanong sa Bureau of Internal Revenue o sa abogado.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang rules. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Nag-donate si Mang Ramon ng lote kay Joy. Ibinigay ni Mang Ramon ang isang lote sa panganay niyang si Joy sa pamamagitan ng notarized deed na tinanggap ni Joy sa parehong dokumento. Pagkamatay ni Ramon, idinadagdag sa estate niya ang halaga ng lote noong i-donate ito para kuwentahin ang legitime ng bawat anak, at ibinabawas ito sa bahagi ni Joy (Articles 908 at 909). Kung higit ito sa kaya sanang ibigay ni Ramon sa will, puwedeng humingi ng reduction ang mga kapatid ni Joy (Articles 752 at 771).

"Ibinenta" ni Aling Celia ang bahay niya sa anak. Pumirma si Aling Celia ng deed of sale ng bahay niya sa anak niyang lalaki, sa presyong hindi naman nito binayaran, "para walang away". Kung kuwestiyunin ang deed sa korte, puwede itong ideklarang simulated: void kung walang tunay na intensyong maglipat (Articles 1346 at 1409), o donation pala kung presyo lang ang peke (Article 1471). Kung ganoon, donation rules at collation ang susundin.

Hindi idinadagdag ang tuition. Binayaran ng isang ama ang suporta at pag-aaral ng isang anak. Hindi sakop ng collation ang gastos sa suporta at edukasyon (Article 1067). Isinasama lang ang gastos sa career kung ito ang itinakda ng magulang o kung nababawasan nito ang legitime (Article 1068).

Kumausap ng abogado bago pumirma ng deed of donation o deed of sale ng lupa sa loob ng pamilya, lalo na kung may ibang anak o asawa, at kung gusto mong kuwestiyunin ang deed na pinirmahan ng magulang. Matitingnan din ng abogado ang mga hakbang sa buwis at registration, na hindi saklaw ng page na ito. Kung hindi mo kaya ang bayad, tingnan ang libreng legal na tulong.