Retirement Pay sa Pilipinas: Sin-o ang Kwalipikado kag Pila

Ang rule yara sa Article 302 [287] sang Labor Code (ang [287] amo ang numero sini antes sang renumbering sang 2015). Ang subong nga text sini halin sa Republic Act No. 10757 (2016), nga nagsulat liwat sang bug-os nga artikulo. Siling sang pangunang rule:

Sa simple nga pulong: kon wala sang retirement plan ukon kasugtanan, ang empleyado nga nag-edad 60 ukon pataas, pero indi sobra sa 65, kag nakaserbisyo indi magnubo sa lima ka tuig, puede mag-retire kag may kinamatarung sa retirement pay nga indi magnubo sa tunga sang isa ka bulan nga sweldo kada tuig sang serbisyo.

Gani ini nga minimum ginagamit kon wala sang retirement plan ukon kasugtanan ang kompanya. Kon may plan, collective bargaining agreement (CBA) ukon iban nga kasugtanan, makuha sang empleyado ang ginahatag sini, pero siling sang artikulo nga ini nga mga benepisyo "shall not be less than those provided herein", ukon indi dapat magnubo sa ginahatag sang artikulo.

Ginpaathag man ang termino sa retirement pay.

Sa De La Salle Araneta University v. Bernardo (2017), ginlista sang Supreme Court ang tatlo ka kondisyon para sa retirement pay suno sa artikulo:

1. nakalab-ot na ang empleyado sang 60 (optional retirement) ukon 65 (compulsory retirement);
2. nakaserbisyo ang empleyado indi magnubo sa lima ka tuig sa establisimyento; kag
3. wala sang retirement plan ukon iban nga kasugtanan nga nagahatag sang retirement benefits sa mga empleyado sang establisimyento.

Sa sina nga kaso, kwalipikado ang isa ka part-time nga college lecturer. Nagsandig ang Korte sa implementing rules, nga nagasakop sa tanan nga empleyado sa private sector "regardless of their position, designation or status", ukon bisan ano pa ang ila posisyon, designasyon ukon status.

Indi magnubo sa tunga sang isa ka bulan nga sweldo kada tuig sang serbisyo. Ang bahin nga indi magnubo sa anom ka bulan ginaisip nga isa ka bug-os nga tuig.

Dayon ginlaragway sang artikulo ang tunga sang isa ka bulan nga sweldo:

Sa simple nga pulong: luwas kon may mas daku nga kasugtanan, ang "tunga sang isa ka bulan nga sweldo" buot silingon 15 ka adlaw dugang ang 1/12 sang 13th month pay kag ang kuwarta nga katumbas sang indi sobra sa lima ka adlaw nga service incentive leave.

Gani ang "tunga sang bulan" mas daku sangsa 15 ka adlaw nga sweldo. Ginadugang sini ang 1/12 sang 13th month pay kag tubtob lima ka adlaw nga service incentive leave. Kon ang 13th month pay pareho sa isa ka bulan nga sweldo, ang 1/12 sini mga 2.5 ka adlaw nga sweldo, kag ang tatlo ka bahin kon tipunon mga 22.5 ka adlaw nga sweldo kada tuig sang serbisyo. Amo ini ang amon pagbasa sang text, indi numero nga nasulat sa layi. Para kon paano ginakuwenta ang 13th month pay, tan-awa ang giya sa 13th month pay.

Para sa retirement pay kag separation pay nga ginkumparar, tan-awa ang separation pay vs retirement pay.

Huo. Ginatugot sang Republic Act No. 10757 ang underground kag surface mine worker nga mag-retire sing mas temprano:

Sa simple nga pulong: ang underground ukon surface mine worker nga nag-edad 50 ukon pataas, pero indi sobra sa 60, kag nakaserbisyo indi magnubo sa lima ka tuig bilang mine worker, puede mag-retire kag may kinamatarung sa tanan nga retirement benefits sa sini nga artikulo.

Siling sang layi nga ang surface mine worker "shall only include mill plant workers, electrical, mechanical and tailings pond personnel", ukon ang mga trabahador lang sa mill plant, electrical, mechanical kag tailings pond.

Siling sang artikulo: "Retail, service and agricultural establishments or operations employing not more than ten (10) employees or workers are exempted from the coverage of this provision." Buot silingon, exempted ang retail, service kag agricultural nga establisimyento ukon operasyon nga may indi sobra sa napulo ka empleyado ukon trabahador.

Indi. Duha ini ka lain nga benepisyo:

• Ang retirement pay suno sa Article 302 ginabayaran sang employer.
• Ang SSS retirement pension ginabayaran sang Social Security System halin sa mga kontribusyon nga imo ginbayad.

Ang ulihi nga paragraph sang Article 302 nagasiling nga wala sa sini ang nagakuha sang mga benepisyo sang empleyado suno sa Social Security Act kag iban nga layi ukon polisiya sang kompanya. Para sa bahin sang SSS, tan-awa ang giya sa SSS pension kag ang SSS pension calculator.

Ang retirement pay isa ka money claim, gani ginagamit ang tatlo ka tuig nga panahon sang [Article 306 [291]](/law/labor-code/article-306). Sa De La Salle Araneta University (2017), siling sang Korte nga ang cause of action sang lecturer para sa retirement benefits nag-umpisa lang sang nagdumili ang unibersidad nga bayaran ini, gani ang tatlo ka tuig ginaisip halin sa sina nga pagdumili. Tan-awa ang Labor money claim: tubtob san-o ka puede mag-file?

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Jun 62 anyos kag nag-obra sang pito ka tuig sa isa ka hardware store sa Cebu nga may 25 ka trabahador. Wala sang retirement plan ang tindahan. Puede siya mag-retire kag makabaton sang indi magnubo sa tunga sang isa ka bulan nga sweldo para sa tagsa sang iya pito ka tuig.

Si Rey 51 anyos kag nag-obra sang anom ka tuig bilang mill plant worker sa isa ka surface mine. Suno sa rule nga gindugang sang Republic Act No. 10757, puede siya mag-retire halin sa 50.

Si Liza 63 anyos kag nag-obra sang walo ka tuig sa isa ka gamay nga bakery nga may anom ka trabahador. Ang bakery isa ka retail kag service nga negosyo nga may indi sobra sa napulo ka trabahador, gani exempted ini suno sa artikulo.

Magpakig-istorya sa abogado kon nagadumili ang imo employer nga magbayad sang retirement pay, kon nagasiling ini nga ang plan sang kompanya amo ang ginasunod imbes sang layi pero mas diutay ang ginabayad sang plan, ukon kon indi ka sigurado kon exempted bala ang imo lugar sang obra. Kon wala ka ikasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas. Ang reklamo kasagaran nagasugod sa conciliation sa DOLE: tan-awa ang Paano mag-file sang labor complaint.