Pagdo-donate ng Lupa: Kailangan Ba ng Notarized na Deed?

Dine-define ito ng Article 725 bilang "an act of liberality whereby a person disposes gratuitously of a thing or right in favor of another, who accepts it." Ibig sabihin, kusang-loob at libreng pagbibigay ng isang bagay o karapatan sa ibang tao na tumatanggap nito. Bahagi ng definition ang pagtanggap: kung wala ito, walang donation.

Itinatakda ng Article 749 ang patakaran para sa immovables, kasama ang lupa at bahay:

Bilang checklist:

1. Public document, karaniwang deed na in-acknowledge sa harap ng notary public.
2. Nakalarawan ang property sa deed, at ang halaga ng anumang charges na kailangang bayaran ng donee.
3. Pagtanggap ng donee sa parehong deed o sa hiwalay na public document.
4. Pagtanggap habang buhay pa ang donor.
5. Kung hiwalay ang pagtanggap: abiso sa donor sa authentic form, nakatala sa parehong dokumento.

Mas mahigpit ito kaysa sa patakaran sa karamihan ng bentahan. Para sa bentahan, sinabi ng Supreme Court na para sa kaginhawaan ang public-document form, hindi para sa validity (tingnan ang Kailangan bang notarized ang deed of sale?). Para sa donation ng lupa, ginagawa ng Article 749 na kondisyon ng validity ang anyo.

Hindi valid ang donation. Sa Patenia-Kinatac-an v. Patenia-Decena (2020), sinabi ng Supreme Court na ang "solemn contracts like donations of immovable property are valid only when they comply with legal formalities." Ibig sabihin, valid lang ang mga pormal na kontrata gaya ng donation ng lupa kapag sumunod sa mga legal na pormalidad. Inulit nito ang mga naunang ruling na void ang pasalitang donation ng real property, at void ang donation kapag wala sa deed mismo o sa hiwalay na dokumento ang pagtanggap ng donee. Sinabi rin nito na ang depektibong notarization ay nagpapawalang-bisa sa donation ng lupa, dahil wala na ang requirement ng public instrument. Sa facts ng kasong iyon, nakita ng Court na valid ang deed at sumunod ito sa Article 749.

Tinitingnan ng korte ang buong dokumento. Sa Quilala v. Alcantara (2001), pinirmahan ng donor at ng donee ang deed, pero ang donor lang ang nakapangalan sa notarial acknowledgment. Idineklarang void ng mga mababang korte ang donation. Hindi sumang-ayon ang Supreme Court: ang pagtanggap ng donee, na nakasulat sa unang pahina ng notarized na deed, ay "was made in a public instrument" (ginawa sa public instrument), kaya valid ang donation.

Hindi. Limitado ng mga patakaran sa mana ang donation. Sinasabi ng Article 752 na "no person may give or receive, by way of donation, more than he may give or receive by will" (walang puwedeng magbigay o tumanggap sa donation nang higit sa kaya niyang ibigay o tanggapin sa will), at inofficious ang donation sa anumang lampas sa limitasyong iyon. Ibinabawas sa legitime nila ang mga donation sa mga anak (Article 909). Sa Quilala, sinabi ng Court na susuriin pa rin kung inofficious ang valid na donation at sakop ito ng collation pagkamatay ng donor.

Dapat ding magtira ang donor ng sapat para sa sarili niyang suporta at sa suporta ng mga kamag-anak na obligado siyang suportahan, kung hindi puwedeng bawasan ang donation (Article 750). Tingnan ang Mga share sa legitime at Donation vs sale ng property sa mga anak.

Saklaw ng Article 748 ang movables gaya ng pera, kotse at alahas. Puwede itong i-donate nang pasalita o nakasulat. Kailangang sabay na i-deliver ang bagay sa pasalitang donation. Pero kung ang halaga ay "exceeds five thousand pesos, the donation and the acceptance shall be made in writing. Otherwise, the donation shall be void." Ibig sabihin, kapag lampas sa limang libong piso, dapat nakasulat ang donation at ang pagtanggap; kung hindi, void ang donation. Ang limang libong piso ang halagang nasa Code.

Hiwalay na paksa ang donation sa pagitan ng mag-asawa habang kasal sila: tingnan ang Puwede bang mag-donate ang mag-asawa sa isa't isa?

Hindi saklaw ng page na ito ang donor's tax, ang pag-register sa Registry of Deeds, o ang notarial fees.

Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Gustong ibigay ni Lola Pacita ang lote niya sa apo niyang si Mark. Pumirma siya sa deed of donation na naglalarawan sa lote, at in-acknowledge niya ito sa harap ng notary public. Tinanggap ito ni Mark sa parehong deed. Sumusunod ito sa Article 749.

Nagtatrabaho si Mark sa abroad at hindi siya makapirma sa deed. Puwede niya itong tanggapin sa ibang araw sa hiwalay na public document, pero dapat habang buhay pa si Lola Pacita, at dapat abisuhan si Lola Pacita sa authentic form tungkol sa pagtanggap niya, nakatala sa parehong dokumento.

Sinabi ni Tito Ramon sa pamangkin niya sa isang family party, "Sa iyo na ang lote na ito." Walang nakasulat. Gaya ng inulit sa Patenia, void ang pasalitang donation ng lupa.

Binigyan ni Joy ang pamangkin niya ng cellphone na ₱20,000 ang halaga. Ayon sa Article 748, dapat nakasulat ang donation at ang pagtanggap nito, kung hindi void ang donation.

Kumonsulta sa abogado bago mag-donate o tumanggap ng lupa, lalo na kung may ibang anak o asawa ang donor, kung nasa abroad ang donee, o kung may kapamilyang nagsasabing void ang donation na ginawa ilang taon na ang nakaraan. Matitingnan ng abogado ang deed, ang pagtanggap at ang epekto sa share ng ibang tagapagmana.

Kung wala kang pambayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas. Nasa page ng Article 749 ang buong teksto.