Puwede Bang Bawiin ang Donation?
Mabilis na sagot
Oo, pero sa mga ground lang na pinapayagan ng Civil Code. Puwedeng i-revoke (bawiin) ang donation kung ang donor (nagbigay) na walang anak ay nagkaanak pagkatapos, may anak na akalang patay na pero buhay pala, o nag-ampon ng menor de edad; kung hindi tinupad ng donee (tumanggap) ang kondisyon ng donation; o kung naging ungrateful (walang utang na loob) ang donee sa isa sa mga paraang nakalista sa batas. May sariling deadline ang bawat ground: isang taon para sa ingratitude, at apat na taon para sa iba pang ground ayon sa Code, pero sa ilang kaso ay mas mahabang panahon ang ginamit ng mga korte.
Sa anong mga ground puwedeng i-revoke ang donation?
May tatlong grupo ng ground ang Civil Code.
1. Dumating ang anak (Article 760). Ang donation na ginawa ng taong "having no children or descendants" (walang anak o descendant) ay puwedeng i-revoke o bawasan kung, pagkatapos ng donation, nagkaanak ang donor, buhay pala ang anak na akalang patay na, o ang donor ay "should subsequently adopt a minor child" (nag-ampon siya kalaunan ng menor de edad na anak). Ayon sa Article 761, binabawasan lang ang donation "insofar as it exceeds the portion that may be freely disposed of by will" (sa bahaging lumalampas sa puwedeng malayang ibigay sa will).
2. Hindi natupad ang kondisyon (Article 764). Ang donation ay "shall be revoked at the instance of the donor, when the donee fails to comply with any of the conditions which the former imposed upon the latter." Ibig sabihin, ire-revoke ito sa hiling ng donor kapag hindi tinupad ng donee ang alinmang kondisyong ipinataw sa kanya.
3. Ingratitude (Article 765). Tatlong kaso ang nakalista sa Article 765:
The donation may also be revoked at the instance of the donor, by reason of ingratitude in the following cases: (1) If the donee should commit some offense against the person, the honor or the property of the donor, or of his wife or children under his parental authority; (2) If the donee imputes to the donor any criminal offense, or any act involving moral turpitude, even though he should prove it, unless the crime or the act has been committed against the donee himself, his wife or children under his authority; (3) If he unduly refuses him support when the donee is legally or morally bound to give support to the donor.
Hanggang kailan puwedeng kumilos ang donor?
| Ground | Deadline sa Civil Code |
|---|---|
| Pagsilang, legitimation, recognition o pag-ampon ng anak; nakitang buhay ang anak na akalang patay na | Apat na taon mula sa pagsilang ng unang anak, o mula sa legitimation, recognition o pag-ampon sa kanya, o mula sa judicial declaration of filiation, o mula nang makatanggap ng balita tungkol sa anak na akalang patay na (Article 763) |
| Hindi tinupad ng donee ang kondisyon | Apat na taon mula sa hindi pagtupad (Article 764) |
| Ingratitude | Isang taon mula nang malaman ng donor ang nangyari at naging posible sa kanyang magsampa ng kaso (Article 769) |
Ang kaso dahil sa pagdating ng anak ay "cannot be renounced" (hindi puwedeng isuko) at naipapasa sa mga anak at descendant ng donor kapag namatay siya (Article 763). Ang kaso dahil sa hindi natupad na kondisyon ay "may be transmitted to the heirs of the donor" (puwedeng ipasa sa heirs ng donor) (Article 764). Ang kaso dahil sa ingratitude ay "cannot be renounced in advance" (hindi puwedeng isuko nang maaga) (Article 769).
Lagi bang apat na taon ang panahon para sa kondisyon?
Hindi palagi. Sa ilang kaso, ibang patakaran ang ginamit ng Supreme Court:
- Onerous donations. Sa Secretary of Education v. Heirs of Dulay (2006), idinonate ang lupa sa kondisyong gagamitin ito para sa paaralan. Sinabi ng Korte na ang donation na may onerous cause (may kapalit na obligasyon) ay "is essentially a contract and is thus governed by the rules on contract", at ginamit ang sampung taon para sa nakasulat na kontrata sa ilalim ng Article 1144.
- Automatic revocation clauses. Sa Camarines Sur Teachers and Employees Association v. Province of Camarines Sur (2019), sinipi ng Korte ang mga naunang desisyon na nagsasabing kapag tahasang nakasulat sa deed ang automatic revocation, "the rules on contract and the general rules on prescription should apply, and not Article 764 of the Civil Code." Sinabi rin nito na puwedeng tanggihan ng korte ang revocation "when the unperformed part is insignificant" (kapag maliit lang ang bahaging hindi natupad).
- Walang takdang panahon para tumupad. Sa Clemente v. Republic (2019), idinonate ang lupa para sa ospital na hindi kailanman naitayo. Sinabi ng Korte na "Prescription cannot set in if the period to comply with the obligation cannot be determined with certainty" (hindi tatakbo ang prescription kung hindi tiyak kung kailan dapat tuparin ang obligasyon), at ibinalik ang lupa sa heirs ng donor.
Ano ang sinasabi ng mga kaso tungkol sa ingratitude?
- Sa Spouses Eduarte v. Court of Appeals (1996), pineke ng donee ang pirma ng donor sa ikalawang deed of donation. Itinuring ito ng Korte na ingratitude. Pero ang mga buyer na bumili ng lupa mula sa donee in good faith, na umasa sa malinis na titulo, ay hindi na nawalan ng lupa; ang donee na lang ang pinagbayad ng damages sa donor.
- Sa Calanasan v. Spouses Dolorito (2013), walang revocation dahil ang mga inirereklamong gawain ay ginawa ng asawa ng donee, hindi ng donee mismo, at laban sa kapatid na babae ng donor, hindi sa donor. Nakita rin ng Korte na onerous ang donation, dahil kailangang bayaran ng donee ang mortgage sa lupa, kaya hindi saklaw ng Article 765 ang onerous na bahaging iyon.
Ano ang mangyayari sa property at sa mga bunga nito?
- Ingratitude. Ang mga bentahan at mortgage na ginawa ng donee "before the notation of the complaint for revocation in the Registry of Property shall subsist. Later ones shall be void." (Article 766). Ibig sabihin, valid ang mga ginawa bago ma-annotate ang reklamo sa Registry of Property, at void ang mga ginawa pagkatapos. Puwedeng hingin ng donor ang halaga ng property na hindi na niya mabawi mula sa ibang tao, batay sa halaga noong panahon ng donation (Article 767).
- Hindi natupad na kondisyon. Bumabalik ang property sa donor, at void ang mga bentahan at mortgage ng donee, pero may proteksyon pa rin ang ibang tao ayon sa Mortgage Law at sa mga batas sa land registration (Article 764).
- Fruits (mga bunga o kita). Ayon sa Article 768, sa pagdating ng anak o sa ingratitude, ibinabalik lang ng donee ang fruits mula nang isampa ang reklamo. Sa hindi natupad na kondisyon, ibinabalik niya ang fruits na natanggap niya mula nang hindi siya tumupad.
Paano ito nangyayari sa totoong buhay?
Gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Nag-donate si Rosa ng lote sa pamangkin niyang si Paolo sa kondisyong magpapatayo ito ng maliit na kapilya roon. Hindi niya ito kailanman ipinatayo. Ayon sa Article 764, puwedeng hilingin ni Rosa sa korte na i-revoke ang donation, at apat na taon mula sa hindi pagtupad ang panahon ayon sa Code. Kung may automatic revocation clause ang deed, o kung onerous ang donation, puwedeng ang patakaran sa kontrata ang gamitin ng korte, gaya ng mga kaso sa itaas.
Tingnan din ang table tungkol sa pag-revoke ng donation.
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumonsulta sa abogado kung gusto mong bawiin ang isang donation, kung gustong i-revoke ng donor ang donation sa iyo, o kung naibenta o na-mortgage na ang idinonate na lupa. Ang ground, ang pagkakasulat ng deed at ang mga petsa ang magpapasya kung ano ang puwedeng gawin.
Kung wala kang pambayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas. Tingnan din ang Kailangan ba ng deed sa donation ng lupa? at ang page ng Article 749.
Anong mga probisyon ang batayan ng sagot na ito?
Mga madalas itanong
Puwede bang i-revoke ang donation sa Pilipinas?
Oo, pero sa mga ground lang na pinapayagan ng Civil Code: nagkaanak ang donor, may anak na akalang patay na pero buhay pala, o nag-ampon siya ng menor de edad (Article 760); hindi tinupad ng donee ang isang kondisyon (Article 764); o naging ungrateful ang donee sa isa sa mga paraang nakalista sa Article 765.
Ano ang itinuturing na ingratitude?
Tatlong kaso ang nakalista sa Article 765: gumawa ang donee ng offense laban sa pagkatao, karangalan o property ng donor, o ng asawa o mga anak niyang nasa ilalim ng parental authority niya; pinaratangan ng donee ang donor ng krimen o ng gawaing may moral turpitude; o walang sapat na dahilang tumanggi ang donee na suportahan ang donor kahit obligado siya.
Hanggang kailan puwedeng mag-revoke ang donor dahil sa ingratitude?
Isang taon, mula nang malaman ng donor ang nangyari at naging posible na sa kanyang magsampa ng kaso (Article 769). Hindi puwedeng isuko nang maaga ang karapatang ito.
Hanggang kailan puwedeng kumilos ang donor kung hindi tinupad ng donee ang kondisyon?
Sinasabi ng Article 764 na apat na taon mula sa hindi pagtupad. Pero sa ilang kaso, ang patakaran sa kontrata ang ginamit ng Supreme Court, halimbawa ang sampung taon para sa nakasulat na kontrata sa onerous donation sa Secretary of Education v. Heirs of Dulay (2006).
Puwede bang i-revoke ang donation kung nagkaanak ang donor pagkatapos?
Oo, kung wala siyang anak o descendant noong nag-donate siya. Ayon sa Article 761, nire-revoke o binabawasan lang ang donation sa bahaging lumalampas sa puwede niyang malayang ibigay sa will. Nagpe-prescribe ang kaso sa loob ng apat na taon (Article 763).
Ano ang mangyayari sa property kung naibenta na ito ng donee?
Nakadepende sa ground. Sa ingratitude, valid pa rin ang mga bentahan at mortgage na ginawa bago ma-annotate ang reklamo sa Registry of Property (Article 766). Sa Spouses Eduarte v. Court of Appeals (1996), protektado ang mga buyer in good faith na umasa sa malinis na titulo.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?