Siasino ti Addaan iti Custody ti Illegitimate a Ubing?
Napardas a sungbat
Iti Pilipinas, ti ina ti addaan iti custody ti illegitimate a ubing (ubing a naiyanak iti ruar ti kasar). Ti Article 176 ti Family Code ket mangikabil iti ubing a naiyanak iti ruar ti kasar iti sidong ti sole parental authority (bukod a turay ken rebbengen ti nagannak) ti ina, ken kinuna ti Supreme Court nga agtalinaed daytoy uray no binigbig ti ama ti ubing, kas pagarigan babaen ti panangpirma iti birth certificate. Masapul a mangted ti ama iti suporta ken mabalinna nga agkiddaw iti korte iti panagbisita. Maalana laeng ti custody no maipakita a saan a maitutop ti ina, ken uray kasta, umuna dagiti lolo ken lola.
Ania ti kuna ti Family Code?
Ti Article 176, kas binaliwan ti Republic Act No. 9255, ket mangrugi iti:
Illegitimate children shall use the surname and shall be under the parental authority of their mother, and shall be entitled to support in conformity with this Code.
Ti laeng alagaden maipapan iti apelyido ti binaliwan ti RA 9255: ti nabigbig nga ubing ket mabalinnan nga usaren ti apelyido ti ama. Intalinaedna dagiti sao a "shall be under the parental authority of their mother", kayatna a sawen, adda iti sidong ti parental authority ti ina. Kitaem ti Mabalin kadi nga usaren ti illegitimate a ubing ti apelyido ti ama?
Ti parental authority ket dagiti kalintegan ken rebbengen dagiti nagannak kadagiti menor de edad nga annakda: ti panangtengngel kadakuada, panangsuporta, panangpaadal, panangdisiplina ken panangirepresentar kadakuada (Article 220). Kitaem ti Ania ti parental authority?
Mabaliwan kadi ti custody gapu iti panangbigbig ti ama?
Saan. Imbaga daytoy ti Supreme Court iti sumagmamano a kaso:
- Iti *Briones v. Miguel* (2004), linuktan ti Korte ti desisionna iti: "An illegitimate child is under the sole parental authority of the mother." Kayatna a sawen, ti illegitimate a ubing ket adda iti sidong ti sole parental authority ti ina. Kinunana a ti panangbigbig ti ama ket mabalin a rason tapno ibilin a mangted iti suporta, ngem saan a custody. No laeng agkurang ti ina, mabalin nga alaen ti ama ti custody.
- Iti *Masbate v. Relucio* (2018), kinuna ti Korte nga addaan dagiti ina iti sole parental authority kadagiti illegitimate nga annakda "notwithstanding the father's recognition of the child", kayatna a sawen, uray binigbig ti ama ti ubing. Saan nga alaen dagiti korte ti ubing manipud iti ina no awan ti napigsa a rason a mangipakita a saan a maitutop ti ina.
- Iti Grande v. Antonio (2014), binigbig ti ama ti dua nga annakna a lallaki. Inted latta ti Supreme Court iti ina ti sole custody ken iti ama ti visitation rights.
Ania dagiti kalintegan ti ama?
Ti ama ti ubing a naiyanak iti ruar ti kasar ket saan nga agbingay iti parental authority, ngem saan met a naiwaksi:
- Panagbisita. Mabalinna nga agkiddaw iti korte iti panagbisita. Iti *Briones*, pinatalgedan ti Korte ti visitation rights ti ama. Iti *Masbate*, intalinaedna ti panagbisita iti dua nga aldaw iti kada lawas, nga awan ti lapped no ipalubos ti ina ti ad-adu pay, ken kinunana a mabalin nga iruar ti ama ti ubing "only upon the written consent" ti ina, kayatna a sawen, no laeng adda naisurat a pammalubos ti ina.
- Panangkuestion iti kinaitutop ti ina. Mabalinna ti mapan iti korte no adda ebidensiana a saan a maitutop ti ina. Isu ti addaan iti pagrebbengan a mangpaneknek iti dayta.
Ania ti rebbengen ti ama?
Suporta. Masapul nga agsisinnuporta dagiti dadakkel ken dagiti illegitimate nga annakda:
(4) Parents and their illegitimate children and the legitimate and illegitimate children of the latter; and
Iraman ti suporta ti taraon, pagnaedan, kawes, panangagas, panagadal ken pagluganan (Article 194). Awan ti naikeddeng a kaadu: agpannuray iti kabaelan ti ama ken kasapulan ti ubing (Article 201). Kitaem ti Mano ti child support?
Kasano no saan a maitutop, awan, wenno matay ti ina?
Saan nga automatiko nga alaen ti ama. Ti Article 214 ket mangted iti substitute parental authority iti nabati a lolo wenno lola no matay, awan, wenno saan a maitutop dagiti nagannak. Ikeddeng ti Article 216 ti urnos:
(1) The surviving grandparent, as provided in Art. 214; (2) The oldest brother or sister, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified; and (3) The child’s actual custodian, over twenty-one years of age, unless unfit or disqualified.
Iti *Masbate v. Relucio*, inlawlawag ti Supreme Court a no makita a saan a maitutop ti ina, daytoy nga urnos ti maiyaplikar. Ti ama a nagbalin nga actual custodian (pudno a nangaywan) ti ubing ket mabalinna latta ti mapan iti korte, ken ti korte ti mangikeddeng maibatay iti ebidensia.
Maiyaplikar kadi ti alagaden a kurang ngem 7 kadagiti annak dagiti saan a nagkasar a dadakkel?
Wen. Kuna ti Article 213 nga awan ti ubing a kurang ngem pito ti tawenna a maisina iti ina malaksid no makita ti korte nga adda compelling reasons (napigsa a rason). Iti *Masbate*, kinuna ti Supreme Court a daytoy nga alagaden "does not even distinguish between legitimate and illegitimate children", kayatna a sawen, saanna nga idumduma ti legitimate ken illegitimate nga annak. Kitaem ti Siasino ti makaala iti custody ti ubing a kurang ngem 7?
Sabali ti bukod a pili ti ubing iti tawen a 7 wenno nasursurok. Kinuna ti Korte iti *Masbate* a daytoy a pili ket ikabilangan laeng kadagiti riri ti nagasawa a dadakkel, gapu ta dakuada laeng ti agbingay iti parental authority (Article 211). Iti *Briones*, inikkat ti Korte ti bilin ti nababbaba a korte a koma mangipalubos iti ubing nga agpili iti nagannak iti tawen a 10, gapu ta saan pulos a nagkasar dagiti dadakkel.
Mabalin kadi nga agbalin ti ama a naan-anay a nagannak iti linteg?
Wen, iti dua a wagas:
- Panagkasar iti ina. No mabalin nga agkasar dagiti dadakkel idi naisikog ti ubing (wenno ti laeng lapped ket kurang ngem 18 ti tawenda), ti valid a kasarda iti kalpasanna ket mangi-legitimate iti ubing (Articles 177 ken 178). Agbalin a legitimate ti ubing, ket agbingay ti agpada a nagannak iti parental authority. Kitaem ti Kasano nga i-legitimate ti ubing.
- Adoption. Iti *Briones*, dinakamat ti Korte a mabalin nga i-adopt ti ama ti bukodna nga illegitimate nga anak. Iti sidong ti RA 11642, ti illegitimate a ubing ket mabalin nga i-adopt ti qualified nga adopter tapno sumayaat ti kasasaad ti ubing (Section 22), ken ti nagasawa a tao a mang-adopt iti bukodna nga illegitimate nga anak ket masapul ti consent ti asawana (Section 21). Kitaem ti Kasano ti ag-adopt iti ubing iti sidong ti RA 11642.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Ni Joy ken ni Paolo. Saanda a pulos a nagkasar. 3 ti tawen ti anakda a babai, ket pinirmaan ni Paolo ti birth certificate-na. Idi nagsinada, kuna ni Paolo nga addaan isuna iti "agpada a kalintegan." Saan a kasta: ni Joy ti addaan iti sole parental authority (Article 176). Masapul latta a mangted ni Paolo iti suporta, ken mabalinna nga agkiddaw iti korte iti regular a panagbisita.
Ni Rina ken ni Jake. Nagtrabaho ni Rina idiay Dubai ket imbatina ti anakna a lalaki, 6 ti tawenna, iti inana. Kuna ni Jake, ti ama, a masapul nga agnaed ti ubing kenkuana itan. Ti trabaho ni Rina iti sabali a pagilian ket saan a mangted ken Jake iti parental authority. No awan ni Rina wenno makita a saan a maitutop, umuna ti lola iti sidong ti Articles 214 ken 216, saan nga automatiko ni Jake.
Ni Mae ken ni Leo. Naiyanak ti anakda a lalaki idi 2019. Nagkasarda idi 2024, ken agpada a single ken adda iti umno a tawen idi naisikog ti ubing. Ti kasar ket mangi-legitimate iti ubing (Article 178), ket agbingayen da Mae ken Leo iti parental authority.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka iti abogado no inala ti ama wenno sabali a kabagian ti ubing ket saanda nga isubli, no kayatmo nga agkiddaw iti korte iti panagbisita, wenno no patiem a saan a natalged ti ubing iti nagannak nga addaan iti custody. Mabalin met nga ilawlawag ti abogado ti family mediation a kadawyan a mapasamak sakbay ti kaso ti custody, ken no kasano ti agkiddaw iti suporta iti isu met laeng a tiempo.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
- Grande v. Antonio (G.R. No. 206248)Grande v. Antonio: mabalin nga usaren ti illegitimate child ti apelyido ti ama ngem saan a mapilit, ken ti ina ti addaan custody malaksid no unfit.
- Briones v. Miguel (G.R. No. 156343)Briones v. Miguel: ti ina ti addaan iti sole parental authority ken custody ti illegitimate child, ket saan a mangted iti custody ti recognition ti ama.
- Masbate v. Relucio (G.R. No. 235498)Masbate v. Relucio: protektaran met ti tender-age rule dagiti illegitimate child, ket ti ama a nangtaripato iti anak ket mabalin a madengngeg iti korte.
Kadawyan a saludsod
Maala kadi ti ama ti custody no pinirmaanna ti birth certificate?
Saan. Ti panangbigbig (recognition) ti ama ket mangipalubos iti ubing nga usarenna ti apelyidona ken mangted iti ubing iti kalintegan iti suporta, ngem agtalinaed iti ina ti parental authority (Article 176 ti Family Code; Briones v. Miguel, 2004; Masbate v. Relucio, 2018).
Mabalin kadi a bisitaen ti ama ti ubing?
Mabalinna nga agkiddaw iti korte iti visitation rights. Iti Masbate v. Relucio (2018), intalinaed ti Supreme Court ti panagbisita ti ama iti dua nga aldaw iti kada lawas ken impalubosna nga iruar ti ama ti ubing no laeng adda naisurat a consent ti ina.
Mabalin kadi nga ilaksid ti ina ti suporta manipud iti ama?
Kalintegan ti ubing ti suporta. Masapul a suportaan dagiti dadakkel dagiti illegitimate nga annakda (Article 195(4) ti Family Code), ken ti kaadu ket agpannuray iti kabaelan ti ama ken kasapulan ti ubing (Article 201).
No agtrabaho ti ina iti sabali a pagilian, maala kadi ti ama ti ubing?
Saan nga automatiko. Saan a maala ti ama ti parental authority gapu laeng ta adda iti adayo ti ina. No matay ti ina, awan, wenno makita a saan a maitutop, ti substitute parental authority ket umuna a mapan iti nabati a lolo wenno lola (Articles 214 ken 216).
Mabalin kadi nga agpili ti ubing nga agnaed iti ama iti tawen a 7 wenno 10?
Awan ti kasta a kalintegan a maiyaplikar. Iti Masbate v. Relucio (2018), kinuna ti Supreme Court a ti pinili ti ubing iti sidong ti Article 213 ket ikabilangan laeng kadagiti riri ti nagasawa a dadakkel, nga agbingay iti parental authority.
Kasano a maala ti ama ti parental authority?
No makikasar iti ina iti kalpasanna, mabalin a ma-legitimate ti ubing (Articles 177 ken 178), ket kalpasanna agbingay ti agpada a nagannak iti parental authority. Dinakamat met ti Supreme Court iti Briones v. Miguel (2004) a mabalin nga i-adopt ti ama ti bukodna nga illegitimate nga anak.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?