Siasino ti Tumawid no Awan ti Testamento (Will) iti Pilipinas?
Napardas a sungbat
No matay ti maysa a tao nga awan ti testamento (will), ti Civil Code ti mangikeddeng no siasino ti tumawid. Maawagan daytoy iti intestate succession. Umuna dagiti annak ken ti nabati nga asawa, ket maala ti asawa ti isu met laeng a paset a kas iti tunggal legitimate nga anak. No awan ti annak, tumawid dagiti nagannak a kadua ti asawa; kalpasanda, dagiti kakabsat, dadduma a kabagian agingga iti maikalima a grado ken, no awan ti siasinoman, ti State.
Kaano a ti linteg ti mangikeddeng imbes a ti testamento?
Kuna ti Article 960 nga agaplikar ti intestate succession, iti nadumaduma a kaso:
(1) If a person dies without a will, or with a void will, or one which has subsequently lost its validity;
Agaplikar met daytoy kadagiti sanikua a saan nga ited ti testamento iti siasinoman (Article 960(2)). Ti kangrunaan a pagannurotan ti urnos ket adda iti Article 962:
In every inheritance, the relative nearest in degree excludes the more distant ones, saving the right of representation when it properly takes place.
Ania ti urnos dagiti agtawid?
Iti nalaka a sao, tumawid laeng ti tunggal grupo iti baba no awan ti siasinoman kadagiti grupo a sakbayna, malaksid ti asawa ken dagiti annak a nayanak iti ruar ti kasar, a tumawid a kadua ti dadduma.
- Legitimate a annak ken dagiti kaputotanda. Tumawidda "without distinction as to sex or age, and even if they should come from different marriages" (Art. 979), iti agpapada a paset (Art. 980). Ti apo a ti nagannakna ket immuna a natay ket alaenna ti paset dayta a nagannak babaen ti right of representation (Arts. 981 ken 982).
- Legitimate a nagannak ken ascendant, no awan ti legitimate a kaputotan. Laksidenda dagiti kakabsat ken dadduma a collateral relatives (Art. 985). Agpada ti paset ti ama ken ina; no maymaysa ti sibibiag, maalana ti intero a paset (Art. 986).
- Illegitimate nga annak. No awan ti legitimate a kaputotan wenno ascendant, maalada ti intero a tawid (Art. 988). No adda legitimate a nagannak ti natay, maalada ti kagudua (Art. 991).
- Ti nabati nga asawa. Tumawid ti asawa a kadua dagiti grupo iti ngato (kitaen ti sumaruno a paset). No awan ti nabati a kaputotan, ascendant wenno illegitimate nga annak, maala ti asawa ti intero a tawid, ngem raemenna ti kalintegan dagiti kakabsat ken kaanakan (Art. 995).
- Kakabsat ken kaanakan, sa dagiti dadduma a collateral relatives (Arts. 1003 agingga iti 1009).
- Ti State, no awanen ti sabali nga addaan kalintegan a tumawid (Art. 1011).
Saan nga awan patinggana ti panagtawid dagiti collateral relatives (kabagian iti sikigan). Kuna ti Article 1010:
The right to inherit ab intestato shall not extend beyond the fifth degree of relationship in the collateral line.
Mano ti maala ti nabati nga asawa?
Agdepende no siasino pay ti nabati:
| Kadua ti nabati nga asawa | Paset ti asawa |
|---|---|
| Dua wenno ad-adu a legitimate nga annak | Isu met laeng a paset a kas iti tunggal anak (Art. 996) |
| Legitimate a nagannak | Kagudua; maala dagiti nagannak ti sabali a kagudua (Art. 997) |
| Illegitimate nga annak | Kagudua; maala dagiti illegitimate nga annak ti sabali a kagudua (Art. 998) |
| Kakabsat, wenno dagiti annakda | Kagudua; maalada ti sabali a kagudua (Art. 1001) |
| Awan ti siasinoman kadagiti grupo iti ngato | Amin a tawid (Art. 995) |
Ti Article 996 ti pagannurotan a kaaduan a masarakan dagiti pamilia:
If a widow or widower and legitimate children or descendants are left, the surviving spouse has in the succession the same share as that of each of the children.
No maymaysa laeng a legitimate nga anak ti kadua ti nabati nga asawa, saan a nalawag nga ibaga dagitoy nga artikulo ti panagbingay; agsaludsodka iti abogado. Ti asawa a nakaigapuan ti legal separation ket mapukawna dagitoy a kalintegan (Art. 1002).
Ania ti umuna a mapasamak iti sanikua ti agassawa?
Ti ibati ti nakasar a tao ket saan nga isu ti amin a sanikua ti pamilia. Umuna a maurnos ti property regime (pagannurotan ti sanikua) ti kasar. Iti absolute community, ti net assets ket "divided equally between husband and wife", malaksid no sabali ti kuna ti marriage settlements (Family Code Art. 102(4)); adda met kapada a pagannurotan ti conjugal partnership para iti net profits-na (Art. 129(7)). Ti laeng paset ti natay ti mapan kadagiti agtawid.
Mangituding met ti Family Code iti deadline no awan ti naipila a kaso iti korte para iti tawid. Para iti absolute community:
If no judicial settlement proceeding is instituted, the surviving spouse shall liquidate the community property either judicially or extra-judicially within one year from the death of the deceased spouse.
Para iti conjugal partnership, innem a bulan ti panawen (Art. 130). Iti agpada a kaso, no saan a naaramid ti liquidation iti umiso a tiempo, void (awan serbina) ti aniaman a disposition wenno encumbrance dayta a sanikua (kas pagarigan panaglako wenno panangisangla).
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar ti pagannurotan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Nakasar da Jose ken Maria iti absolute community. Idi natay ni Jose nga awan testamentona, PHP 2,400,000 ti net community property-da ket awan ti exclusive property ti siasinoman kadakuada. Umuna a maala ni Maria ti kaguduana, PHP 1,200,000 (FC Art. 102). Ti kagudua ni Jose, PHP 1,200,000, ti tawidna. Nabati ni Maria ken tallo a legitimate nga annak, isu a mabingay ti tawid iti uppat nga agpapada a paset, PHP 300,000 ti tunggal maysa (Art. 996).
Saan a pulos a nag-asawa ni Lito ken awan ti annakna; natay nga immuna ngem isuna dagiti nagannak ken apongna. Nangibati iti maysa a kabsat a babai, ni Ana, nga agpada ti ama ken inada, ken maysa a half-brother, ni Ben. PHP 900,000 ti net estate-na. Dagiti kakabsat iti full blood ket maalada ti mamindua a paset ti kakabsat iti half blood (Art. 1006): ni Ana PHP 600,000, ni Ben PHP 300,000.
Natay ni Carmen nga awan testamentona, ken awan ti annakna. Sibibiag pay ti asawana ken ti inana. Iti Article 997, maala ti asawana ti kagudua ken ti inana ti sabali a kagudua.
Kasano met dagiti annak a nayanak iti ruar ti kasar?
Agtawidda iti nagannak kadakuada no mapaneknekan ti filiation-da (Art. 887). No tumawidda a kadua dagiti legitimate nga annak, ibaga ti Article 983 ti proporsion ti legitime, ket ti legitime ti tunggal illegitimate nga anak ket kagudua ti legitime ti legitimate nga anak (Family Code Art. 176). No kasano a mabingay ti nabati a tawid iti dayta a nalaok a kaso ket saludsod para iti abogado. Limitaran met ti Article 992 ti panagtawid iti nagbaetan ti illegitimate nga anak ken dagiti legitimate a kabagian ti nagannak; binasa manen ti Supreme Court dayta a pagannurotan para iti apo a mangsukat iti nagannak a natay nga immuna. Kitaen ti Makatawid kadi ti illegitimate child?
Kasano a bingayen dagiti agtawid ti tawid?
No awan ti utang ken adulto amin nga agtawid wenno umiso ti pannakairepresentarda, mabalin a bingayenda ti tawid babaen ti public instrument nga awan kaso iti korte. Daytoy ti extrajudicial settlement. No saanda nga agtunos, mapanda iti korte. Agingga iti panagbingay, sangsangkamaysa a kukua dagiti agtawid ti tawid (Art. 1078), ket agaplikar dagiti pagannurotan maipapan iti panaglako iti paset iti daga a sangsangkamaysa a kukua.
Dagiti paset iti ngato ket para kadagiti tawid nga awan testamento. No adda testamento, salakniban latta dagiti legitime dagiti compulsory heir: kitaen ti Dagiti paset ti legitime, ti tabla dagiti paset ti legitime ken Tawid iti Pilipinas.
Kaano a masapulmo ti abogado?
Agsaludsodka iti abogado no saan nga agtunos dagiti agtawid, no adda anak a nayanak iti ruar ti kasar, inampon nga anak wenno maikadua a pamilia, no adda utang ti natay, wenno no nailako wenno naisangla ti maysa a sanikua kalpasan ti ipapatay. Makita met ti abogado no na-liquidate ti sanikua ti kasar iti uneg dagiti deadline ti Family Code.
No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Maala kadi ti asawa a babai ti kagudua ti amin no matay ti asawana?
Saan a kas agtawid. Umuna, ma-liquidate ti sanikua ti kasar ket, iti pagannurotan ti absolute community, mabingay nga agpapada ti net assets kadagiti agassawa (Family Code Article 102). Kalpasanna, tumawid isuna iti bukod a kagudua ti asawana: no adda legitimate nga annak, isu met laeng a paset a kas iti tunggal anak (Civil Code Article 996).
Tumawid kadi dagiti kakabsat no adda annak ti natay?
Saan. Laksiden dagiti kaasitgan a kabagian dagiti adayo (Article 962). Tumawid laeng dagiti kakabsat no awan ti kaputotan, awan ti ascendant ken awan ti illegitimate nga annak. No adda met nabati nga asawa, maala ti asawa ti kagudua ken dagiti kakabsat wenno annakda ti sabali a kagudua (Articles 995 ken 1001).
Agpada kadi ti tawid dagiti annak iti umuna a kasar ken dagiti annak iti maikadua a kasar?
Wen. Kuna ti Article 979 a tumawid dagiti legitimate nga annak nga awan ti panangidumduma maipapan iti sex wenno edad, uray no naggapuda iti nagduduma a kasar. Kuna ti Article 980 a bingayenda ti tawid iti agpapada a paset.
Makatawid kadi ti apo no immuna a natay ti nagannak kenkuana?
Wen, babaen ti right of representation. Alaen ti apo ti paset a maala koma ti nagannak kenkuana (Articles 981 ken 982).
Siasino ti tumawid no awan pulos ti kabagian?
Ti State. Limitaran ti Article 1010 ti panagtawid dagiti collateral relatives agingga iti maikalima a grado, ket ited ti Article 1011 ti intero a tawid iti State no awan ti addaan kalintegan a tumawid.
Tumawid kadi ti nabati nga asawa kalpasan ti legal separation?
Saan no ti nabati nga asawa ti nakaigapuan ti separation. Kuna ti Article 1002 nga awan ti aniaman nga intestate a kalintegan dayta nga asawa kas balo.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?