Live-In Partners: Naa ba silay Bahin sa Kabtangan sa Pilipinas?
Mubo nga tubag
Ang live-in partners sa Pilipinas bahin sa kabtangan ubos lang sa espesyal nga mga lagda, dili sama sa kasado nga magtiayon. Kung libre ang duha nga makaminyo sa usag usa, tunga-tunga sila sa ilang mga sweldo, ug ang kabtangan nga nakuha samtang nag-ipon sila giisip nga tunga-tunga usab (Article 147 sa Family Code). Kung kasado ang usa kanila sa laing tawo, o dili sila makaminyo tungod sa laing rason, ang kabtangan ra nga gipalit gamit ang ilang tinuod nga hiniusang kontribusyon ang bahinon, base sa gibutang sa matag usa (Article 148). Kining duha ka article mi-apply usab sa magtiayon nga void ang kasal.
Unsang lagda ang mi-apply sa amo?
Nagdepende kini kung legal ba mo nga makaminyo sa usag usa:
| Kahimtang | Lagda | Unsa ang inyong bahinon |
|---|---|---|
| Libre ang duha nga makaminyo sa usag usa, nag-ipon nga sila ra isip bana ug asawa, walay kasal o ubos sa void nga kasal | Article 147 | Tunga-tunga sa mga sweldo; ang kabtangan nga nakuha pinaagi sa trabaho gipanag-iya sa duha, giisip nga tunga-tunga |
| Bisan unsang laing pag-ipon, pananglitan kasado pa ang usa ka partner sa laing tawo | Article 148 | Ang kabtangan ra nga nakuha pinaagi sa tinuod nga hiniusang kontribusyon sa kwarta, kabtangan o trabaho, base sa kontribusyon sa matag usa |
Ang mga property regime sa kasado nga magtiayon, sama sa absolute community of property, dili mi-apply sa bisan asa niini. Para niana, tan-awa ang Absolute community ug conjugal partnership.
Unsay giingon sa Article 147?
When a man and a woman who are capacitated to marry each other, live exclusively with each other as husband and wife without the benefit of marriage or under a void marriage, their wages and salaries shall be owned by them in equal shares and the property acquired by both of them through their work or industry shall be governed by the rules on co-ownership.
Sa yanong pagkasulti:
- Mga sweldo nga nakuha samtang nag-ipon, 50/50 ang tag-iya, bisan kinsa ang nagtrabaho.
- Kabtangan nga nakuha samtang nag-ipon giisip nga gikan sa hiniusang paningkamot ug tunga-tunga ang tag-iya, gawas kung naay pamatuod nga dili.
- Maihap ang pag-atiman sa pamilya. Ang partner nga wala motabang sa pagpalit sa kabtangan giisip nga naka-contribute kung ang iyang paningkamot "consisted in the care and maintenance of the family and of the household" (mao ang pag-atiman ug pagmentinar sa pamilya ug panimalay).
- Dili mabaligya nga mag-inusara. Walay partner nga makabaligya o maka-mortgage sa iyang bahin sa hiniusang kabtangan nga walay consent sa usa, hangtod matapos ang pag-ipon.
- Bad faith. Kung usa ra sa void nga kasal ang naa sa good faith (maayong tuyo), ang bahin sa naa sa bad faith (daotang tuyo) mawala kaniya ug moadto sa ilang mga anak. Kung walay kaliwatan, moadto kini sa inosente nga partido.
Unsay giingon sa Article 148?
In cases of cohabitation not falling under the preceding Article, only the properties acquired by both of the parties through their actual joint contribution of money, property, or industry shall be owned by them in common in proportion to their respective contributions. In the absence of proof to the contrary, their contributions and corresponding shares are presumed to be equal.
Ang kalainan niini sa Article 147:
- Dili awtomatikong bahinon ang sweldo. Kaugalingon sa matag partner ang iyang kinita.
- Ang tinuod nga kontribusyon ra ang maihap. Kinahanglan ipakita sa partner ang tinuod nga kontribusyon sa kwarta, kabtangan o trabaho sa usa ka piho nga kabtangan. Wala gilista ang trabaho sa balay lang.
- Ang bahin mosunod sa kontribusyon, ug giisip nga tunga-tunga lang kung walay pamatuod sa tinuod nga kantidad.
- Kung kasado ang partner sa laing tawo, ang iyang bahin moadto sa absolute community o conjugal partnership sa iyang balido nga kasal.
Giunsa pag-apply sa korte ang Article 147?
Sa Tan-Andal v. Andal (2021), gideklarar sa Supreme Court nga void ang kasal tungod sa psychological incapacity ug dayon gi-apply ang Article 147, kay libre ang magtiayon nga makaminyo sa usag usa ug sila ra ang nag-ipon. Gipasabot sa Court nga ang sweldo nga nakuha samtang nag-ipon bahinon nga tunga-tunga, "regardless of who worked to earn the wage or salary" (bisan kinsa ang nagtrabaho para niini), ug ang kabtangan nga nakuha samtang nag-ipon giisip nga gikan sa hiniusang paningkamot.
Pero mahimong mabali kini nga presumption kung naay ebidensya. Nag-ingon ang Court nga ang tunga sa asawa sa usa ka yuta nga gi-donate kaniya ug sa iyang amahan iya ra. Iya ra usab ang iyang tunga sa duplex nga balay nga nahimong family home, nga gitukod gamit ang kwarta nga gihulam niya ug sa iyang amahan. Walay bahin ang bana kay gipakita sa ebidensya nga wala siya mag-atiman ug magmentinar sa pamilya ug sa panimalay.
Mahatagan ba sa live-in partners ang usag usa og regalo?
Gagmay ra nga regalo. Ang pagdili sa mga regalo tali sa magtiayon sakop usab ang live-in partners:
Every donation or grant of gratuitous advantage, direct or indirect, between the spouses during the marriage shall be void, except moderate gifts which the spouses may give each other on the occasion of any family rejoicing. The prohibition shall also apply to persons living together as husband and wife without a valid marriage.
Unsay mahitabo kung mamatay ang usa ka partner?
Dili legal nga kapikas ang live-in partners, busa walay usa kanila nga manunod sa usa isip kapikas. Ang nabilin nga partner magpabilin sa iyang kaugalingong bahin sa kabtangan nga gipanag-iya nila. Ang bahin sa namatay nga partner moadto sa iyang mga manununod, sama sa mga anak. Tan-awa ang Kinsa ang manunod kung walay will?
Ang mga anak sa live-in partners illegitimate (dili lehitimo) gawas kung ma-legitimate sa ulahi. Tan-awa ang Kinsa ang naay custody sa illegitimate nga anak?
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Nina ug Arnel. Parehong single, nag-ipon sila sulod sa walo ka tuig. Nagtrabaho si Arnel sa pabrika; si Nina ang nag-atiman sa balay ug sa ilang duha ka anak. Nakapalit sila og yuta nga nakapangalan kang Arnel. Ubos sa Article 147, giisip nga tunga-tunga ang tag-iya sa yuta, ug maihap nga kontribusyon ni Nina ang iyang pag-atiman sa pamilya ug panimalay.
Joan ug Rey. Kasado pa si Rey sa iyang unang asawa sa dihang miipon siya kang Joan. Si Joan ang nagbayad sa tunga sa down payment sa usa ka motor. Ubos sa Article 148, naay bahin si Joan sa motor base sa iyang tinuod nga gi-contribute. Ang bahin ni Rey moadto sa property regime sa iyang balido nga kasal.
Lito ug Grace. Sa wala pa sila magbulag, gihatag ni Lito kang Grace ang iyang sakyanan isip "regalo." Tungod kay nag-ipon sila isip bana ug asawa nga walay balido nga kasal, void ang regalo ubos sa Article 87, gawas kung gamay ra kini nga regalo sa okasyon sa pamilya.
Kanus-a ka kinahanglan og abogado?
Pakigsulti sa abogado kung matapos ang live-in nga relasyon ug dili magkasabot ang duha kung kinsa ang tag-iya sa balay, yuta o negosyo, o kung mamatay ang usa ka partner ug angkonon sa mga manununod ang kabtangan. Ang tubag nagdepende sa mga titulo, resibo ug uban pang ebidensya kung kinsa ang nagbayad ug kinsa ang nag-atiman sa pamilya.
Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
Unsang mga desisyon sa Supreme Court ang may kalabutan?
Kanunay nga pangutana
Parehas ba ang property rights sa live-in partners ug sa magtiayon nga kasado?
Dili. Dili mi-apply sa ila ang mga property regime sa kasal, sama sa absolute community. Ang live-in partners sakop sa Article 147 sa Family Code kung libre sila nga makaminyo sa usag usa, o sa Article 148 kung dili.
Akoa ba ang bahin sa balay nga nakapangalan sa akong partner?
Nagdepende. Ubos sa Article 147, ang kabtangan nga nakuha samtang nag-ipon mo giisip nga bunga sa inyong duha ka paningkamot ug tunga-tunga ang tag-iya, gawas kung mapamatud-an nga dili. Ubos sa Article 148, naa kay bahin base ra sa kantidad sa kwarta, kabtangan o trabaho nga tinuod nimong gi-contribute.
Maihap ba nga kontribusyon ang pag-atiman sa balay?
Ubos sa Article 147, oo: ang partner nga ang paningkamot mao ang pag-atiman ug pagmentinar sa pamilya ug sa panimalay giisip nga naka-contribute. Wala kini nga lagda sa Article 148; ang giihap didto mao ang tinuod nga kontribusyon sa kwarta, kabtangan o trabaho.
Mahatagan ba ko sa akong live-in partner og balay isip regalo?
Ang Article 87 sa Family Code nag-ingon nga void ang mga donation tali sa magtiayon samtang kasado, gawas sa gagmay nga regalo sa mga okasyon sa pamilya, ug ang samang pagdili mi-apply usab sa mga tawo nga nag-ipon isip bana ug asawa nga walay balido nga kasal.
Mabaligya ba sa akong partner ang among kabtangan nga walay akong consent?
Ubos sa Article 147, walay partner nga maka-mortgage o makabaligya sa iyang bahin sa kabtangan nga nakuha samtang nag-ipon ug gipanag-iya nilang duha, pinaagi sa acts inter vivos, nga walay consent sa usa, hangtod matapos ang pag-ipon.
Makapanunod ba ko sa akong live-in partner?
Dili kapikas sa balaod ang live-in partners, busa dili sila manunod sa usag usa isip kapikas. Imo gihapon ang imong bahin sa kabtangan nga gipanag-iya ninyong duha. Tan-awa ang page kung kinsa ang manunod kung walay will.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?