Absolute Community vs Conjugal Partnership: Unsa ang Kalainan?
Mubo nga tubag
Ang absolute community ug conjugal partnership of gains mao ang duha ka default nga property regime (sistema sa kabtangan) sa magtiayon sa Pilipinas: ang usa para sa mga kaminyoon ubos sa Family Code, ang pikas para sa mas karaan nga kaminyoon. Sa absolute community, halos tanan nga gipanag-iya sa magtiayon, sa wala pa ug atol sa kaminyoon, mahimong common property. Sa conjugal partnership of gains, ang matag usa magpabilin nga tag-iya sa iyang naa na sa wala pa ang kasal, ug ang kita ug ganansya ra atol sa kaminyoon ang tinag-iya. Kung asa niini ang mo-apply, depende kasagaran kung kanus-a mo naminyo ug kung mipirma mo og prenuptial agreement.
| Aspeto | Absolute community of property | Conjugal partnership of gains | Basehan sa balaod |
|---|---|---|---|
| Asang kaminyoon ang sakop | Kini ang default sa Family Code: mo-apply kung walay prenuptial agreement (marriage settlement) ang magtiayon o kung void ang regime nga ilang gipili (Article 75). Mahimo pud kining pilion sa prenup. | Mga kaminyoon sa wala pa nag-epekto ang Family Code nga walay prenup (Civil Code Article 119; Family Code Article 105). Sa mga kaminyoon human niana, conjugal partnership lang kung kini ang gipili sa prenup. | Article 75, Family Code |
| Kanus-a magsugod | Mismo sa higayon nga gisaulog ang kasal. Void ang laing petsa sa pagsugod nga gikasabutan sa magtiayon (Article 88). | Parehas nga lagda: ang Article 107 nag-apply sa Article 88 sa conjugal partnership. | |
| Unsa ang tinag-iya (common property) | Tanang property nga gipanag-iya sa magtiayon sa adlaw sa kasal ug tanan nga nakuha human niana, gawas sa gi-exclude sa balaod o sa prenup (Article 91). | Ang kita ug ganansya atol sa kaminyoon: ang kinitaan sa bisan kinsa sa magtiayon gikan sa trabaho, property nga gipalit gamit ang kwarta sa duha, ang abot (fruits) sa common property, ug ang net fruits sa kaugalingong property sa matag usa (Articles 106 ug 117). | Article 91, Family Code |
| Unsa ang magpabilin nga kaugalingon sa matag usa | Property nga nadawat atol sa kaminyoon pinaagi sa donasyon o panulondon (inheritance), apil ang abot ug kita niini, gawas kung ang naghatag nag-ingon nga para kini sa community; mga butang para sa personal nga gamit, gawas sa alahas; ug property sa wala pa ang kasal sa asawa o bana nga adunay legitimate descendants sa nauna nga kaminyoon (Article 92). | Property nga gidala ngadto sa kaminyoon; property nga nadawat atol sa kaminyoon pinaagi sa donasyon o panulondon; property nga nakuha pinaagi sa redemption, barter o exchange gamit ang kaugalingong property sa usa; ug property nga gipalit gamit ang kaugalingong kwarta sa usa (Article 109). | |
| Property nga naa na sa wala pa ang kasal | Mahimong common property, gawas kung ang tag-iya adunay na legitimate descendants sa nauna nga kaminyoon (Articles 91 ug 92(3)). | Magpabilin nga kaugalingon sa tag-iya (Article 109(1)). Sa property nga gipalit og hulugan (installment), depende kung ang full ownership nabalhin sa wala pa o atol sa kaminyoon (Article 118). | Article 91, Family Code |
| Abot sa kaugalingong property (abang, ani, interest) | Ang abot ug kita sa property nga nadawat pinaagi sa donasyon o panulondon magpabilin uban niana nga property isip kaugalingon sa asawa o bana, gawas kung ang naghatag nag-ingon nga para kini sa community (Article 92(1)). Parehas usab sa abot sa property sa wala pa ang kasal nga gilain ubos sa Article 92(3). | Ang net fruits sa kaugalingong property sa matag usa kay conjugal (Article 117(3)). | |
| Property nga gipalit atol sa kaminyoon | Gi-presume nga community property gawas kung mapamatud-an nga usa kini sa mga exclusion (Article 93). | Gi-presume nga conjugal, bisan og ngalan ra sa usa ang naa sa titulo, gawas kung mapamatud-an ang sukwahi (Article 116). | |
| Kinsa ang modumala | Ang magtiayon nga magkauban. Kung dili sila magkasinabot, ang balaod nag-ingon nga ang desisyon sa bana ang masunod, apan ang asawa mahimong moadto sa korte sulod sa lima ka tuig gikan sa petsa sa kontrata nga nagpatuman niana nga desisyon (Article 96). | Parehas nga lagda (Article 124). | Article 96, Family Code, Article 124, Family Code |
| Pagbaligya o pag-mortgage sa common property nga wala ang pikas | Void kung walay authority sa korte o written consent sa pikas. Giisip kini nga continuing offer nga mahimo pang dawaton sa pikas, o i-authorize sa korte, sa dili pa kini bawion (Article 96). | Parehas nga lagda (Article 124). Sa Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005), ang Supreme Court nag-ingon nga void ang tibuok mortgage, dili lang ang bahin sa pikas. | Article 96, Family Code, Article 124, Family Code |
| Pagbahin kung matapos ang regime | Bayran ang mga utang, kuhaon sa matag usa ang iyang kaugalingong property, ug bahinon og parehas ang net assets gawas kung lahi ang giingon sa prenup (Article 102). | Bayran ang mga utang, husayon ang mga advance ug reimbursement, kuhaon sa matag usa ang iyang kaugalingong property, ug bahinon og parehas ang net profits gawas kung lahi ang giingon sa prenup (Article 129). | |
| Liquidation kung mamatay ang usa | Himoon sa kaso sa estate settlement. Kung walay kaso, ang nabilin nga asawa o bana kinahanglan mag-liquidate sulod sa usa ka tuig gikan sa pagkamatay, kay kung dili, void ang sunod nga pagbaligya ug mortgage sa community property (Article 103). | Himoon sa kaso sa estate settlement. Kung walay kaso, ang nabilin nga asawa o bana kinahanglan mag-liquidate sulod sa unom ka bulan gikan sa pagkamatay, kay kung dili, void ang sunod nga pagbaligya ug mortgage sa conjugal property (Article 130). | |
| Kung naminyo pag-usab ang nabilin nga wala mag-liquidate | Ang bag-ong kaminyoon sakop sa complete separation of property (Article 103). | Parehas nga lagda (Article 130). |
Unsang regime ang mo-apply sa akong kaminyoon?
Tan-awa ang duha ka butang: ang petsa sa kasal ug kung naa bay prenup (sa Family Code, "marriage settlement" ang tawag niini).
- Naminyo niadtong August 3, 1988 o human niana, walay prenup: absolute community of property. Ang Article 75 naghimo niini nga default, ug ang Supreme Court nag-ingon sa Homeowners Savings & Loan Bank v. Dailo (2005) nga ang Family Code nag-epekto niadtong August 3, 1988.
- Naminyo sa wala pa ang August 3, 1988, walay prenup: conjugal partnership of gains. Kini ang default sa Civil Code (Article 119), ug ang Article 105 sa Family Code nagpadayon niining mga partnership: ang mga lagda sa Family Code mo-apply na niini, nga dili madaot ang mga katungod nga nakuha na.
- Bisan unsang petsa, nga adunay valid nga prenup: ang regime nga gipili sa prenup. Mahimo kining absolute community, conjugal partnership, complete separation of property o laing regime (Family Code Article 75; sa mas karaan nga kaminyoon, Civil Code Article 119). Tan-awa unsa ang kinahanglan naa sa prenup.
Ang imong PSA marriage certificate nagpakita sa petsa sa kasal. Ubos sa Article 22(7) sa Family Code, nakasulat usab sa marriage certificate kung naghimo ang magtiayon og marriage settlement, kung naa man.
Unsa ang pinakadako nga kalainan?
Ang pinakadako nga kalainan mao ang property nga naa na sa wala pa ang kasal.
Sa absolute community, ang Article 91 nagbutang sa common pool sa "all the property owned by the spouses at the time of the celebration of the marriage or acquired thereafter". Ang lote nga gipalit sa usa sa dihang single pa siya mahimong common property sa adlaw sa kasal. Ang pangunang exception: ang asawa o bana nga adunay na legitimate nga anak o descendants sa nauna nga kaminyoon. Ang iyang property sa wala pa ang kasal, apil ang abot ug kita niini, magpabilin nga bulag (Article 92(3)).
Sa conjugal partnership, ang "gidala sa kaminyoon" sa matag usa magpabilin nga iya (Article 109). Ang mahimong tinag-iya mao ang naangkon atol sa kaminyoon: sweldo ug kita sa negosyo, mga butang nga gipalit gamit ang kwarta sa duha, ug ang net fruits (sama sa abang o ani) sa kaugalingong property sa matag usa (Articles 106 ug 117).
Sa duha ka regime, ang property nga nadawat atol sa kaminyoon pinaagi sa panulondon o donasyon magpabilin sa asawa o bana nga nakadawat (Articles 92(1) ug 109(2)).
Kinsa ang modesisyon, ug mahimo bang mobaligya ang usa nga siya ra?
Niini nga punto, parehas ang lagda sa duha ka regime. Ang Article 96 (absolute community) ug Article 124 (conjugal partnership) nag-ingon nga ang property dumalahon sa magtiayon nga magkauban. Walay usa kanila ang mahimong mobaligya o mo-mortgage sa common property nga walay written consent sa pikas o authority sa korte:
In the absence of such authority or consent, the disposition or encumbrance shall be void.
Sa kaso nga Dailo, ang bana, pinaagi sa agent nga iyang gi-authorize, nag-mortgage sa conjugal property sa bangko nga wala kahibalo ug walay consent ang iyang asawa. Ang Supreme Court nag-ingon nga void ang tibuok mortgage, dili lang ang bahin sa asawa. Giingon usab niini nga ang bangko, nga nag-claim nga napuslan sa pamilya ang loan, kinahanglan mopamatuod niini. Para sa tibuok lagda, tan-awa ang Mahimo bang ibaligya sa usa ang conjugal property nga walay consent?
Lahi ang exclusive property (kaugalingon ra). Ubos sa Article 111 sa kapitulo sa conjugal partnership, nga giusab sa Republic Act No. 10572, ang bisan kinsa sa magtiayon mahimong mobaligya, mo-mortgage o sa laing paagi modispose sa iyang exclusive property.
Unsa ang mahitabo sa property kung mamatay ang usa?
Sa duha ka regime, ang common property i-liquidate sa kaso nga mohusay sa estate sa namatay (Articles 103 ug 130). Kung walay kaso nga gi-file sa korte, ang nabilin nga asawa o bana kinahanglan mag-liquidate niini, sa korte o sa gawas sa korte, sulod sa deadline:
- Absolute community: sulod sa usa ka tuig gikan sa pagkamatay (Article 103).
- Conjugal partnership: sulod sa unom ka bulan gikan sa pagkamatay (Article 130).
Human sa deadline, void ang bisan unsang pagbaligya o mortgage sa maong common property. Kung naminyo pag-usab ang nabilin nga wala mag-liquidate, ang bag-ong kaminyoon sakop sa complete separation of property. Human ra sa liquidation bahinon sa mga manununod (heirs) ang bahin sa namatay; tan-awa ang legitime shares.
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung unsaon pagtrabaho sa mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Maria ug Jose (absolute community). Naminyo sila sa 2015 nga walay prenup, busa absolute community ang mo-apply (Article 75). Ang condo nga nahuman og bayad ni Maria sa 2012, sa wala pa ang kasal, mahimong community property (Article 91). Ang house lot nga gibilin sa iyang amahan pinaagi sa iyang will sa 2020 magpabilin nga iya, apil ang abang nga kinitaan niini, kay ang will wala mag-ingon nga para kini sa community (Article 92(1)).
Ana ug Ben (conjugal partnership). Naminyo sila sa 1985 nga walay prenup, busa conjugal partnership ang mo-apply (Civil Code Article 119; Family Code Article 105). Ang uma ni Ana gikan sa wala pa ang kasal magpabilin nga iya (Article 109(1)). Ang net income sa mga ani atol sa kaminyoon kay conjugal (Article 117(3)).
Si Ben ug ang bangko. Sa 1995, ang magtiayon nagpalit og balay atol sa kaminyoon, busa gi-presume kini nga conjugal (Article 116). Gi-mortgage kini ni Ben sa bangko nga walay written consent ni Ana o authority sa korte. Void ang mortgage (Article 124). Ang conjugal partnership motubag ra sa loan ni Ben kutob sa kantidad nga napuslan sa pamilya (Article 121(3)), ug sa kaso nga Dailo ang Korte nag-ingon nga ang creditor nga nag-claim niana nga kapuslanan maoy kinahanglan mopamatuod niini.
Unsa man sa magtiayon nga dili kasal?
Walay usa sa duha ka regime ang mo-apply. Ang magka-live-in nga walay valid nga kaminyoon adunay kaugalingong lagda sa Articles 147 ug 148 sa Family Code. Tan-awa ang property sa live-in partners.
Kanus-a ka magkinahanglan og abogado?
Pakigsulti sa abogado sa dili pa ka mopirma og pagbaligya, mortgage o waiver nga naglambigit sa property sa kaminyoon, kung dili ka sigurado kung unsang regime ang mo-apply, ug human mamatay ang asawa o bana, tungod sa mga deadline sa liquidation sa ibabaw. Kung dili nimo kaya ang bayad, tan-awa ang libre nga legal help.
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
- Article 75, Family CodeDefault nga property regime: absolute community
- Article 77, Family CodePorma sa prenuptial agreement
- Article 91, Family CodeUnsa ang nalakip sa absolute community property
- Article 96, Family CodePagdumala sa community property
- Article 124, Family CodePagdumala sa conjugal property
Kanunay nga pangutana
Conjugal property ba ang property nga gipalit sa wala pa ang kasal?
Depende sa regime. Sa absolute community, ang property nga gipanag-iya sa adlaw sa kasal mahimong common property (Article 91), gawas kung ang tag-iya adunay na legitimate descendants sa nauna nga kaminyoon (Article 92(3)). Sa conjugal partnership of gains, ang property nga gidala sa kaminyoon magpabilin nga iya sa tag-iya (Article 109(1)).
Apil ba sa community property ang balay nga napanunod?
Sa kasagaran, dili, sa duha ka regime. Ang property nga nadawat atol sa kaminyoon pinaagi sa panulondon o donasyon magpabilin nga iya sa nakadawat (Articles 92(1) ug 109(2)). Sa absolute community, ang abot ug kita niini magpabilin usab uban niini, gawas kung lahi ang giingon sa naghatag; sa conjugal partnership, ang net fruits niini kay conjugal (Article 117(3)).
Unsang regime ang mo-apply kung naminyo mi sa 1985 nga walay prenup?
Conjugal partnership of gains. Kini ang default sa Civil Code (Article 119), ug ang Article 105 sa Family Code nag-ingon nga ang mga lagda sa Family Code mo-apply usab sa mga conjugal partnership nga naa na sa wala pa kini nag-epekto, nga dili madaot ang mga katungod nga nakuha na.
Akoa na ba ang property kung ngalan ra nako ang naa sa titulo?
Dili kini igo. Ang property nga nakuha atol sa kaminyoon gi-presume nga common o conjugal bisan og naka-register sa ngalan sa usa ra (Articles 93 ug 116). Ang moingon nga iya ra kini, siya ang kinahanglan mopamatuod.
Mahimo ba mi mobalhin sa laing regime human sa kasal?
Dili pinaagi sa pribado nga kasabutan. Ang prenup ug bisan unsang usab niini kinahanglan nakasulat ug himoon sa wala pa ang kasal (Articles 76 ug 77). Human sa kasal, ang Article 76 nagtugot og usab sa mga kaso ra nga gilista niini, sama sa joint petition sa korte para sa voluntary dissolution sa absolute community o conjugal partnership ug pagbulag sa common property (Article 136).
Bayran ba gikan sa common property ang utang sa usa sa magtiayon?
Sa mga kaso ra nga gilista sa balaod. Sa duha ka regime, ang utang nga gihimo sa usa nga walay consent sa pikas tubagon ra sa common property kutob sa kantidad nga napuslan sa pamilya (Articles 94(3) ug 121(3)).
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?