Maternity Leave: 105 Days, Hindi Kasal na Nanay, Miscarriage

Ibinibigay ng Section 3 ang leave sa lahat ng covered na babaeng manggagawa sa gobyerno at private sector, kasama ang nasa informal economy, "regardless of civil status or the legitimacy of her child" (kahit ano ang civil status o kung legitimate man o hindi ang anak niya). Ibig sabihin:

• pareho ang karapatan ng nanay na hindi kasal at ng nanay na kasal;
• hindi kailangang legitimate ang anak;
• sakop ang mga empleyado ng gobyerno kahit ano ang employment status nila (Section 4);
• makakakuha pa rin ng leave ang manggagawang may pending na administrative case (Section 12).

Puwede ka ring magdagdag ng 30 araw na walang bayad. Pinapayagan lang ng implementing rules ang extension na ito sa live childbirth. Dapat kang magbigay ng nakasulat na notice sa employer hindi bababa sa 45 araw bago matapos ang maternity leave mo. Kapag medical emergency, hindi na kailangan ng notice bago, pero dapat mong sabihan ang employer pagkatapos. Hindi itinuturing na putol sa serbisyo ang unpaid extension.

Hindi puwedeng ipagpaliban ang leave. Dapat itong gamitin bago o pagkatapos manganak nang tuloy-tuloy at walang patid. Puwede mong pagsamahin ang leave bago at pagkatapos manganak, basta nasa loob ng 105 days ang kabuuan at hindi bababa sa 60 days ang leave pagkatapos manganak (Section 9).

Ibinibigay ng batas ang leave "in every instance of pregnancy, miscarriage or emergency termination of pregnancy, regardless of frequency" (sa bawat pagbubuntis, miscarriage o emergency termination of pregnancy, gaano man kadalas). Walang limit sa bilang ng pagbubuntis.

Oo. Sa ilalim ng Section 6, puwede mong ibigay ang hanggang pitong araw ng maternity leave mo sa tatay ng bata, "whether or not the same is married to the female worker" (kasal man siya o hindi sa babaeng manggagawa). Kung patay, wala o incapacitated ang tatay, puwede mo itong ibigay sa alternate caregiver. Puwede itong kamag-anak hanggang fourth degree of consanguinity, o ang kasalukuyang partner mo na kasama mo sa bahay.

Sinasabi ng batas na ang benefit na ito ay "over and above" (dagdag pa sa) paternity leave sa ilalim ng Republic Act No. 8187. Dapat magbigay ng nakasulat na notice sa mga employer: sasabihan ng nanay ang employer niya kasabay ng maternity leave application niya, at sasabihan ng tatay o caregiver ang sarili niyang employer (Implementing Rules, Rule VIII). Basahin ang paternity leave.

Dalawa ang proteksyon sa iyo ng Section 8:

• Sa loob ng 15 araw. Kung ang panganganak, miscarriage o emergency termination of pregnancy ay nangyari nang hindi lalampas sa 15 calendar days pagkatapos matapos ang serbisyo mo, may maternity leave ka pa rin na full pay. Nag-accrue na ang karapatan mo.
• Tinanggal nang walang just cause. Kung tinanggal ka nang walang just cause, hindi na nalalapat ang 15-day limit. Dapat bayaran ka ng employer ng buong sahod mo para sa 105 days (o 60 days para sa miscarriage o emergency termination of pregnancy), dagdag ang cash maternity benefits na dapat ay natanggap mo.

Hindi. Sinasabi ng Section 15 na ang mga manggagawang gumamit ng benefits ay "shall be assured of security of tenure" (siguradong hindi basta matatanggal), at ang paggamit nito ay "shall not be used as basis for demotion in employment or termination" (hindi puwedeng gawing batayan ng demotion o termination). Ang paglipat sa kaparehong posisyon ay puwede lang kung walang bawas sa rank, status o sahod mo at hindi ito constructive dismissal. Ipinagbabawal din ng Section 16 sa employer na mag-discriminate laban sa babae sa pag-hire para lang makaiwas sa pagbabayad ng benefits.

Para sa mga nasa private sector, sinasabi ng batas na "must receive" (dapat matanggap) mo ang full pay. Ang SSS ang nagbabayad ng maternity benefit kung pasok ka sa contribution rule nito. Ina-advance ng employer ang buong bayad sa loob ng 30 araw mula nang i-file mo ang maternity leave application, at ire-reimburse ito ng SSS sa employer. Babayaran din ng employer ang salary differential, ibig sabihin ang diperensya ng SSS benefit at ng regular na sahod mo.

Ayon sa Section 5(c), exempted ang ilang employer sa salary differential, ayon sa DOLE guidelines at may approval kada taon:

• distressed establishments (mga negosyong nalulugi);
• retail o service establishments at iba pang negosyong may hindi hihigit sa sampung manggagawa;
• micro-business enterprises na may total assets na hindi hihigit sa ₱3,000,000;
• mga employer na nagbibigay na ng katulad o mas magandang benefits.

Ang mga dispute tungkol sa SSS benefit mismo ay dinadala sa Social Security Commission (Implementing Rules, Rule VI, Section 9).

Ayon sa Section 18, ang sinumang hindi sumunod o tumangging sumunod ay pagmumultahin ng ₱20,000 hanggang ₱200,000, at makukulong nang anim na taon at isang araw hanggang labindalawang taon, o pareho. Para sa kompanya, mananagot ang managing head, mga director o partner nito. Dahilan din ang hindi pagsunod para hindi ma-renew ang business permit.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Maria: Hindi kasal si Maria at nagtatrabaho sa isang call center. Nanganak siya noong March at kumuha ng 105 days na full pay. Ibinigay niya ang 7 araw doon kay Jose, ang tatay ng baby, na nagtatrabaho sa ibang kompanya. Dapat ibigay ng employer ni Jose ang mga araw na iyon, dagdag pa sa anumang paternity leave na hiwalay niyang makukuha.

Grace: Registered solo parent si Grace. May 120 days siyang full pay. Gusto niya ng 30 pang araw para alagaan ang baby niya, kaya sumulat siya sa employer niya hindi bababa sa 45 araw bago matapos ang leave niya.

Liza: Nakunan si Liza sa ikatlong buwan ng pagbubuntis niya. May karapatan siya sa 60 days na full pay. Pagkalipas ng isang taon, nabuntis ulit siya at makakakuha ulit siya ng leave.

Rosa: Nag-resign si Rosa noong June 1 at nanganak noong June 12. Nangyari ang panganganak sa loob ng 15 calendar days pagkatapos matapos ang serbisyo niya, kaya may maternity leave pa rin siya na full pay.

Kadalasan, nakasulat ang notice na ibinibigay ng manggagawa at nagtatabi siya ng mga kopya. Ang dispute sa employer tungkol sa leave ay puwedeng dalhin sa DOLE sa pamamagitan ng Single Entry Approach. Basahin ang paano mag-file ng labor complaint. Puwede ring tingnan ng mga solo mother ang solo parent leave, at ikinukumpara ng table ng leave benefits ang lahat ng paid leave.

Kumausap ng abogado o ng Public Attorney's Office (PAO) kung tinanggal, na-demote o inilipat ka habang buntis o pagkatapos manganak, o kung ayaw magbayad ng employer mo. Puwedeng may kasamang dismissal claim, money claim at criminal penalty ang mga kasong ito, at mahalaga ang mga detalye.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.