Maternity Leave: 105 ka Adlaw, Indi Minyo nga Iloy, Pagkaagas

Ginahatag sang Section 3 ang leave sa tanan nga sakop nga babayi nga mamumugon sa gobyerno kag sa private sector, upod ang yara sa informal economy, "regardless of civil status or the legitimacy of her child", ukon bisan ano ang iya civil status kag bisan legitimate ukon indi ang iya bata. Buot silingon:

• ang mga iloy nga indi minyo may pareho nga kinamatarong sang mga iloy nga minyo;
• indi kinahanglan nga legitimate ang bata;
• ang mga mamumugon sa gobyerno sakop bisan ano ang ila employment status (Section 4);
• ang mamumugon nga may pending nga administrative case may leave gihapon (Section 12).

Puede ka man magdugang sang 30 ka adlaw nga wala sang bayad. Ginatugutan lang sang implementing rules ini nga extension kon buhi nga pagbata. Dapat ka maghatag sang sinulat nga notice sa imo employer indi magnubo sa 45 ka adlaw antes matapos ang imo maternity leave. Kon may medical emergency, indi kinahanglan ang notice antes, pero dapat mo sugiran ang imo employer pagkatapos. Ang extension nga wala sang bayad indi ginaisip nga gap sa serbisyo.

Indi puede i-defer ang leave. Dapat ini gamiton antes ukon pagkatapos magbata sa isa ka sunod-sunod kag wala sang untat nga tion. Puede mo isagol ang leave antes kag pagkatapos magbata, basta ang kabilugan yara sa sulod sang 105 ka adlaw kag ang leave pagkatapos magbata indi magnubo sa 60 ka adlaw (Section 9).

Ginahatag sang layi ang leave "in every instance of pregnancy, miscarriage or emergency termination of pregnancy, regardless of frequency", ukon sa kada pagbusong, pagkaagas ukon emergency termination of pregnancy, bisan pila ka beses. Wala sang limitasyon sa numero sang pagbusong.

Huo. Suno sa Section 6, puede mo ihatag ang tubtob 7 ka adlaw sang imo maternity leave sa amay sang bata, "whether or not the same is married to the female worker", ukon minyo man siya sa iloy ukon indi. Kon ang amay patay na, wala, ukon indi makahimo, puede mo ini ihatag sa iban nga mag-atipan (alternate caregiver). Puede ini isa ka paryente sa sulod sang fourth degree of consanguinity, ukon ang imo subong nga partner nga kaupod mo sa balay.

Siling sang layi nga ini nga benepisyo "over and above", ukon dugang pa, sa paternity leave suno sa Republic Act No. 8187. Dapat ihatag ang sinulat nga notice sa mga employer: ginasugiran sang iloy ang iya employer upod ang iya maternity leave application, kag ang amay ukon caregiver nagasugid sa iya kaugalingon nga employer (Implementing Rules, Rule VIII). Tan-awa ang paternity leave.

Duha ka paagi ang proteksyon sang Section 8:

• Sa sulod sang 15 ka adlaw. Kon ang pagbata, pagkaagas ukon emergency termination of pregnancy natabo indi magsobra sa 15 ka calendar days pagkatapos natapos ang imo serbisyo, may maternity leave ka gihapon nga full pay. Ang imo kinamatarong nag-accrue na.
• Gin-dismiss nga wala sang just cause. Kon gin-dismiss ka nga wala sang just cause, indi ginagamit ang 15 ka adlaw nga limitasyon. Dapat bayaran ka sang employer sang bug-os nga sweldo para sa 105 ka adlaw (ukon 60 ka adlaw para sa pagkaagas ukon emergency termination of pregnancy), dugang pa ang cash maternity benefits nga dapat mo nabaton.

Indi. Siling sang Section 15 nga ang mga mamumugon nga naggamit sang benepisyo "shall be assured of security of tenure", ukon sigurado nga may obra gihapon, kag ang paggamit sini "shall not be used as basis for demotion in employment or termination." Ang transfer sa pareho nga posisyon puede lang kon indi ini magbuhin sang imo ranggo, status ukon sweldo kag indi ini constructive dismissal. Ginadilian man sang Section 16 ang employer nga magdiskriminar kontra sa mga babayi sa pag-hire agod malikawan ang pagbayad sang benepisyo.

Para sa mga mamumugon sa private sector, siling sang layi nga ikaw "must receive", ukon dapat makabaton, sang full pay. Ang SSS ang nagabayad sang maternity benefit kon kwalipikado ka sa iya contribution rule. Ang employer ang nagauna sang bug-os nga bayad sa sulod sang 30 ka adlaw halin sang pag-file sang imo maternity leave application, kag ginabalik ini sang SSS sa employer. Ang employer man ang nagabayad sang salary differential, buot silingon ang kinatuhay sang SSS benefit kag sang imo regular nga sweldo.

Ginapalibre sang Section 5(c) ang pila ka employer sa salary differential, suno sa DOLE guidelines kag sa pag-aprobar kada tuig:

• distressed establishments;
• retail ukon service establishments kag iban pa nga negosyo nga may indi magsobra sa 10 ka mamumugon;
• micro-business enterprises nga ang kabilugan nga assets indi magsobra sa ₱3,000,000;
• mga employer nga nagahatag na sang pareho ukon mas maayo nga benepisyo.

Ang mga dispute parte sa SSS benefit mismo ginadala sa Social Security Commission (Implementing Rules, Rule VI, Section 9).

Ginasilutan sang Section 18 ang bisan sin-o nga indi magsunod ukon magdumili sang multa nga ₱20,000 tubtob ₱200,000, kag pagkabilanggo sang 6 ka tuig kag 1 ka adlaw tubtob 12 ka tuig, ukon pareho. Para sa kompanya, ang iya managing head, mga direktor ukon mga partner ang may sabat. Ang indi pagsunod rason man para indi i-renew ang business permit.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Maria. Indi minyo si Maria kag nagaobra sa isa ka call center. Nagbata siya sang Marso kag naggamit sang 105 ka adlaw nga full pay. Ginhatag niya ang 7 sini nga mga adlaw kay Jose, ang amay sang bata, nga nagaobra sa iban nga kompanya. Dapat ihatag sang employer ni Jose ina nga mga adlaw, dugang pa sa bisan ano nga paternity leave nga iya makuha sing bulag.

Si Grace. Rehistrado nga solo parent si Grace. May 120 ka adlaw siya nga full pay. Gusto niya sang 30 pa ka adlaw para atipanon ang iya bata, gani nagsulat siya sa iya employer indi magnubo sa 45 ka adlaw antes matapos ang iya leave.

Si Liza. Naagasan si Liza sa ikatlo nga bulan sang iya pagbusong. May kinamatarong siya sa 60 ka adlaw nga full pay. Pagkatapos sang isa ka tuig, nagbusong siya liwat kag nakakuha liwat sang leave.

Si Rosa. Nag-resign si Rosa sang Hunyo 1 kag nagbata sang Hunyo 12. Natabo ang pagbata sa sulod sang 15 ka calendar days pagkatapos natapos ang iya serbisyo, gani may maternity leave siya gihapon nga full pay.

Kasagaran ginahatag sang mamumugon ang notice sa sinulat kag ginatago niya ang mga kopya. Ang dispute sa employer parte sa leave puede dalhon sa DOLE paagi sa Single Entry Approach. Tan-awa ang paano magpasaka sang labor complaint. Puede man tan-awon sang mga solo nga iloy ang solo parent leave, kag ginakumparar sang table sang leave benefits ang tanan nga leave nga may bayad.

Magpakig-istorya sa abogado ukon sa Public Attorney's Office (PAO) kon gin-dismiss, gin-demote ukon gin-transfer ka samtang ukon pagkatapos sang imo pagbusong, ukon kon nagadumili ang imo employer sa pagbayad. Ini nga mga kaso puede may dismissal claims, money claims kag criminal nga silot, kag importante ang mga detalye.

Kon wala ka ikasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.