Kailangan Bang Bayaran ng Anak ang Utang ng Namatay na Magulang?

Nasa mga article tungkol sa succession (mana) at kontrata ang mga patakaran:

Nasa unang talata ng Article 1311 ang limitasyon sa pananagutan ng heir: "The heir is not liable beyond the value of the property he received from the decedent."

Kaya naipapasa sa heirs ang mga obligasyon ng namatay, pero "to the extent of the value of the inheritance" lang (hanggang sa halaga ng mana).

Sa Estate of Hemady v. Luzon Surety (1956), ipinaliwanag ng Korte: "While in our successional system the responsibility of the heirs for the debts of their decedent cannot exceed the value of the inheritance they receive from him, the principle remains intact that these heirs succeed not only to the rights of the deceased but also to his obligations." Sa madaling salita: hindi lalampas sa halaga ng mana ang responsibilidad ng heirs sa utang, pero minamana nila hindi lang ang karapatan kundi pati ang obligasyon ng namatay. Sa kasong iyon, naipasa sa estate ng isang surety (guarantor) ang mga obligasyon niya sa mga bond na pinirmahan niya.

May mga obligasyong natatapos sa pagkamatay dahil sa uri nito, dahil sa kasunduan, o dahil sa batas (Article 1311). Kung alin ang mga iyon ay nakadepende sa obligasyon.

Sinasabi ng Article 777 na "The rights to the succession are transmitted from the moment of the death of the decedent." Hangga't hindi pa nahahati ang estate, sinasabi ng Article 1078 na "the whole estate of the decedent is, before its partition, owned in common by such heirs, subject to the payment of debts of the deceased." Ibig sabihin, sama-sama itong pag-aari ng heirs, pero kailangan munang bayaran ang utang ng namatay.

Nakadepende ito sa paraan ng pag-settle ng estate. Ito ang sinasabi ng Rules of Court, ayon sa 1964 text na nasa E-Library (hindi saklaw dito ang mga sumunod na pagbabago sa rules na ito):

• Court settlement. Naglalabas ang korte ng notice na nag-uutos sa lahat ng may money claims laban sa namatay na i-file ang mga ito. Ayon sa Rule 86, Section 2, ang panahon ay "shall not be more than twelve (12) nor less than six (6) months after the date of the first publication of the notice" (hindi hihigit sa 12 at hindi bababa sa 6 na buwan mula sa unang publication ng notice). Sinasabi ng Section 5 na ang claims para sa pera mula sa kontrata, gastos sa libing, gastos sa huling pagkakasakit at money judgments ay "must be filed within the time limited in the notice; otherwise they are barred forever" (dapat i-file sa loob ng panahon sa notice; kung hindi, hindi na puwede kailanman). Pinapayagan ng Section 2 ang late claim, kung may dahilan, sa loob ng hindi hihigit sa isang buwan, bago ang hatian.
• Hatian pagkatapos lang mabayaran ang utang. Ayon sa Rule 90, Section 1, ibinibigay sa heirs ang natitirang estate kapag nabayaran na ang mga utang, gastos sa libing, gastos sa administration at iba pang bayarin na nakalista sa rule.
• [Extrajudicial settlement](/tl/law/glossary/extrajudicial-settlement). Pinapayagan ng Rule 74, Section 1 ang heirs na hatiin ang estate nang hindi dumadaan sa korte "If the decedent left no will and no debts and the heirs are all of age, or the minors are represented" (kung walang will at walang utang ang namatay, at nasa tamang edad ang lahat ng heirs o may kinatawan ang mga menor de edad). Ipinapalagay nitong walang utang "if no creditor files a petition for letters of administration within two (2) years after the death of the decedent" (kung walang pinagkakautangang nag-file ng petition for letters of administration sa loob ng 2 taon mula sa pagkamatay). Ayon sa Section 4, sa loob ng dalawang taon pagkatapos ng hatian, puwedeng iutos ng korte kung magkano ang iaambag ng bawat heir sa mga utang na hindi pa nababayaran, at puwede pa ring singilin ng mga pinagkakautangan ang property.

Para sa mga hakbang ng extrajudicial settlement, tingnan ang Extrajudicial settlement of estate.

Gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Namatay si Mang Dado at nag-iwan ng maliit na bahay na mas mababa ang halaga kaysa sa mga hindi pa nababayarang loan niya. May sariling ipon ang mga anak niyang sina Liza at Jun. Ayon sa Article 1311 at sa Hemady, puwedeng bayaran ang mga pinagkakautangan mula sa bahay at sa iba pang laman ng estate, pero hindi mananagot sina Liza at Jun nang higit sa halaga ng natanggap nila mula sa tatay nila. Hindi kasama sa estate ang sarili nilang ipon.

Pero kung pumirma si Liza bilang co-maker sa loan ng tatay niya, mananagot siya dahil sa sarili niyang pirma, hindi bilang heir. Tingnan ang Sagot mo ba ang loan kapag co-maker ka?

Kumonsulta sa abogado kung may naniningil sa iyo ng utang ng namatay mong kamag-anak, kung may utang ang estate at gusto nang hatiin ng heirs ang property, o kung pinagkakautangan ka ng taong namatay. Ang tamang hakbang ay nakadepende sa estate, sa mga utang at sa paraan ng pag-settle ng estate.

Kung wala kang pambayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas. Para sa iba pa tungkol sa mana, tingnan ang Mana.