Masapul Kadi a Bayadan dagiti Annak ti Utang ti Natay a Nagannak?

Adda dagiti alagaden kadagiti artikulo maipapan iti succession (panagtawid) ken kontrata:

Iti nalaka a pannao: karaman iti tawid dagiti sanikua, kalintegan ken obligasion ti natay, ngem agingga laeng iti pateg ti tawid.

Ti umuna a parapo ti Article 1311 ti mangibaga iti limitasion ti rebbengen ti tagitawid: "The heir is not liable beyond the value of the property he received from the decedent."

Isu a maiyallatiw kadagiti tagitawid dagiti obligasion ti natay, ngem "to the extent of the value of the inheritance" laeng, kayatna a sawen, agingga iti pateg ti tawid.

Iti Estate of Hemady v. Luzon Surety (1956), inlawlawag ti Korte: "While in our successional system the responsibility of the heirs for the debts of their decedent cannot exceed the value of the inheritance they receive from him, the principle remains intact that these heirs succeed not only to the rights of the deceased but also to his obligations." Kayatna a sawen, saan a lumabes ti rebbengen dagiti tagitawid iti pateg ti tawid, ngem tawidenda saan laeng a dagiti kalintegan no di ket dagiti obligasion met ti natay. Iti dayta a kaso, naiyallatiw iti estate dagiti obligasion ti maysa a surety (fiador) kadagiti bond a pinirmaanna.

Adda dagiti obligasion a malpas iti ipapatay gapu iti kasasaadda, iti katulagan wenno iti linteg (Article 1311). No ania dagitoy, agpannuray iti obligasion.

Kuna ti Article 777 a "The rights to the succession are transmitted from the moment of the death of the decedent." Kayatna a sawen, maiyallatiw dagiti kalintegan iti tawid manipud iti kanito ti ipapatay. Agingga a saan pay a mabingay ti estate, kuna ti Article 1078 a "the whole estate of the decedent is, before its partition, owned in common by such heirs, subject to the payment of debts of the deceased." Iti nalaka a pannao, sangsangkamaysa a kukua dagiti tagitawid ti intero nga estate, ngem masapul nga umuna a mabayadan dagiti utang ti natay.

Agpannuray iti wagas ti panangsettle iti estate. Kastoy ti kuna ti Rules of Court, kas naimaldit iti 1964 a teksto iti E-Library (saan a karaman ditoy dagiti naud-udi a pannakabalbaliw dagitoy nga alagaden):

• Settlement iti korte. Mangipaay ti korte iti notice a mangkiddaw kadagiti amin nga addaan iti money claim maibusor iti natay nga idatagda dagitoy. Iti sidong ti Rule 86, Section 2, ti panawen ket "shall not be more than twelve (12) nor less than six (6) months after the date of the first publication of the notice", kayatna a sawen, saan a nalablabes ngem 12 a bulan ken saan a kurang ngem 6 a bulan manipud iti umuna a pannakaimaldit ti notice. Kuna ti Section 5 a dagiti claim iti kuarta a naggapu iti kontrata, gastos iti pumapon, gastos iti naudi a sakit ken money judgment ket "must be filed within the time limited in the notice; otherwise they are barred forever", kayatna a sawen, no saan a naidatag iti uneg ti panawen, saanen a mabalin a singiren. Ipalubos ti Section 2 ti naladaw a claim, no adda nainkalintegan a rason, iti uneg ti panawen a saan a lumabes iti maysa a bulan, sakbay ti panagbingay.
• Panagbingay kalpasan laeng dagiti utang. Iti sidong ti Rule 90, Section 1, mabingay kadagiti tagitawid ti nabati nga estate no nabayadanen dagiti utang, gastos iti pumapon, gastos iti administration ken dadduma pay a bayadan a nailista iti alagaden.
• [Extrajudicial settlement](/ilo/law/glossary/extrajudicial-settlement). Ipalubos ti Rule 74, Section 1 kadagiti tagitawid a bingayen ti estate a saan a mapan iti korte "If the decedent left no will and no debts and the heirs are all of age, or the minors are represented". Kayatna a sawen, no awan ti will ken utang a imbati ti natay, ken nataengan amin dagiti tagitawid wenno adda mangibagi kadagiti menor de edad. Maipagarup nga awan ti utang "if no creditor files a petition for letters of administration within two (2) years after the death of the decedent", wenno no awan ti creditor a nagidatag iti petition iti uneg ti dua a tawen kalpasan ti ipapatay. Iti sidong ti Section 4, iti uneg ti dua a tawen kalpasan ti panagbingay, mabalin nga ibilin ti korte no mano ti masapul nga ited ti tunggal tagitawid a pagbayad kadagiti utang a saan a nabayadan, ken agtalinaed a sungbatan ti sanikua kadagiti creditor.

Para kadagiti addang ti extrajudicial settlement, kitaem ti Extrajudicial settlement of estate.

Daytoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saan a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Mang Dado ket natay ket nangibati iti bassit a balay a nababbaba ti patgna ngem kadagiti saanna a nabayadan a loan. Addaan dagiti annakna, ni Liza ken ni Jun, iti bukodda nga urnong. Iti sidong ti Article 1311 ken Hemady, mabalin a mabayadan dagiti creditor manipud iti balay ken iti aniaman a sabali pay nga adda iti estate, ngem saan a rebbengan da Liza ken Jun ti nalablabes ngem iti pateg ti awatenda manipud iti amada. Saan a paset ti estate ti bukodda nga urnong.

No ketdi pinirmaan ni Liza ti loan ti amana kas co-maker, rebbenganna dayta gapu iti bukodna a pirma, saan a kas tagitawid. Kitaem ti Rebbengam kadi ti loan ti sabali no co-maker-ka?

Makisaritaka iti abogado no kiddawen ti maysa a creditor a bayadam ti utang ti natay a kabagiam, no adda utang ti estate ket kayat dagiti tagitawid a bingayen ti sanikua, wenno no creditor-ka ti maysa a tao a natayen. Agpannuray dagiti umiso nga addang iti estate, kadagiti utang ken iti wagas ti panangsettle iti estate.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas. Para iti ad-adu pay maipapan iti panagtawid, kitaem ti Panagtawid.