Preterition vs Disinheritance: Ano ang Pagkakaiba?

Article 854 ng Civil Code:

Sa madaling salita: ina-annul ng hindi pagsama sa compulsory heir in the direct line ang institution of heir, pero valid ang devises at legacies basta hindi inofficious; kung namatay ang hindi isinamang heir bago ang testator, mananatili ang institution, nang walang prejudice sa right of representation.

Ilang termino:

• Compulsory heirs in the direct line: mga anak at descendants, o mga magulang at ascendants (Article 887).
• Institution of heir: ang bahagi ng will na nagsasabi kung sino ang magmamana ng estate.
• Devises and legacies: mga regalo ng partikular na ari-arian na ginawa sa will.
• Inofficious: sobrang laki kaya nababawasan ang legitime ng mga compulsory heir.

Sa Nuguid v. Nuguid (1966), pinangalanan ng testatrix ang kapatid niya bilang universal heir at hindi isinama ang mga magulang niya. Inilarawan ng Supreme Court ang preterition bilang hindi pagsama sa forced heirs "either because they are not mentioned therein, or, though mentioned, they are neither instituted as heirs nor are expressly disinherited", ibig sabihin hindi sila binanggit, o binanggit pero hindi ginawang heir at hindi rin expressly disinherited, at kinatigan ang order na nagdeklarang buong walang bisa ang will, kaya napunta sa intestacy ang estate. Tingnan ang preterition. Sa Morales v. Olondriz (2016), idinagdag ng Korte na "preterition is the complete and total omission of a compulsory heir from the testator's inheritance without the heir's express disinheritance".

Puwede lang ang disinheritance kung may will at legal na dahilan:

Sa madaling salita: magagawa lang ang disinheritance sa pamamagitan ng will na nagsasabi ng legal na dahilan.

Nakalista ang mga dahilan ayon sa heir: Article 919 para sa mga anak at descendants, Article 920 para sa mga magulang at ascendants, at Article 921 para sa asawa. Para sa mga anak, kasama rito ang pagtatangka sa buhay ng testator, walang basehang akusasyon ng krimeng may parusang anim na taon o higit pa, pagtangging suportahan ang magulang nang walang sapat na dahilan, pagmamaltrato sa testator sa salita o gawa, at pamumuhay nang dishonorable o disgraceful. Kung itinatanggi ng disinherited heir ang dahilan, inilalagay ng Article 917 ang burden of proof sa ibang heirs. Kapag nagkasundo sila pagkatapos, nawawala ang karapatang mag-disinherit (Article 922). Tingnan ang disinheritance at puwede bang i-disinherit ng magulang ang anak?

Sa Ching v. Rodriguez (2011), hiniling sa korte sa isang complaint na i-disinherit ang isang heir, pero walang will na binanggit kailanman. Sinabi ng Korte na ang disinheritance ay "can be effected only through a will wherein the legal cause therefor shall be specified".

Ipinaliwanag ng Nuguid (1966) ang pagkakaiba: buong ina-annul ng preterition ang institution of heir, habang ang hindi epektibong disinheritance ay nag-a-annul dito "only 'insofar as it may prejudice the person disinherited'". Sa Trinidad v. Trinidad (2023), itinuring na preterited ang mga anak na iniwanan lang ng unit na hindi pag-aari ng ama nila, pero sinabi pa rin ng Korte na ang legacies at devises ay "should be respected and given force and effect in so far as they are not inofficious or excessive", ibig sabihin dapat igalang basta hindi sobra.

Sa Seangio v. Reyes (2006), sumulat, nilagyan ng petsa at pinirmahan ng isang ama ang maikling dokumentong nagdi-disinherit sa panganay niyang anak dahil bastos ito sa kanya at ginamit ang pangalan niya para umutang. Ibinasura ng trial court ang probate case dahil sa preterition. Hindi sumang-ayon ang Supreme Court: pasok ang dokumento sa formalities ng holographic will, wala itong in-institute na heir na nag-aalis sa ibang compulsory heirs, kaya walang preterition. Nakita ng Korte na puwedeng maltreatment sa ilalim ng Article 919 ang mga dahilang nakasaad, at iniutos na ituloy ang probate case, at sinabing "Unless the will is probated, the disinheritance cannot be given effect", ibig sabihin walang bisa ang disinheritance hangga't hindi napo-probate ang will. Para sa kung paano pinapatunayan ang will sa korte, tingnan ang wills at probate.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang rules. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Sa will ni Lorna, iniwan niya ang buong estate sa pamangkin niya at wala siyang sinabi tungkol sa nag-iisa niyang anak na lalaki. Compulsory heir in the direct line ang anak at wala siyang natanggap, kaya puwedeng preterition ito. Annulled ang institution sa pamangkin; kung walang devises o legacies ang will, hahatiin ang estate na parang walang will.

Sinasabi sa will ni Ramon: "I disinherit my son Leo because he repeatedly insulted and hit me." Nagsasabi ito ng dahilang puwedeng pasok sa maltreatment sa Article 919. Kung itatanggi ito ni Leo, ang ibang heirs ang dapat magpatunay. Kung mapatunayan, puwedeng pumalit ang sariling mga anak ni Leo sa kanya para sa legitime.

Sa will ni Tess, maliit na lupa ang iniwan niya sa anak niyang babae, at sa isang kaibigan ang natitirang estate. May natanggap ang anak, kaya walang preterition, pero kung mas mababa sa legitime niya ang halaga ng lupa, puwede niyang hilingin na kumpletuhin ito.

Kumausap ng abogado kung hindi ka isinama sa will, kung na-disinherit ka, o kung gusto mong malaman kung paano puwedeng basahin ang will bago ang probate. Ang bahagi ng bawat isa ay nakadepende sa kung buo ang pagkaligta, kung valid at napatunayan ang dahilan ng disinheritance, at kung magkano ang halaga ng estate, at sa probate court pinapasyahan ang mga tanong na ito. Kung hindi mo kaya ang bayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.