Holographic vs Notarial Will: Ano ang Kinalain?

Tatlo lang ka requirement ang ginbutang sang Article 810, tanan paagi sa kaugalingon nga kamot sang testator:

Ang bug-os nga will dapat sulat-kamot. Ang na-type nga will nga may pirma sa kamot indi holographic. May duha pa ka lagda sa pagbag-o. Siling sang Article 812 nga ang mga disposisyon nga ginsulat sa idalom sang pirma dapat may petsa kag pirma para mangin valid. Siling sang Article 814 nga ang bisan ano nga dugang, pagkansela, pagpanas ukon pagbag-o dapat i-authenticate sang bug-os nga pirma sang testator.

Sa Seangio v. Reyes (2006), gintratar sang Korte ang sulat-kamot nga deed of disinheritance bilang holographic will kay ginsulat, ginpetsahan kag ginpirmahan ini sang amay mismo. Siling sini nga ang mga holographic will, nga kasagaran ginahimo sang mga tawo nga indi abogado, "should be construed more liberally than the ones drawn by an expert", buot silingon, dapat mas maluag ang pagbasa sini sangsa will nga ginhimo sang eksperto.

Ang Article 805 kag Article 806 nagabutang sang estrikto nga mga formality:

• ginpirmahan sa katapusan sang testator, ukon sang iban nga tawo nga nagsulat sang ngalan sang testator sa iya atubangan kag suno sa iya klaro nga mando;
• gin-attest kag ginpirmahan sang tatlo ukon sobra pa nga credible witnesses, sa atubangan sang testator kag sang isa kag isa;
• ang kada pahina luwas sa ulihi ginpirmahan sa wala nga margin sang testator kag sang mga saksi, kag ang tanan nga pahina ginnumero sa letra sa ibabaw;
• attestation clause nga nagasiling sang kadamuon sang pahina kag kon paano ginpirmahan ang will; kag
• acknowledgment sa atubangan sang notary public sang testator kag sang mga saksi.

Ginapalampas sang Article 809 ang gagmay nga sayop sa attestation clause kon ang will matuod nga ginhimo nga may substantial compliance (halos kompleto nga pagsunod) sa Article 805. Pero indi ini ginapaluag sang Korte sing sobra. Sa Azuela v. Court of Appeals (2006), siling sini nga ang will nga ang attestation clause wala nagasiling sang kadamuon sang pahina, ukon wala ginpirmahan sang mga saksi, ukon may jurat lang imbes nga acknowledgment, "is fatally defective" (may sayop nga nagahimo sini nga indi valid). Sa Lopez v. Lopez (2012), wala gintugutan ang will kay wala nagasiling ang attestation clause sang kadamuon sang pahina kag ang isip sa acknowledgment wala nagtupong sa will.

Wala sang will nga makahatag sang kabtangan sa mga manunubli tubtob nga indi ini tugutan sang korte. Siling sang Article 838 nga wala sang will nga "shall pass either real or personal property unless it is proved and allowed in accordance with the Rules of Court", buot silingon, kon indi ini mapamatud-an kag tugutan suno sa Rules of Court. Lain-lain ang pamatuod:

• Holographic will. Ang Article 811 nagakinahanglan sang indi magnubo sa isa ka saksi nga nakakilala sang sulat-kamot kag pirma sang testator para magpahayag nga iya ang will kag ang pirma, kag indi magnubo sa tatlo ka amo sini nga saksi kon ginakontra ang will. Sa Codoy v. Calugay (1999), siling sang Korte nga mandatory ini nga lagda: "The word 'shall' connotes a mandatory order." Kon ang testator mismo ang nagapangayo sang probate samtang buhi pa sia kag wala sang nagakontra, bastante na ang iya kaugalingon nga pahayag nga sulat-kamot niya ang will (Rules of Court, Rule 76, Section 12).
• Notarial will. Kon wala sang nagakontra, mahimo ini tugutan sang korte paagi sa testimonya sang isa ka subscribing witness (Rule 76, Section 5). Kon ginakontra, dapat ipaatubang ang tanan nga subscribing witnesses kag ang notaryo, kon yara sila sa Pilipinas kag indi buang (Section 11).

Wala sang ginapaboran nga porma ang layi. Mas simple himuon ang holographic will pero nagadepende ini sa pamatuod sang sulat-kamot sa ulihi. Mas madamu ang tikang sang notarial will pero may mga saksi kag notaryo nga makatestigo. Kon diin nga porma ang nagakaigo, nagadepende sa kahimtangan sang tawo. Tan-awa ang Mga requirement sang holographic will kag Mga requirement sang notarial will. Kon wala sang valid nga will, ang kabtangan ginapasa suno sa layi: tan-awa ang Inheritance nga wala sang will kag ang topic parte sa inheritance.

Para sa kabilugan nga paathag parte sa will kag probate, tan-awa ang wills kag probate sa Pilipinas.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga lagda. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Maria nagsulat sang bug-os niya nga will sa kamot, ginpetsahan kag ginpirmahan niya ini. Nagasunod ini sa Article 810 bisan wala sang saksi. Sa ulihi, nagsulat sia sang isa ka linya sa idalom sang iya pirma nga ginahatag ang iya singsing sa iya hinablos (pag-umangkon nga babaye). Ina nga linya dapat may petsa kag pirma man niya, kay kon wala, indi ini valid nga disposisyon (Article 812).

Si Rogelio nagpa-type sa abogado sang apat ka pahina nga will. Nagpirma sia sa katapusan kag sa wala nga margin sang pahina isa tubtob tatlo, kag amo man ang ginhimo sang tatlo ka saksi sa iya atubangan kag sa atubangan sang isa kag isa. Ang mga pahina ginnumero sa letra, ang attestation clause nagasiling sang apat ka pahina, kag tanan sila nag-acknowledge sang will sa atubangan sang notaryo. Nagasunod ini sa Articles 805 kag 806.

Si Nena nag-type sang iya will, ginpirmahan kag ginpanotaryo, pero wala sang saksi nga nagpirma. Indi ini holographic, kay indi ini sulat-kamot, kag indi man ini valid nga notarial will, kay kulang ini sang tatlo ka saksi.

Magpakighambal sa abogado kon magahimo ka sang notarial will, kay ang kulang nga formality mahimo magpapaslaw sang bug-os nga will sa probate, kag kon ang will kinahanglan i-probate ukon ginakontra. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga mapilian.